Кіріспе

Меламму жобасы Месопотамия мен ежелгі Таяу Шығыс мәдениетінің б.з.д. үшінші мыңжылдықтан бастап ежелгі әлем арқылы ислам дәуіріне дейінгі сабақтастығын, өзгеруін және таралуын зерттейді. Ол осы мақсатқа арналған конференцияларды ұйымдастырып, өз сайтында жобаға қатысты ресурстарды ұсынады.

Тарих, мақсаты және ұйым

Меламму жобасы 1998 жылы Финляндияның Хельсинки қаласында өткен алғашқы конференцияда Неоассириялық мәтін корпусы жобасының тармағы ретінде құрылды. Оның мақсаты - Месопотамия мен ежелгі Таяу Шығыс мәдениетінің б.з.д. үшінші мыңжылдықтан бастап ежелгі әлем арқылы ислам дәуіріне дейінгі сабақтастығын, өзгеруін және таралуын зерттеу. Оның екі негізгі қызметі бар: конференция ұйымдастыру және жобаға қатысты ресурстарды өз веб-сайтында ұсыну. Меламму симпозиумдары тұрақты түрде өткізіліп, ежелгі әлемдегі мәдени сабақтастық, таралу және трансформация ұзақ мерзімді негізде жүйелі түрде бағалана алатын форумды қамтамасыз ету арқылы пәнаралық зерттеулерді және мәдени зерттеулерді насихаттауға қызмет етеді. Әр түрлі салалар мамандарының арасында идеяларды алмасуды жалғастыруға басымдық беріледі, мұның мақсаты - қатысушылар санын біртіндеп, бірақ тұрақты түрде ұлғайту және осылайша жеке салаларды бөлетін қабырғаларды бұзу. Әр симпозиумның тақырыбы әртүрлі болса да, симпозиумның басты мақсаты - пәнаралық ынтымақтастықты ынталандыру, сондықтан әрбір кездесуде белгілі бір тақырыпқа байланысты емес, бірақ жобаның жалпы аясына ықпал ететін мақалалар мен плакаттар қабылданады. Меламму жобасының онлайн ресурстарына деректер қоры, библиография, PDF кітапханасы және жобаның басты бағытына сәйкес келетін веб-сайттарға сілтемелер кіреді. Бұл дерекқор Месопотамия мен ежелгі Таяу Шығыстың мұрасына қатысты мәтіндік, өнер-тарихи, археологиялық, этнографиялық және лингвистикалық деректерді жинап, оны Интернетте оңай қолжетімді етуге бағытталған. Меламму жобасы "қауымдастық жобасы" ретінде қарастырылғаны үшін барлық ресурстар ашық, яғни сайттың тапсыру формалары арқылы деректер базасын, библиографияларды және сілтемелер тізімдерін кеңейту және жақсарту үшін ақпаратты ұсынуға болады. Жобаны жобаның басты бағытымен байланысты әртүрлі салалардағы ғалымдардан тұратын кеңес басқарады. Басқарма мүшелерінің негізгі міндеті - жобаны және оның кездесулерін академиялық қоғамдастықта насихаттау және жобаның үздіксіздігін қамтамасыз ету. Осы себепті, нақты алқа мөлшері әр түрлі болуы мүмкін, бірақ алқа әрқашан аға және кіші ғалымдардың бірдей мөлшердегі топтарынан тұрады (бос анықталады). Бұларға келесі екі кездесудің ұйымдастырушылары (егер белгілі болса), сондай-ақ деректер базасына қатысы бар ғалымдар кіреді. Басқарма әрқашан екі жылға сайланады. Соңғы сайлау 2013 жылы Меламму Симпозиумының 7-ші сессиясында өтті. Қазіргі уақытта басқарма он сегіз мүшеден тұрады және оған Роберт Ролингер төрағалық етеді.

Меламму деректер қоры

Меламму деректер қорында ежелгі Месопотамия (Ассирия, Вавилония және Шумер) өркениеттері мен қазіргі және кейінгі өркениеттердің арасындағы құжаттандырылған байланыстар бар. Бұл діннің, саяси жүйелердің, өнер мен иконографияның, әдебиеттің және басқа да мәдени және әлеуметтік құбылыстардың әсері мен сабақтастығын көрсетеді. Деректер қорында екі негізгі жазба түрі бар. Біріншісі - ежелгі мәтіндерден үзінділер. Бұл жазбалар - алғашқы деректер және ежелгі автордың түсініктемелері. Мұндай жазбаларда "көшірме" сызығы бар, ол көне мәтінге сілтеме жасайды, ал Мәтін өрісі ежелгі көздің аудармасын қамтиды. Егер бұл үзінді басқа ғалымдар талқылаған немесе түсіндірген болса, онда библиографиялық сілтемелер болуы мүмкін. Мүмкіндігінше, ежелгі мәтіннің түпнұсқасына сілтеме жасалады. Екінші түрдегі жазбалар мәдени байланыстар немесе мәдени таралудың әсерін көрсете алатын ежелгі әлемдегі ерекшеліктер мен құбылыстар арасындағы қазіргі салыстырулардан тұрады. Бұл түрдегі жазбаларда әдетте "көз" жолы емес, осы байланыстың ғылыми бағасын көрсететін "библиография" жолы болады. Алайда, егер ежелгі көздер осы байланыс үшін маңызды болса, онда "көз" сызығы да болуы мүмкін, кейде бірінші түрдегідей ұзын цитаталар кіреді. Мәтін өрісі ерекшеліктерді немесе құбылыстарды байланыстыратын аргументтің тұжырымдамасын қамтиды.

Атауы мен логотипі

Меламму атауы мен логотипі жобада зерттелетін мәдени процестердің маңызды аспектілерін көрсету үшін таңдалды. Меламму сөзі "құдайлық сәуле, салтанаттылық, нөмбелілік, аура" дегенді білдіреді. Осылайша ол маңызды доктриналық ұғымның бір идеологиялық жүйеден кейінгі жүйеге ауысуы мен жалғасуын нақты куәландырады. Тек Месопотамияда ғана бұл ұғым 4500 жылдан астам уақыт бойы, ең алғашқы клинописьтік діни және тарихи құжаттардан (шамамен б.з.б. 2600 ж. б.) біздің заманымызға дейін. Бұл ұғымның иконасы Месопотамиялық құдайларды қоршап тұрған сәуледен Византиялық періштелер мен әулиелердің басын қоршап тұрған галоларға және христиан періштелерінің басында ұшып жүрген бұрандаларға дейін ұзақ жол жүрді, бірақ бұл ұғымның өзі таңғажайыптай жақсы сақталып қалды және өзінің бастапқы үйінен тыс жерлерде таралды. "Құдайлық сәуле" ұғымының таралуын тиісті иконографиялық мотивтің диффузиясы мен трансформацияларын бақылау арқылы іздестіруге болады. Меламму логотипі Қара теңіздің солтүстік-шығыс жағалауында табылған Ахеменид мөрінен алынған және парсы патшасына көрінген Анахита құдайының арыстанға мініп, құдайлық сәулемен қоршалғандығын бейнелейді. Патша мен әйел тәңірдің киімі мен тәжінің егжей-тегжейлері парсы тілінде жазылған, бірақ басқа жағынан бұл мөр патшалық билеуші топтың мүшелеріне әйел тәңір Иштардың көрінісін бейнелейтін, ғасырлар бұрын жасалған ассириялық мөрлердің адал көшірмесі болып табылады. Бұл тек Месопотамияның "құдайлық сәуле" ұғымын парсылардың қабылдағанын ғана емес, сонымен қатар маңызды ирандық тәңірдің Месопотамияға ұқсауын, сонымен бірге діни нанымдар, культтік тәжірибелер, идеологиялық ілімдер мен көркемдік конвенциялардың бүкіл жүйесін қабылдағанын көрсетеді. Мөр Ассирия империясының бақылауындағы аумақтан тыс жерде табылғаны және оны грек суретшісі ойыстырған болуы мүмкін, бұл идеялардың (империялық пропаганда арқылы) географиялық және мәдени шекаралар арқылы серпінді таралуын көрсетеді. Құдайының сәулесі Месопотамия мәдениетінің қоршаған әлемге және кейінгі мәдениеттерге әсерін бейнелейді, ал патша осы мәдени мұраны сақтау, өзгерту және таратудағы императорлық соттардың маңызды рөлін бейнелейді.

Меламму симпозиумдарының отырысы

Санна Аро және Р. М. Уайтинг (ред.). Меламму симпозиумы 1. Хельсинки: Неоассириялық мәтін корпусы жобасы 2000. Р. М. Уайтинг (ред.). Меламму симпозиумы 2. Хельсинки: Неоассириялық мәтін корпусы жобасы 2001. А. Панайно және Г. Петтинато (ред.). Меламму симпозиумы 3. Милан: Болонья университеті және IsIAO 2002. А. Панайно және А. Пирас (ред.). Меламму симпозиумы 4. Милан: Болонья және Ислама университеттері 2004. Роберт Ролингер, Кристоф Ульф және Кордула Шнегг (ред.). Меламму симпозиумы 5. Штутгарт: Franz Steiner Verlag 2004 жыл.

Меламму жобасының халықаралық мәдени зерттеулер қауымдастығы (2001-2013)

Ассирия мен Вавилонның зияткерлік мұра жобасының үшінші жылдық симпозиумында (Чикаго, АҚШ, 2000 жылдың 27-31 қазанында) бас ассамблея "Меламму жобасының мәдени-таралық зерттеулер жөніндегі халықаралық қауымдастығын" құру туралы шешім қабылдады, ол заңды жолдармен ресми түрде құрылады. Алайда, Melammu Symposia 7 (2013) соңында жалпы талқылау кезінде қауымдастықты босату туралы көпшілік дауыспен шешім қабылданды. Бұл үшін олар қауымдастық өзінің алғашқы құрылуынан кейін ешқашан дамымаған немесе жұмыс істемегенін дәлелдеді.