Кіріспе
Бұл мақалада Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық қарулы-жарақтандырылған жауынгерлік көліктердің тізімі келтірілген. Ұлыбритания 1939 жылдың шілдесінен 1945 жылдың мамырына дейін 27 528 танк пен өздігінен жүретін қару-жарақ, сондай-ақ 26 191 бронеавтомобиль және 69 071 бронетранспортер (негізінен Универсалды тасымалдаушы) шығарды.
Танктарды жобалау және өндіру
Британдық танк дизайны жарық, крейсерлік және жаяу әскерлік танктер үшін соғыстан бұрынғы талаптарға негізделген, оларды эксперименттік түрде Дж. Ф. Фуллер, Перси Хобарт және Б. Х. Лидделл Харт жасаған. Олардың тәжірибелері мен ілімдері бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бронежабдықтар соғысын дамытуға жол ашты, сондай-ақ жаушылық басталғанға дейін Хайнц Гудерианның басшылығымен Осі дамуына үлкен әсер етті. Бұл туралы генерал-лейтенант сэр Жиффард Ле Кесн Мартель мәлімдеді. Бұл типтер соғыс кезінде ауыр шабуылдау танкіне қажеттілікпен қосылды, ал ақыр соңында Универсалды танк Крейсер және Жаяу әскер танктерін алмастыратын болады деп күтілді. Екеуі де өндіріске енгізілген жоқ. Жеңіл танкілер соғыстың басталуына дейін әуедегі (әдетте, тасымалдаушымен ауыстырылды) басқа барлық рөлдерде жеңілдетілді. Нәтижесінде британдық танк өндірісінің басым бөлігі крейсер және жаяу әскер типтеріне бағытталды.
Крейсерлік танктер
Соғыс басталған кезде Cruiser Mk IV - A13 техникасының екінші нұсқасына негізделген Cruiser танкісінің қазіргі үлгісі. Crusader және Covenanter - Crusader Mark IV орнына ұсынылатын A16-дан арзан крейсерлік танк үшін параллель жобалар. Екі жоба да 1939 жылы соғыстың басталуынан бұрын тапсырыспен жасалды. Алғашқы танкілер 1940 жылы жеткізілді. Ковентер ешқашан жауынгерлік дайындыққа ие болмады және Ұлыбританияда оқу үшін пайдаланылды. Crusader Солтүстік Африкада кеңінен қолданылды, бірақ сенімділік проблемалары туындады және жеткіліксіз сандар іске қосылды, көптеген қызмет көрсету үшін цехтарға оралды. Ұлыбританияда Crusader-ді ауыстыру жұмыстары жалғасты, бірақ оның орнын алмастырушылар кешіктірілгенде, Crusader 6 фунттық пушканы алу үшін өзгертілді. Сонымен қатар, Ұлыбритания Cruiser талабына сәйкес АҚШ-та жасалған танктерді қарастыра бастады, бастапқыда АҚШ-тан Crusader жасауды сұрады. Бұл өтініш қабылданбады, себебі АҚШ танк бағдарламасы ұқсас сыныптағы өз танктерін, M2 Medium-ты өндіруге бағытталған. Бұл британдықтардың қолдауындағы M3 жеңіл танкі (Стуарт) сияқты 37 мм қаруды орнатты. Британдықтардың 37 мм-лік пулеметпен тәжірибелері нашар болды, ал M2 Medium-дан бас тартты. Келесі нұсқасы, M3 Medium (кейін британдық қызметте Ли / Грант деп аталды) дизайн бойынша жартылай жол болды және 75 мм-лік үлкен пушка үшін өте кішкентай мұнарасы болды. Британдықтардың талабына сай, конструкция өзгертілді, оның жағында үлкен пушка орнатылды. Содан кейін британдық қажеттіліктер M4 Medium (Sherman) талаптарына қосылды. Екі танк та көптеп шығарылды, сондықтан Шерман "ауыр крейсер" деген бейресми атаққа ие болды. Кавалер, Кентавр және Кромвель атауларын алған танктердің барлығы крейсерлік танкті алмастыру үшін крейсерлік танктің бірдей талабына сай жасалған. 1941 және 1942 жылдары жобалау жұмыстары жүргізілді, олар негізінен қозғалтқыш және беріліс технологияларының дамуына бағытталған. A24 Cavalier және A27L Centaur Nuffield Liberty қозғалтқышын қолданған, ал A27M Cromwell қуаттырақ Rolls Royce Meteor қозғалтқышын қолданған. АҚШ танкілері британдықтарға қолданыла бастағанда, Кромвель мен Кентаврдың конструкциялық талаптары 6 фунттан 75 мм-ге дейін оқ-дәрілердің жалпылығы үшін өзгертілді. Бұл қарудың қаруынан өту мүмкіндігін азайтады. Бұл мәселені шешу үшін 75 мм жоғары жылдамдықты пушканы жетілдірді, бірақ ол жаңа танктер үшін тым үлкен болып шықты, бұл 17 фунттық пушкаға жаңаша назар аударды. Кромвелл алғаш рет 1944 жылдың маусым айында Нормандия жерінде қолданылды. A30 Cruiser Mk VIII Challenger 17 фунтты қаруланған крейсерлік танк қажеттілігін қанағаттандыру үшін Cromwell-тің туындысы ретінде жасалды, бірақ Sherman Firefly-ге жасалған өзгерістерді өндіру оңайырақ болғандықтан, өндіріс қысқартылды. Бұл танк өндірісін Кромвельге және жаңа Комет дизайнына қайта бағдарлауға мүмкіндік берді. А34 кометасы Кромвеллге қарағанда жақсарды. Ол жоғары жылдамдықты пушкаға қосымша жаңарту енгізді, бұған дейін ол Кромвельге орнатылмады, енді 17 фунттық (77 мм) снарядтарды атуға қабілетті болды. Ол "Челленджер" кемесінің орнын басты. A41 Centurion-тың ерекшеліктері мен дизайны 1943 жылы басталды, ол бастапқыда 17 фунтты құрастырды. Ол соғыстың аяқталуымен қызметте болды.
Жаяу әскер танкілері
Соғыс басталған кезде Matilda I қазіргі жаяу әскер танкісі болды, ал Matilda II 1936 жылғы A12 спецификациясына және 1938 жылғы A12E1 прототипіне негізделген өндірісте болды. Бұл 1940 жылдың басында қызметте болды. Оған "Крейсер" және "Матильда I" үлгілеріне негізделген "Валентин" танкісі қосылды. Валентин жеке компанияның бастамасы болды. Оның арнайы нөмірі жоқ еді. 1939 жылы соғыс басталған кезде жобаға рұқсат берілді. Ол Дюнкерктегі эвакуация кезінде болған шығындарды өтеу үшін жедел түрде пайдалануға берілді. А20 типті Черчилль жаяу әскер танкісі соғыстың басталуынан бұрын жасалыпты. Бұл Франция жоғалғанда және алдыңғы қатардағы талаптар өзгергенде A22 спецификациясына айналды. A22 жылдам дамыды, дизайн нұсқама шығарылғаннан кейін бір айдай аяқталды. Бір жылдан кейін танктер өндіріс желісінен шыға бастады. Шашылып жасалған жобада бірқатар кемшіліктер қалды, ал көлік 1942 жылы АҚШ-тан тапсырылған (және онымен бірлесіп жасалған) T14 шабуыл танкісімен алмастырылуы күтілді. Диппе шабуылдан кейін А33 Excelsior ауыр шабуыл танкісін қатарластыру ұсынылды. Екі жоба да Черчилльдің ақаулары түзетіліп, көлік майдан талабына сай бола алатындай болған соң тоқтатылды. А43 Black Prince кейіннен Черчилльден жасалды, 1943 жылы 17 фунтты мылтықпен қарулануға арналған. Өнімге дайын болған кезде (1945 жылдың басында) Шерман Файрфлай мен Комет 17 фунттан тұратын қарулы танктердің қажеттілігін жеңіп шықты, ал жаңа Центурион аналай қорғаныс ұсынды. Өндірісі тоқтатылды, ал Centurion (және Universal tank концепциясы) қазір жеке крейсерлік және жаяу әскерлік танктер қажеттілігін алмастырды, бұл жаяу әскерлік танк желісінің аяқталуын білдірді.
Танк номенклатурасы
Британдық танк жобалары мен өндірілген танктер Бас штабтың ерекшеліктері, танк түрі, таңба (түрі немесе нақты үлгісі), қызмет атауы және нұсқасы бойынша анықталды. Мысалы, крейсерлік танк үшін A27M спецификациясы "Cromwell" қызмет атауымен "Tank, Cruiser, Mark VIII" (қызметке кіріп жатқан сегізінші крейсерлік конструкция) ретінде қызмет етті және сегіз нұсқада Cromwell I-ден VIII-ге дейін шығарылды. Бұған ұқсас, бірақ қозғалтқыштың ерекшелігі басқа A27L "Танк, Крейсер, Mark VIII Centaur" болды. Бұл көліктер осы элементтердің үйлесімімен ішінара немесе толығымен сілтеме жасалуы мүмкін дегенді білдіреді.
This means that vehicles may be referenced in part or whole by combination of those elements.
Анықтама нөмірі
Бас штабтың спецификациясы танктарды жобалау дирекциясы әзірлеген талаптарға сілтеме болды, мысалы, А13. Бұл жаңа танкілерді жобалаудың ерекшеліктері болды. Барлық техникалық сипаттамалар өндіріске шығарылған көліктерге әкелген жоқ. Бір ғана ерекшелік бойынша бірнеше жобалар жасалуы мүмкін, сондықтан бір ерекшелік бойынша бірнеше резервуарлар шығарылуы мүмкін. Егер көлік жекеменшікпен жасалса, онда оның штабтың нөмірі болмауы мүмкін. Елеулі қайта жобалау жаңа таңбасыз жаңа ерекшелік нөмірінің шығарылуына әкелуі мүмкін, мысалы, 1940 жылы A22 ерекшелігіне сәйкес салынған Аскерлік танк Mark IV Черчилльде қайта жобалау жүргізілді, бұл жақсы броньды Churchill VII көлікке әкелді. Бұл жетілдірілген дизайн алдымен A22F деп аталды, содан кейін A42 деп қайта нөмірленді.
Түрінің атауы және маркасы
Екіншіден, Британ армиясының басқа да техникалары сияқты сипаттамалық атаумен, мысалы, "Танк, жаяу әскер, Mark II". Бұл танктің түрі мен үлгісін көрсетті, яғни "Танк, жаяу әскер, Mark II" - "Танк, жаяу әскер, Mark III" -нан басқа танк. Бұл схема Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде енгізілген, бірақ әрқашан бұрынғы жобаларға қолданылған жоқ. Сипаттамалық атау қарулануды білдіретін "A" немесе басқа өзгерісті білдіретін "*" қосу арқылы да өзгертілуі мүмкін.
Қызметтің атауы
Үшіншіден, осы танктің үлгісіне арналған атаумен, мысалы, Crusader. Бұл танк үлгісінің нұсқасына байланысты нөмір болуы мүмкін, мысалы, Crusader II - екінші нұсқа немесе Crusader I-ге Mark. Кейбір танктерде лақап есімдер немесе жобалық атаулар бар еді, бірақ 1941 жылдың маусым айында премьер-министр Уинстон Черчилль барлық танктерді атауды сұрады. Бұл нөмірді танкті жаңарту үшін қолдануға болады (екінші Mark белгісіне ұқсас), сонымен қатар басқа мүмкіндіктер пакеттері үшін де қолдануға болады, мысалы, басқа пушка немесе қозғалтқыш орнату. Бұл міндетті түрде жетілдірілген немесе жетілдірілген емес, тек басқа қажеттіліктерге немесе өндіріс техникасына бейімделген. Олардың барлығы бірдей резервуардың жобасына негізделген, ал резервуардың белгісі резервуардың жобасына / ерекшеліктеріне қолданылады. Мысалы, Валентин мен Черчилль екеуі де бірнеше түрлі мұнараларды орнатты, олардың кейбіреулері жақсартылды, ал басқалары өндірістің әртүрлі әдістері болды. Валентин бензин және дизельді қозғалтқыштармен жабдықталған. Кромвель мен Черчилль танкілері 75 мм-лік пушка мен 95 мм-лік гаубицаны әр түрлі мақсаттарда орнатты. Олардың әрқайсысына әртүрлі нұсқаларды анықтау үшін әртүрлі нөмірлер берілді.
Танк, жаяу әскер, Mk I, Matilda I (A11)
"Матильда I" - автоматпен қаруланған жаяу әскерге көмек көрсету танкісі. Ол арзан бағамен және тез жеткізілу үшін салынған. Франция шайқасында жоғалмағандар Дюнкеркте қалдырылды. Ұлыбританияда қалған аздаған адамдар тек оқыту үшін ұсталды. Жалпы өндіріс 193740: 140.
Танк, жаяу әскер, Mk II, Matilda II (A12)
Матильда II-ді Vulcan Foundry, John Fowler & Co., Ruston & Hornsby, Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолы, Харланд және Вольф және Солтүстік Британ локомотив компаниясы шығарды. Матильданың I, II, III, IV және V маркаларымен қатар, кейбіреулері Canal Defence Light (Каналды қорғауға арналған жеңіл) кемесімен қайта құрылды.
Total production 1937–43: 2,987.
Танк, жаяу әскер, Mk III, Валентин
Валентин Викерстің жеке жобасы болды, ол соғыс министрлігімен келісілді. Ол соғысқа дейінгі A10 ауыр крейсер дизайнының аспасын ауыр броньмен қолданды. Валентиннің он бір белгісі болды. 1939-1945 жылдар аралығында Valentine Mk I, II, III және IV ұшақтарының жалпы өндірісі: 8 275.
Танк, жеңіл, Mk VII, тетрарх (A17)
Жалпы өндіріс: 177.
Танк, крейсер, Mk I, (A9)
Жалпы өндіріс: 125.
Танк, крейсер, Mk II, (A10)
Жалпы өндіріс 193840: 175.
Танк, крейсер, Mk III, (A13)
Жалпы өндіріс 193839: 65.
Танк, крейсер, Mk IV, (A13 Mk II)
Mark IV-тің алғашқы өндірісі Mark III-ге қосымша бронь қосу арқылы жүргізілді. Кейінгі өндіріске құрылыс кезінде қосымша бронь кірді. Mk III-ден қайта құрылған Mk IVA-ның 665 данасы (Викерс автомат орнына BESA-мен) жасалды.
Танк, крейсер, Mk V, Ковентер (A13 Mk III)
Ковентер сәтсіз жоба болды; қозғалтқыштың салқындату проблемасынан зардап шеккен. Жалпы өндірісі: 1700. A13 Mk III ұрысқа қатыспады, өйткені барлығы (бірін қоспағанда) (солтүстік Африкаға жіберілді) соғыс кезінде Ұлыбританияда орналасты және оқу үшін пайдаланылды.
Танк, крейсер, Mk VI, крейсер (A15)
Соңғы шығарылған крестоносцы мұнарасыз шығарылды, өйткені олар артиллериялық тракторларға немесе өздігінен жүретін зениттік пулеметтерге айналдырылды. 1940-43 жылдары Crusader Mk I, II және III ұшақтарының жалпы өндірісі: 5300 дана.
Танк, крейсер, Mk VII, Кавальер (A24)
Жалпы өндіріс 1941-43: 500.
Танк, крейсер, Mk VIII, Centaur (A27L)
1942-43 ж. жалпы өндірісі: 950.
Танк, крейсер, Mk VIII, Challenger (A30)
1943-1944 жылдардағы жалпы өндіріс: 200.
Танк, крейсер, Комет I (A34)
1944-1945 жылдардағы жалпы өндіріс: 1186 тонна.
Танк, крейсер, жүзбасы I (A41)
Жалпы өндіріс 1944-45 жж: 6.
Тасымалдаушы конструкциясы мен өндірісі
Carrier екі үлгісі шығарылды. Лойд Карриерлері Фордсон 7V жүк көлігінің механикалық компоненттеріне негізделген, олар броньды, рельсті денеге үйленді. Брен және Скаут тасымалдаушылар Карден Лойд танкетке және Dragon артиллериялық трактордың тәжірибесіне негізделген, бірақ өндірісті жеңілдету үшін коммерциялық жүк машинасының компоненттерін қолданды. Екі типті де соғыстан бұрын жобалау басталды. Брен, Скаут және Кавалерия тасымалдаушыларының шассиі бірдей болды, бірақ олардың құрылымы мен әр түрлі рөлдерге арналған айырмашылықтары болды. Олардан кейін бірнеше рөлді атқара алатын Universal типті ұшақ пайда болды. Соғыс жүріп жатқанда Универсалды тасымалдаушылар соғыс майданындағы ең көп сандағы бронетранспорттардың бірі болды, кейбір бағалаулар бойынша 200 000-ға жуық шығарылды. Лойд авиакомпаниясы тек Ұлыбританияда ғана құрылды, ал Универсал типтері Британдық одақтастықта, Канададан келетін едәуір санда жасалды. АҚШ-та T16 деген нұсқасы да шығарылды.
Өздігінен жүретін қарулар
Солтүстік Африка жорығында қолданылған жылдам маневрлік соғыс өзін-өзі қозғалтқыш артиллериялық көліктің қажеттілігіне әкелді. Бұл дәстүрлі далалық қарулармен салыстырғанда, шайқас ағысымен жылдам ауысуы мүмкін. Алып жүру принципі, танкіге қарсы қаруды жүк машинасының артқы жағына қою кіші калибрлермен шектелген. Алғашқы бронетранспорт El Alamein шайқасында қолданылды және оны әзірлеу соғыс бойы жалғасты. Соғыс жүріп жатқанда, өздігінен жүретін артиллерияның анти-бронежорный рөлі одан әрі дамыды, Арчер мен Ахилл 17 фунттық қаруды орнатты. Бұл американдық "танк жойғыш" тұжырымдамасымен салыстыруға болады, бірақ британдықтар мен одақтастықтар Корольдік артиллерияда қолданылып келді. Соғыстан кейін ол Корольдік бронетанк корпусына берілді және ақыр соңында сол рөлде танктермен алмастырылды.
Қызмет атаулары
Өздігінен жүретін артиллерияға шіркеу атаулары таңдалды. Біріншісі - епископ, өйткені оның сыртқы түрі епископтың митрасына ұқсайды. АҚШ-та шығарылған 105 мм гаубица моторлы көлігі М7 британиялықтар "Пастор" деген қызмет атауын берді, өйткені оның үстінен жасалған құрылыстың бір бөлігі діни қызметкердің ауласына ұқсайды. 1942 жылы дөңгелекті шассидегі QF 6 фунтты танкіге қарсы автомат "Диакон" деп аталды, ал Ram шассиіндегі QF 25 фунтты "Секстон" деп аталды. Диконды қоспағанда, танкіге қарсы ролдегі көліктерге "А" әріпінен басталатын есімдер берілді.