Танкқа қарсы күресу машинасы: танктерді жоюға арналған бронетранспортты құрал. Қарсы шабуылға қабілетті, жылдам және тиімді қару-жарақтармен жабдықталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жау танкілерін шабуылдап, жоюға арналған броньды жауынгерлік көлік түрі.
Type of armoured fighting vehicle designed to engage and destroy enemy tanks
Танк жойғыш, танк аңшысы немесе танк құтқарушы – негізінен танкіге қарсы міндеттерге арналған броньды жауынгерлік көлік түрі. Олар көбінесе тікелей атысқа арналған артиллериялық қарумен, сондай-ақ өздігінен қозғалатын танкіге қарсы қару немесе зымыран шақыру құрылғысымен, танкіге қарсы зымыран тасымалдаушысымен жабдықталады. Бұл көліктер жау танкілерін шабуылдап, жою үшін арнайы жасалған, көбінесе операциялық мүмкіндіктері шектеулі. Танкілер майдан шебіндегі шайқасқа арналған, операциялық жылдамдық пен тактикалық шабуыл және қорғаныс қабілеттерін біріктіріп, бронетанктік әскерлердің барлық негізгі міндеттерін орындайды, ал танк жойғыштар жау танкілерімен және басқа бронетехникамен күресуге арналған. Көптегендері гусеницалық танк шассиіне негізделген, ал қалғандары дөңгелекті. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері, қаруланған қуатты танк жойғыштардың маңызы азайды, себебі әскерлер көп мақсатты негізгі шайқас танктерін бағалайды. Дегенмен, жеңіл броньды танкіге қарсы басқарылатын зымыран (ATGM) тасымалдаушылары, әлі де қосымша, ұзақ қашықтықтағы танкіге қарсы жұмыстар үшін жиі қолданылады. XXI ғасырдың басында экспедициялық соғыстың жаңаруымен, кейде "қорғалған қару жүйелері" деп аталатын, дөңгелекті қаруланған көліктер пайда болды, олар сырттан танк жойғыштарға ұқсауы мүмкін, бірақ Ирак және Ауғанстандағы соғыстар сияқты, төмен қарқынды операцияларда тікелей оттық қолдау бөлімдері ретінде қолданылады.
A tank destroyer, tank hunter or tank killer is a type of armoured fighting vehicle, predominantly intended for anti tank duties. They are typically armed with a direct fire artillery gun, also known as a self propelled anti tank gun, or missile launcher, also called an anti tank missile carrier. The vehicles are designed specifically to engage and destroy enemy tanks, often with limited operational capacities. While tanks are designed for front line combat, combining operational mobility and tactical offensive and defensive capabilities and performing all primary tasks of the armoured troops, the tank destroyer is specifically designed to take on enemy tanks and other armoured fighting vehicles. Many are based on a tracked tank chassis, while others are wheeled. Since World War II, gun armed powerful tank destroyers have fallen out of favor as armies have favored multirole main battle tanks. However, lightly armoured anti tank guided missile (ATGM) carriers are commonly used for supplementary long range anti tank work. The resurgence of expeditionary warfare in the first two decades of the 21st century has seen the emergence of gun armed wheeled vehicles, sometimes called "protected gun systems", which may bear a superficial resemblance to tank destroyers, but are employed as direct fire support units typically providing support in low intensity operations, as was done in wars in Iraq and Afghanistan.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Антитанк көліктері екінші дүниежүзілік соғыста алғаш рет пайда болды, өйткені жауынгерлер тиімді бронетранспорт құралдарын және тактиканы дамытты. Кейбіреулері тек уақытша шешімдер болды, жылдамдықты арттыру үшін танкке қарсы пушканы гусеницалық шассиге орнатып, ал басқалары күрделі конструкциялар еді. Соғыс барысында танк жойғыштар технологиясының дамуына мысал ретінде Marder III және Jagdpanzer 38 көліктерін келтіруге болады. Олар бір шассиде құрылғанмен, өте ерекше болды: Marder – гусеницалық шассидегі қарапайым танкке қарсы пушка, ал Jagdpanzer 38 өзінің 7,5 см Pak 39 зеңбірегімен (толық брондалған жауынгерлік бөлімшеде жұмыс істеуге арналған, Marder-дің 7,5 см Pak 40 зеңбірегіне қарағанда төмендетілген дозаторлы зарядпен бірдей снарядтарды атып шығарады) оттық қуатын азайтып, жақсырақ брондалу мен жасырыну мүмкіндігіне ие болды. АҚШ-тың көптеген үлгілерінен басқа, барлық танк жойғыштар мұнарасыз, бекітілген немесе казематтық конструкциялармен жасалған. Танк жойғыш жау танктеріне қарсы қорғаныс позициясынан, мысалы, тықсыру арқылы қолданылғанда, айналмалы мұнараның болмауы аса маңызды болмады, ал төменгі силуэт өте қажетті еді. Мұнарасыз конструкция күшті зеңбіректі орналастыруға мүмкіндік берді, әдетте, танктердегі көп мақсатты негізгі зеңбіректердің орнына (танкке қарсы және жарылғыш оқ-дәрілерді атуға қабілетті) және бірдей шассидегі мұнаралы танкқа қарағанда ұзын стволға ие болды. Мұнараның болмауы көліктің ішкі көлемін ұлғайтып, оқ-дәрілерді сақтауға және экипаждың жайлылығына мүмкіндік берді. Мұнараны жою көлікке қалың бронямен жабдықталуға және оны корпусқа шоғырландыруға мүмкіндік берді. Кейде жалпы салмақты шасси көтере алатын шекке дейін азайту үшін брондалған шатыр болмады (тек ауа райынан қорғайтын жабын болды). Мұнараның болмауы танк жойғыштарды олардың негізінде жасалған танктерге қарағанда әлдеқайда арзан, жылдам және оңай өндіруге мүмкіндік берді, және олар өндіріс ресурстары жетіспеген кезде айрықша бағаланды.
Dedicated anti tank vehicles made their first major appearance in the Second World War as combatants developed effective armoured vehicles and tactics. Some were little more than stopgap solutions, mounting an anti tank gun on a tracked vehicle to give mobility, while others were more sophisticated designs. An example of the development of tank destroyer technology throughout the war are the Marder III and Jagdpanzer 38 vehicle, that were very different in spite of being based on the same chassis: Marder was straightforwardly an anti tank gun on tracks whereas the Jagdpanzer 38 traded some firepower (its 7.5 cm Pak 39, designed to operate within the confines of a fully armoured fighting compartment, fires the same projectiles from a reduced propellant charge compared to Marder's 7.5 cm Pak 40) for better armour protection and ease of concealment on the battlefield. Except for most American designs, all tank destroyers were turretless vehicles with fixed or casemate superstructures. When a tank destroyer was used against enemy tanks from a defensive position such as by ambush, the lack of a rotating turret was not particularly critical, while the lower silhouette was highly desirable. The turretless design allowed accommodation of a more powerful gun, typically a dedicated anti tank gun (in lieu of a regular tank's general purpose main gun that fired both anti tank and high explosive ammunition) that had a longer barrel than could be mounted in a turreted tank on the same chassis. The lack of a turret increased the vehicle's internal volume, allowing for increased ammunition stowage and crew comfort. Eliminating the turret let the vehicle carry thicker armour, and also let this armour be concentrated in the hull. Sometimes there was no armoured roof (only a weather cover) to keep the overall weight down to the limit that the chassis could bear. The absence of a turret meant that tank destroyers could be manufactured significantly cheaper, faster, and more easily than the tanks on which they were based, and they found particular favor when production resources were lacking.
Германия
Бірінші неміс танк жойғыштары Panzerjäger ("Танк аңшылары") болды, олар мобильділік үшін ыңғайлы шассиге қазіргі танкке қарсы пушканы орнатты, әдетте экипажды қорғау үшін үш жақты пушка қалқанымен жабдықталды. Мысалы, 202 ескірген Panzer I жеңіл танкілері мұнарасын алып тастау арқылы өзгертілді және Panzerjäger I ретінде қайта құрылды. Сол сияқты Panzer II танкілері шығыс майданында қолданылды. Төңкерілген 76,2 мм советтік танкке қарсы пушкалары өзгертілген Panzer II шассиіне орнатылды, нәтижесінде Marder II өздігінен жүретін танкке қарсы пушка пайда болды. Ең көп таралған қондырғы – неміс 75 мм танкке қарсы пушкасы, ол чех Panzer 38(t) шассиіне орнатылып, Marder III құрады. Panzer 38(t) шассиі Jagdpanzer 38 каземат стиліндегі танк жойғышын жасауға да қолданылды. Panzerjäger сериясы 88 мм Nashorn-ға дейін жалғасты. Panzer III орта танкісіне негізделген және кейінірек неміс танкілері, танк әріптестерінен көбірек броняға ие болды. Неміс танк жойғыштарының бірі өздігінен жүретін артиллериялық пушка ретінде Sturmgeschütz III ретінде жасалған. Panzer III танк шассиіне негізделген Sturmgeschütz III бастапқыда қысқа ұңғылы, төмен жылдамдықты гаубица сияқты қарумен жабдықталған және жаяу әскерге атыс қолдауын қамтамасыз ету үшін артиллерия бөліміне шабуылдық қару ретінде берілген. Кейіннен, совет танкілеріне тап болғаннан кейін, ол салыстырмалы түрде қысқа ұңғылы, жоғары жылдамдықты танкке қарсы пушкамен жабдықталды, әдетте тұмсық тежегішімен, бұл оны танк жойғышы ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік берді. 1938 жылғы Sturmgeschütz III құрамында жаңа каземат стиліндегі конструкция қолданылды, ол кейінірек Jagdpanzer конструкцияларының конструкциясына ұқсас болды, экипажды толық қоршау үшін. Ол жаяу әскерге қолдау көрсетуде, бронетанктік шабуылдарда, сондай-ақ қорғаныспен танкке қарсы ролінде қолданылды. StuG III шабуылдық пушкасы Германияның екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ең көп өндірілген толық рельсті бронетехникалық жауынгерлік машинасы болды және Sd.Kfz. 251 жартылай тізгіш машинасынан кейін екінші ең көп өндірілген неміс бронетехникалық машинасы болды. Алғашқы неміс Panzerjäger-лері олардың негізін құраған танктерден тиімдірек қару-жарақпен жабдықталған болса да, экипажға қорғаныс әдетте жеткіліксіз болды, олар жұқа броняланған, ашық үстіңгі құрылымдармен жабдықталған. Panzerjäger көліктерінің "ашық үстіңгі" дизайны Jagdpanzer ("танк аңшылары")мен алмастырылды, олар қаруды шынайы каземат стиліндегі құрылымдарға орнатты, экипаж бөлімін толық қоршау үшін, корпустың ажырамас бөлігі болған бронямен. Бұл Jagdpanzer-дің біріншісі 70 тонналық Ferdinand (кейін Elefant деп қайта аталды), ол 91 Porsche VK4501 (P) ауыр танкілерінің шассиі, корпустары және қозғалтқыш жүйелеріне негізделген, қосымша казематта 88 мм ұзын соқпақты пушка орнатылған, бұрынғы Panzerjäger-ге ұқсас, олардың қосымша бронежилеттері бар, бірақ Ferdinand-та пушка мен атыс жасаушы экипаж толық жабылды. Алайда Ferdinand механикалық жағынан сенімді емес және маневрлеу қиын болды, ал тоқсан бір "Порше Тайгер" корпусы / қозғалтқыш жүйелері түрлендірілгеннен кейін, бұдан былай жасалмады. Неміс армиясы Jagdpanther ұшақтарымен үлкен жетістіктерге жетті. 1944 жылдың ортасында енгізілген Jagdpanther, 415 данасы шығарылды, каземат стиліндегі Jagdpanzer конструкцияларының ең жақсысы деп есептелді. Ол ауыр салмақты Elefant танктерінде қолданылған қуатты PaK 43 88 мм пушкасын ұсынды, енді орташа салмақты Panther танктерінің шассиіне орнатылды, бұл орташа салмақты көлікте броньды тесіп өту қабілетін арттырды. Қорғаныс соғысына бет бұрған неміс армиясы үлкен және күшті қаруланған Jagdpanzer конструкцияларына көшті, ал 1944 жылдың шілдесінде алғашқы Jagdtiger өндіріс желісінен шықты; бұл белсенді қызметке кіретін ең ауыр неміс бронетехникалық машинасы болды. Егер көлік қозғалтқыштың бұзылуынан немесе жолдың зақымдануынан қозғалмайтын болса, ол қарсыластың танктеріне қарсы қаруын айналдыра алмады, бұл оны қарсы атуға өте осал етті. Бұл осалдықты кейіннен қарсыластардың танк күштері пайдаланды. Тіпті неміс танк жойғыштарының ең үлкені мен күштісі де шайқастан кейін, жолға немесе алдыңғы қозғалтқыш тірегіне жарылғыш (HE) немесе броньды тесуші (AP) снарядтардың соққысынан қозғалмай қалған күйде табылған.
The first German tank destroyers were the Panzerjäger ("Tank Hunters"), which mounted an existing anti tank gun on a convenient chassis for mobility, usually with just a three sided gun shield for crew protection. For instance, 202 obsolete Panzer I light tanks were modified by removing the turret and were rebuilt as the Panzerjäger I self propelled 4.7 cm PaK(t). Similarly, Panzer II tanks were used on the eastern front. Captured Soviet 76.2 mm anti tank guns were mounted on modified Panzer II chassis, producing the Marder II self propelled anti tank gun. The most common mounting was a German 75 mm anti tank gun on the Czech Panzer 38(t) chassis as the Marder III. The Panzer 38(t) chassis was also used to make the Jagdpanzer 38 casemate style tank destroyer. The Panzerjäger series continued up to the 88 mm equipped Nashorn. German tank destroyers based on the Panzer III medium tank and later German tanks had more armour than their tank counterparts. One of the more successful German tank destroyers was designed as a self propelled artillery gun, the Sturmgeschütz III. Based on the Panzer III tank chassis, the Sturmgeschütz III was originally fitted with a short barreled low velocity howitzer like gun, and was assigned to the artillery arm for infantry fire support as an assault gun. Later, after encountering Soviet tanks, it was refitted with a comparatively short barreled high velocity anti tank gun, usually with a muzzle brake, enabling it to function as a tank destroyer. The Sturmgeschütz III from its 1938 origin used a new casemate style superstructure with an integrated design, similar to the later Jagdpanzer vehicle designs' superstructure, to completely enclose the crew. It was employed in infantry support and offensive armoured operations as well as in the defensive anti tank role. The StuG III assault gun was Germany's most produced fully tracked armoured fighting vehicle during World War II, and second most produced German armoured combat vehicle of any type after the Sd. Kfz. 251 half track. Although the early German Panzerjäger carried more effective weapons than the tanks on which they were based, they were generally lacking in protection for the crew, having thinly armoured open topped superstructures. The "open topped" design format of the Panzerjäger vehicles was succeeded by the Jagdpanzer ("hunting tanks"), which mounted the gun in true casemate style superstructures, completely enclosing the crew compartment in armor that was usually integral to the hull. The first of these Jagdpanzers was the 70 ton Ferdinand (later renamed Elefant), based on the chassis, hulls, and drive systems of ninety one Porsche VK4501 (P) heavy tanks, mounting a long barreled 88 mm cannon in an added casemate, more like the earlier Panzerjägers had with their added on armour shielding for the gun crew, but in the Ferdinand completely enclosing the gun and firing crew in the added casemate, as the later purpose built Jagdpanzers would. However, the Ferdinand was mechanically unreliable and difficult to maneuver, and once all ninety one unturreted "Porsche Tiger" hulls/drive systems were converted, no more were built. The German Army had more success with the Jagdpanther. Introduced in mid 1944, the Jagdpanther, of which some 415 examples were produced, was considered the best of the casemate design Jagdpanzer designs. It featured the same powerful PaK 43 88 mm cannon used on the unwieldy Elefant, now fitted to the chassis of the medium Panther tank, providing greatly improved armour penetrating capability in a medium weight vehicle. Facing an increasingly defensive war, the German Army turned to larger and more powerfully armed Jagdpanzer designs, and in July 1944 the first Jagdtiger rolled off the production line; it was the heaviest German armoured fighting vehicle to go into active service. If the vehicle became immobilized due to engine failure or track damage, it could not rotate its gun to counter opposing tanks, making it highly vulnerable to counterfire. This vulnerability was later exploited by opposing tank forces. Even the largest and most powerful of German tank destroyers were found abandoned on the field after a battle, having been immobilized by one or more hits by high explosive (HE) or armour piercing (AP) shells to the track or front drive sprocket.
Италия
Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең танымал итальяндық танк жойғышы – өздігінен жүретін артиллериялық құрал болды. M13/40 шассиі негізінде құрастырылған Semovente da 75/18 майдандық жаяу әскерге қолдау көрсету үшін жасалған, сондықтан бекітілген қаруландыруға ие болды: казематта орналасқан 75 мм зеңбірек. Алайда, оның төмен биіктігі (185 см) және зеңбірегінің калибрінің арқасында 75/18 танкіге қарсы күресте де жақсы нәтижелер көрсетті, британдық және американдық (бірақ советтік емес) бөлімшелермен шайқасты. 1943 жылғы қару тоқтату туралы келісімге қол қойылғаннан кейін 75/18 неміс әскерлері қолданды. Осы шассиде құрастырылған Semovente da 105/25 105 мм зеңбірекпен жабдықталған және төмен биіктігіне байланысты «бассото» (итальян тілінде – дакс) деп аталды. 1943 жылы 105/25 өндірісі басталғаннан кейін, оны неміс әскерлері пайдаланды. Одан әрі дамытылған Semovente da 75/46 зеңбірегі 75/18-ге қарағанда ұзын, ал 100 мм қалыңдығы бар еңкейтілген бронясы Sturmgeschütz III-ке ұқсас болды. Осы үлгіден барлығы 11 дана ғана жасалды. Semovente da 75/18-ден бұрын L6/40 жеңіл танк шассиіне орнатылған L40 Африка мен Ресейде қолданылды, бірақ нәтижелері көңіл көнші болмады.
The most famous Italian tank destroyer of the Second World War was a self propelled gun. The Semovente da 75/18, based on the M13/40 frame, was developed to support front line infantry, and therefore had fixed armament: a 75 mm gun in casemate. However, thanks to its low height (185 cm) and the caliber of its gun the 75/18 also had good results in anti tank combat, fighting against British and American (but not Soviet) units. After the Armistice of 1943, the 75/18 remained in use by German forces. Built on the same frame, the Semovente da 105/25 was equipped with a 105 mm gun and known as "bassotto" (Italian for dachshund) due to its lower height. As manufacturing began in 1943, the 105/25 was used by German forces. A further development was the Semovente da 75/46, which had a longer gun than the 75/18 and inclined armour 100 mm thick, making it similar to Sturmgeschütz III. Only 11 of these were manufactured. Before the Semovente da 75/18, the L40, built on an L6/40 light tank chassis, saw action in Africa and in Russia, but with disappointing results.
Жапония
1-ші типті Хо Ни I – Жапон императорлық армиясының алғашқы өздігінен жүретін артиллериялық құрал. Олар өздігінен жүретін артиллерия және танктерді жоятын машиналар ретінде жобаланды. Жоспар бойынша, 1-ші типті Хо Ни I қарулы танктары әрбір танк полкінің оттық қолдау ротасының құрамына енуі керек еді. 1-ші типті Хо Ни I, қолда бар 97 типті Чи Ха орта танкынің шассиі мен қозғалтқышын пайдаланып, және оқ-дәрі мұнарасын 90 типті 75 мм далалық зеңбірекпен алмастыру арқылы жасалды. 1942 жылы қызметке түсіп, 1945 жылы Филиппиндегі Лусон шайқасында алғаш рет соғысқа қатысты. Кейбіреулері бекіністерде қолданылды. 1 типті Ho Ni II деп аталатын нұсқасында 105 мм 91 типті гаубица орнатылған, сондай-ақ бүйірлік броняға дейін біршама өзгертілген конструкциясы және қайта орналастырылған бақылау люгі болды. Өндіріс 1943 жылы басталды, барлығы 54 дана аяқталды. Басқа нұсқасы – 3 типті Ho Ni III, ол 75 мм 3 типті танк зеңбірегін толық жабық броньды казематқа орнатты. Дәнекерленген конструкция көлбеу бронямен жабдықталған, ал зеңбірек орнатуында қосымша штампталған бронь плитасы болды. Ho Ni сериясының барлық үш түрінен барлығы 111 дана өндірілді. Ho Ni бөлімдерінің көпшілігі Жапонияның материктік аралдарында сақталып, американдықтардың күтілетін шабуылына қарсы қорғаныстың бір бөлігін құрады және Жапонияның капитуляциясына дейін соғысқа қатыспады. 2-ші типті Хо И қарулы танк 1 типті Чи Хе орта танкынің шассиін пайдаланды. Ол өздігінен жүретін гаубица ретінде жобаланды, жақын қашықтықта оттық қолдау көрсету үшін қысқа ұңғылы 99 типті 75 мм зеңбірегі орнатылған. Қарулы танк әрбір танк полкінің оттық қолдау ротасында қолданылуы тиіс еді. Жапонияның капитуляциясына дейін 2 типті Ho I қарулы танктарының ешқайсысы да соғысқа қатысқан жоқ. Оның прототипі 1942 жылы жасалып, 1944 жылы 31 дана өндірілді. 4-ші типті Хо Ро өздігінен жүретін артиллериясы 97 типті шассидің модификацияланған нұсқасын пайдаланды. Бұл платформаға 38 типті 150 мм гаубица орнатылды. Басты зеңбірек 88 типті бронебойғыш және жарғыш снарядтарды атуға қабілетті болды. Оның артқы жүктеушілігін ескере отырып, ату жылдамдығы минутына 5 оқтан аспады. Зеңбіректің көтерілу бұрышы шасси конструкциясымен 30 градусқа дейін шектелді. Басқа конструкциялық мәселелердің арасында, зеңбірек экипажы 25 мм қалыңдығы бар бронямен қорғалған болса да, қалқан тек алдыңғы және бүйірлерінде ғана қысқа ғана созылып, қалған бүйірлері мен артқы жағы ашық қалды. Олар екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылы Филиппин кампаниясы кезінде жеделдетілген тәртіппен қызметке енгізілді. Окинава шайқасында аралды қорғау үшін қалған бөлімдер Окинаваға бірінен-екісінен жіберілді, бірақ американдық артиллериядан айтарлықтай кем болды.
The Type 1 Ho Ni I was the first self propelled gun design of the Imperial Japanese Army. They were meant to be self propelled artillery and tank destroyers for armoured divisions. The plan was for the Type 1 Ho Ni I gun tank to form part of a fire support company in each of the tank regiments. The Type 1 Ho Ni I was developed by using the existing Type 97 Chi Ha medium tank chassis and engine, and replacing the gun turret with a Type 90 75 mm field gun mounted in an open casemate with frontal and side armour only. They entered service in 1942 and were first deployed in combat at the Battle of Luzon in the Philippines in 1945. Some were used in static entrenched positions. A variant, known as the Type 1 Ho Ni II mounted a Type 91 105 mm howitzer and had a slightly changed superstructure as far as the side armor with re positioned observation visors. Production began in 1943, with only 54 completed. The other variant produced was the Type 3 Ho Ni III, which mounted a Type 3 75 mm tank gun in a completely enclosed armored casemate to address the issue of crew protection in close combat. The welded superstructure had sloped armour and the gun mount had additional stamped armour plate. The total number produced of all three types in the Ho Ni series were 111 units. Most of the Ho Ni units were retained within the Japanese home islands to form part of the defenses against the projected American invasion, and did not see combat before the surrender of Japan. The Type 2 Ho I Gun tank used the Type 1 Chi He medium tank chassis. It was designed as a self propelled howitzer, mounting a short barreled Type 99 75 mm gun to provide close in fire support. For deployment, the gun tank was intended to be used in a fire support company for each of the tank regiments. No Type 2 Ho I gun tanks are known to have engaged in combat prior to Japan's surrender. The prototype was built in 1942 and 31 units were produced in 1944. The Type 4 Ho Ro self propelled artillery used a modified Type 97 chassis. On to this platform, a Type 38 150 mm howitzer was mounted. The main gun could fire Type 88 APHE rounds and HEAT rounds. Given its breech loader, the maximum rate of fire was only 5 rounds per minute. The gun's elevation was restricted to 30 degrees by the construction of the chassis. Other design issues included the fact that although the gun crew was protected by a gun shield with armour thickness of 25 mm at the front, the shield only extended a very short distance on the sides; leaving the rest of the sides and back exposed. They were rushed into service, deployed and saw combat during the Philippines Campaign in the last year of World War II. Remaining units were deployed to Okinawa in ones and twos for island defense during the Battle of Okinawa, but were severely outnumbered by American artillery.
Кеңес Одағы
1943 жылғы немістер сияқты, кеңестік конструкциялардың көпшілігі танкке қарсы пушкалармен жабдықталды, шешілген айналыммен және мұнарасыз корпус конструкциясымен, жалпы пішін жағынан немістердің Jagdpanzer машиналарын еске түсірді. Нәтижесінде, қазіргі заманғы King Tiger сияқты кез келген танктан ірі қаруларды тасымалдайтын, кішкентай, жеңіл және құрастыруға оңай қарулар жасалды. Кеңес әскері T-34 орта танкісінің шассиіне негізделген 85 мм SU-85 және 100 мм SU-100 өздігінен жүретін артиллериялық қондырғыларын көптеп өндірді; ал IS-2 ауыр танкісінің күштік қондырғысы мен корпусы 122 мм қаруланған ISU-122 және 152 мм қаруланған ISU-152 машиналарын жасау үшін пайдаланылды. ISU-152-нің алдындағы моделі KV-1s шассиіне негізделген SU-152 болды және көптеген ұқсастықтарды (оның ішінде пушкасын) ISU-152-мен бөлісті. Ауыр шабуылдық артиллериялық қондырғы ретінде салынған ISU-152, танктерді жеңу үшін М 1937/43 гаубицасынан атылған снарядтың салмағына сүйенді. 1943 жылы кеңес әскері T-70 сияқты жеңіл танктердің барлық өндірісін бірдей жүргізу механизмін пайдаланған, әлдеқайда қарапайым және жақсы қаруланған SU-76 өздігінен жүретін артиллериялық қондырғыларына ауыстырды. SU-76 бастапқыда танкке қарсы машина ретінде жобаланған, бірақ жақын арада жаяу әскерін қолдау рөліне көшті.
As with the Germans of 1943, most of the Soviet designs mounted anti tank guns, with limited traverse in casemate style turretless hulls, in a general design format looking much like the Germans' own Jagdpanzer vehicles. The results were smaller, lighter, and simpler to build weapons that could carry larger guns than any contemporary tank, including the King Tiger. The Soviets produced high numbers of the 85 mm SU 85 and 100 mm SU 100 self propelled guns based on the same chassis as the T 34 medium tank; the heavier duty powertrain and hull of the IS 2 heavy tank were instead used to produce the heavier hitting 122 mm armed ISU 122 and 152 mm armed ISU 152, both of which had impressive anti tank capabilities earning each of them the Russian nickname Zveroboy ("beast killer") for their ability to destroy German Tigers, Panthers and Elefants. The predecessor of the ISU 152 was the SU 152, built on the KV 1s chassis and shared many similarities (including its gun) with the ISU 152. The ISU 152 built as a heavy assault gun, relied on the weight of the shell fired from its M 1937/43 howitzer to defeat tanks. In 1943, the Soviets also shifted all production of light tanks like the T 70 to much simpler and better armed SU 76 self propelled guns, which used the same drive train. The SU 76 was originally designed as an anti tank vehicle, but was soon relegated to the infantry support role.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ армиясы мен британдық әріптестерінің конструкциялары өте ерекше болды. АҚШ доктринасы Францияның құлауынан кейін неміс блицкригінің тактикасын жеңу қажеттілігіне негізделген. АҚШ бөлімшелері салыстырмалы түрде тар майданда шабуылдайтын көптеген неміс танктеріне тап болады деп күткен. Олардың жұқа танкке қарсы қарулардан өтуі күтілді, сондықтан танкке қарсы негізгі бөлімшелер – танк жойғыш (TD) батальондары шоғырландырылып, өте мобильді болуы керек деп шешілді. Бірақ іс жүзінде мұндай неміс шабуылдары сирек болды. Соғыс барысында бір ғана батальон (601-ші, Эль-Геттар шайқасында) бастапқыда жоспарланғандай ұрысқа қатысты. Танк жойғыштар командасының саны 100 000-нан асып, әрқайсысы 36 өздігінен жүретін танк жойғыш немесе сүйретілетін қарумен жабдықталған 80 батальонды құрады. Кез келген ату позициясынан тек бірнеше оқ атылатыны күтілді. TD-лердің алдын ала дайындалған ату позицияларын тиімді пайдалануы үшін күшті барлау элементтері берілді. ТД-нің фланголық атысына басымдық берілді, ол жаудың жұқа бүйірлік бронясын тесіп өтуге және жаудың дәл қайтар атысының ықтималдығын азайтуға мүмкіндік берді. Барлық американдық танк жойғыштар ресми түрде американдық өздігінен жүретін артиллериялық құралдары үшін қолданылатын дәл сол ұжымдық терминмен белгілі болды – «пушка моторлы тасымалдағыш». Конструкциялар өте мобильді және күшті қаруланған болуы тиіс еді. Танк корпусына негізделген конструкциялардың көпшілігі бастапқы танктан ерекшеленетін, салмақты азайтуға және үлкен қаруды орналастыруға арналған ерекше ашық мұнараларды қолданды. Ең ертедегі тиімді конструкция – M3 жартылай тізгіш көлікке орнатылған 75 мм М1897 далалық пушкасы, ол 75 мм пушка моторлы тасымалдағыш M3 деп аталды. Тағы бір, азырақ сәтті ерте конструкция – Dodge 3/4 тонналық жеңіл жүк көлігінің төсегіне артқа қарап орнатылған АҚШ 37 мм танкке қарсы пушкасы бар M6 пушка моторлы тасымалдағыш болды. M3 алғаш рет Филиппинде жапондықтарға қарсы, содан кейін Солтүстік Африкадағы соғыстың Тунис науқанында қолданылды. Кейбіреулері британдық бөлімшелерге жеткізілді, олар оларды бронеавтомобильдік барлау полкінде оттық қолдау ретінде қолданды. M6 GMC бронеленбеген және 37 мм-лік пушка қызметке кірген кезде көптеген жау танктеріне қарсы тиімді болған жоқ. АҚШ-тың ең көп таралған конструкциясы және алғашқы толық тізгіш және мұнаралы (екінші дүниежүзілік соғыс «танк жойғыш» конструкциясының американдық белгісі болған) 3 дюймдік пушка моторлы тасымалдағыш M10 болды, кейіннен M4 Шерман корпусы мен қуаттандыру жүйесіне негізделген 90 мм пушка моторлы тасымалдағыш M36 және бірегей корпус пен қуаттандыру жүйесіне негізделген 76 мм пушка моторлы тасымалдағыш M18 (Hellcat) толықтырылды, ол кейінірек M24 Шафи жеңіл танктері үшін қолданылғанға сәл ұқсас болды. M18 АҚШ идеалына ең жақын болды: көлік өте жылдам, кішкентай болды және шатырсыз ашық мұнараға 76 мм-лік пушка орнатылған. M36 Джексон GMC тек американдық операциялық пушканы иеленді, ол неміс 8,8 см Pak 43 танкке қарсы пушкасына және оның танкке орнатылған нұсқасына, 90 мм M3 пушкасына қарсы шыға алды, және M36 екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де қызметте болды. Соғыста салынған кез келген типтегі жалғыз американдық казематтық корпус дизайнымен соғысу құралы, ол корпус пен жалпы қаруды орнату дизайны бойынша неміс және кеңестік танк жойғыштарына ұқсады, бұл 105 мм T5E1 ұзын оқ атушы пушкасы орнатылған эксперименталды T28 Super Heavy Tank болды. Бұл пушканың ең үлкен атыс қашықтығы 12 миль (20 км) болды, ал көлік бастапқыда Германияның Зигфрид желісінің қорғанысын бұзу үшін өте ауыр броньды өздігінен жүретін шабуылдау тапаншасы ретінде жасалған. Бұл танк жойғыштардың ішінде тек M36-ның 90 мм-лік пушкасы немістердің үлкен броньды көліктерінің алдыңғы бронясына қарсы ұзақ қашықтықта тиімді болды. Ашық шатыр мен жеңіл броня бұл танк жойғыштарды кішкентай қарудан басқа нәрсеге бейім етті. Соғыста американдық күштердің қарсы алған неміс танктерінің саны бірте-бірте азайып, батальондардың көпшілігі бөлініп, жаяу әскерлерге көмекші қару ретінде тағайындалды, шабуылдаушы қару ретінде соғысты немесе негізінен танк ретінде пайдаланылды. Осы тұрғыдан алғанда, олар әртүрлі жаяу әскер дивизияларына қосылған тәуелсіз танк батальондарына балама болды. Неміс танктері жаппай топтаса деген үміт қате болды. Шын мәнінде, неміс шабуылдары жердегі қару-жарақты тиімді қолданып, бірігіп соғысты. Американдық танк жойғыш батальондары үш танк жойғыш ротадан тұрады, оларды тоғыз қауіпсіздік бөлімі қолдайды. Танк жойғыш тактикасы танк емес қауіптерді ескермеді. 1950 жылдары әуе десант күштеріне парашютпен тасымалданатын танкке қарсы қару беру мақсаты M56 Scorpion және M50 Ontos танктерінің пайда болуына әкелді. Бұл концепция кейіннен 1960 жылдардың ортасында M551 Sheridan жеңіл танктеріне әкелді.
U. S. Army and counterpart British designs were very different in conception. U. S. doctrine was based, in light of the fall of France, on the perceived need to defeat German blitzkrieg tactics, and U. S. units expected to face large numbers of German tanks, attacking on relatively narrow fronts. These were expected to break through a thin screen of anti tank guns, hence the decision that the main anti tank units—the Tank Destroyer (TD) battalions—should be concentrated and very mobile. In practice, such German attacks rarely happened. Throughout the war, only one battalion ever fought in an engagement like that originally envisaged (the 601st, at the Battle of El Guettar). The Tank Destroyer Command eventually numbered over 100,000 men and 80 battalions each equipped with 36 self propelled tank destroyers or towed guns. Only a few shots were expected to be fired from any firing position. Strong reconnaissance elements were provided so that TDs could use pre arranged firing positions to best advantage. Flanking fire by TDs was emphasized, both to penetrate thinner enemy side armour, and to reduce the likelihood of accurate enemy return fire. All American tank destroyers were officially known by exactly the same collective term used for American self propelled artillery ordnance, "gun motor carriage". The designs were intended to be very mobile and heavily armed. Most of the tank hull based designs used special open topped turrets of a differing design from the original tank it was based on, which was meant to both save weight and to accommodate a larger gun. The earliest expedient design was mounting an 75 mm M1897 field gun in a limited traverse mount on a M3 Half track which was designated 75 mm Gun Motor Carriage M3. Another, considerably less successful, early design was the M6 Gun Motor Carriage which mounted the US 37 mm anti tank gun facing to the rear on the bed of a Dodge 3/4 ton light truck. The M3 was first used against the Japanese in the Philippines and then in the Tunisian campaign of the war in North Africa. Some were supplied to British units who used them within armoured car reconnaissance regiments for fire support. The M6 GMC was unarmoured and the 37mm gun was infective against most enemy tanks by the time it entered service. By far the most common US design, and the first that was fully tracked and turreted (which became the American hallmark of World War II "tank destroyer" design) was the 3in Gun Motor Carriage M10, later supplemented by the 90 mm Gun Motor Carriage M36—both based on the M4 Sherman hull and powertrain—and the 76 mm Gun Motor Carriage M18 (Hellcat), based on a unique hull and powertrain design, with a slight visual resemblance to what was used for the later M24 Chaffee light tank. The M18 came closest to the US ideal; the vehicle was very fast, small, and mounted a 76 mm gun in a roofless open turret. The M36 Jackson GMC possessed the only American origin operational gun that could rival the German 8.8 cm Pak 43 anti tank gun and its tank mounted variant, the 90 mm M3 gun, and the M36 remained in service well after World War II. The only dedicated American casemate hull design fighting vehicle of any type built during the war, that resembled the German and Soviet tank destroyers in hull and general gun mounting design, was the experimental T28 Super Heavy Tank, which mounted a 105 mm T5E1 long barrel cannon. This gun had a maximum firing range of 12 miles (20 km), and the vehicle was originally designed as a very heavily armoured self propelled assault gun to breach Germany's Siegfried Line defenses. Of these tank destroyers, only the 90 mm gun of the M36 proved effective against the frontal armour of Germans' larger armored vehicles at long range. The open top and light armour made these tank destroyers vulnerable to anything greater than small arms fire. As the number of German tanks encountered by American forces steadily decreased throughout the war, most battalions were split up and assigned to infantry units as supporting arms, fighting as assault guns or being used essentially as tanks. In this sense they were an alternative to the Independent tank battalions that were attached to various Infantry Divisions. The expectation that German tanks would be engaged in mass formation was a failed assumption. In reality, German attacks effectively used combined arms on the ground, fighting cohesively. American tank destroyer battalions comprised three tank destroyer companies supported by nine security sections. The single purpose tactics of the tank destroyer battalion failed to account for non tank threats. In the 1950s the goal of providing airborne forces with a parachute capable self propelled anti tank weapon led to the deployment of the M56 Scorpion and M50 Ontos. The concept later led to the M551 Sheridan light tank of the mid 1960s.
Ұлыбритания
Соғыстың алғашқы жылдарындағы британдық танктер, жаяу әскер танктері мен крейсер танктері (соғысқа дейінгі Matilda I дизайнын қоспағанда) қазіргі заманғы жау танкілеріне қарсы қолдануға қабілетті 40 мм Ordnance QF 2 фунттық зеңбірекпен жабдықталған. Бұл 57 мм Ordnance QF 6 фунттық зеңбірекпен ауыстырылды. Танкіге қарсы қару-жарақтарды дамытуға қосымша күш берілді, нәтижесінде 76 мм Ordnance QF 17 фунттық зеңбірек пайда болды, ол соғыстың ең жақсы танкіге қарсы зеңбіректерінің бірі саналды. Тартылатын танкіге қарсы зеңбіректер Корольдік артиллерияның қарауында болды, ал артиллерияны орнатуға бейімделген көліктер, соның ішінде танкіге қарсы өздігінен жүретін зеңбіректер, мысалы Deacon (6 фунттық зеңбірек броньды жүк көлігі шассиінде) және Archer (17 фунттық зеңбірек рельсті шассиде), сондай-ақ АҚШ-тан жеткізілген көліктер, Корольдік бронетанқ корпусының емес, олардың қарауында болды. "Танк жойғыш" үлгісіндегі өздігінен жүретін зеңбіректер QF 17 фунттық танкіге қарсы зеңбіректі орнату қажеттілігінен және оны тасымалдайтын стандартты танктердің жетіспеуінен туындады. Сәйкесінше, олар біршама импровизацияланған сипатқа ие болды. Зеңбіректі Valentine танк шассиіне орнату, оны тұрақты суперструктураға орнату Archer-ге, сырт көрінісімен неміс Marder III-тің жеңіл шассиіне ұқсас болды. 17 фунттық зеңбірек АҚШ-тан жеткізілген M10 танк жойғыштарын қайта жабдықтау үшін де қолданылды, американдық 3 дюймдік зеңбіректі 17 фунттық SP Achilles шығару үшін алмастырды. 1942 жылы Бас штаб 6 фунттық, 17 фунттық, 3 дюймдік 20 cwt және 25 фунттық далалық пушка/гаубицаны Matilda II, Valentine, Crusader және Cavalier (Крейсер Марк VII) танк шассилерінде орнатуды зерттеуге келісті. 1942 жылдың қазан айында 17 фунттық зеңбірекпен (бұл Archer болар еді) және 25 фунттық зеңбірекпен (қызметке Bishop ретінде енген) Valentine шассиін пайдалану туралы шешім қабылданды. Танкілерге де, жаяу әскерге де қолдануға болатын көп мақсатты зеңбірекке көшу болғанымен, 17 фунттық зеңбіректі жаудың ауыр танкілеріне қарсы қолдану үшін танкке орнату қажеттілігі болды. Cruiser Mk VIII Challenger – Cromwell крейсер танкысын қолдау үшін 17 фунттық зеңбірекпен танкты пайдалану жобасы. Кешігулер оның Sherman Firefly-дан аз пайдаланылуына әкелді, бірақ Challenger-дің туындысы, көбінесе ашық корпусты Avenger, соғыстан кейін ғана қызметке енді. Соғыстың соңғы жылында Comet танкын жабдықтау үшін 17 фунттық зеңбіректің кішілендірілген нұсқасы, 77 мм HV қолданылды. Британдықтар неміс Jagdpanzer-лері немесе кеңестік ISU сериясы сияқты броньды танк жойғыш жасауға ең жақын келген кезде Churchill 3 дюймдік зеңбірек тасығышы – мұнарасының орнына тікбұрышты суперструктурасы бар Churchill танк шассиі және 3 дюймдік зениттік зеңбірек орнатылған. Бірнешеуіне тапсырыс берілді және 1942 жылы елуі жеткізілді, бірақ тікелей қауіп сейілген соң олар қызметке енгізілмеді. Бұл жоба 17 фунттық зеңбірекпен жабдықталған Cromwell танкының нұсқасын жасауға басымдық берді, нәтижесінде Comet танкы пайда болды. "Tortoise" "ауыр шабуыл танкысы", бекітілген қорғаныс шебін бұзу үшін арналған, жақсы броньдалған және өте қуатты 32 фунттық (94 мм) зеңбірекке ие болды, бірақ қызметке енгізілмеді. 1944 жылға қарай британдықтардың көптеген Sherman танктері QF 17 фунттық зеңбіректі орнату арқылы Sherman Firefly-ға айналдырылды. Бастапқыда бұл әр взводқа (бөлімшеге) бір қуатты қаруланған танк берді. Соғыс аяқталған кезде, көбірек Firefly-лар өндіріліп, Sherman танктері британдық танктермен алмастырылғаннан кейін, британдық қызметтегі Sherman-дардың шамамен 50%-ы Firefly-лар болды. Алайда, Sherman Firefly танк жойғыш саналмайды, өйткені ол әлі де стандартты M4 Sherman-ның басқа міндеттерін орындай алатын, бірақ QF 17 фунттық зеңбірек үшін жарылғыш снарядтың кешіккен дамуына байланысты Firefly аздап кемістікке ие болды.
British tanks in the early years of the war, both infantry tanks and cruiser tanks, were (with the exception of the pre war Matilda I design) equipped with a gun capable of use against contemporary enemy tanks—the 40 mm Ordnance QF 2 pounder. This was replaced with the 57 mm Ordnance QF 6 pounder when that became available. There was extra impetus given to the development of anti tank weaponry, which culminated in the 76mm Ordnance QF 17 pounder, widely considered one of the best anti tank guns of the war. Towed anti tank guns were the domain of the Royal Artillery and vehicles adapted to mount artillery, including anti tank self propelled guns such as the Deacon (6pdr on an armoured wheeled truck chassis) and Archer (17pdr on tracked chassis) and US supplied vehicles, were their preserve rather than the Royal Armoured Corps. The self propelled guns that were built in the "tank destroyer" mould came about through the desire to field the QF 17 pounder anti tank gun and simultaneous lack of suitable standard tanks to carry it. As a result, they were of a somewhat extemporized nature. Mounting the gun on the Valentine tank chassis in a fixed superstructure gave the Archer, looking somewhat like the light chassis German Marder III in appearance. The 17 pounder was also used to re equip the US supplied M10 Tank Destroyer, replacing the American 3 inch gun to produce the 17pdr SP Achilles. In 1942 the General Staff agreed on investigating self propelled mountings of the 6 pounder, 17 pounder, 3 inch 20cwt guns and the 25 pounder field gun/howitzer on the Matilda II, Valentine, Crusader and Cavalier (Cruiser Mark VII) tank chassis. In October 1942 it was decided to progress using the Valentine chassis with a 17 pdr (which would become Archer) and 25 pdr (which entered service as Bishop). While there was a general move to a general purpose gun that was usable against both tanks and in supporting infantry, there was a need to put the 17 pdr into a tank for use against the enemy's heavy tanks. The Cruiser Mk VIII Challenger was a project to bring a 17 pdr tank into use to support the Cromwell cruiser tank. Delays led to it being outnumbered in use by the Sherman Firefly—but a derivative of Challenger was the more or less open topped variant Avenger, which was delayed until post war before entering service. A cut down 17 pdr, the 77mmHV was used to equip the Comet tank in the last year of the war. The closest the British came to developing an armoured tank destroyer in the vein of the German Jagdpanzers or Soviet ISU series was the Churchill 3 inch Gun Carrier—a Churchill tank chassis with a boxy superstructure in place of the turret and mounting a 3 inch anti aircraft gun. Although a number were ordered and fifty delivered in 1942, they were not put into service as the immediate threat passed. The design was rejected in favor of developing a 17 pounder armed Cromwell tank variant, ultimately leading to the Comet tank. The Tortoise "heavy assault tank", intended for use in breaking through fixed defensive lines, was well armoured and had a very powerful 32 pounder (94 mm) gun, but did not reach service use. By 1944, a number of the Shermans in British use were being converted to Sherman Fireflies by adding the QF 17 pounder gun. Initially this gave each troop (platoon) of Shermans one powerfully armed tank. By war's end—through the production of more Fireflies and the replacement of Shermans by British tanks—about 50% of Shermans in British service were Fireflies. The Sherman Firefly, however, is not considered a tank destroyer since it could still perform the other duties of the regular M4 Sherman, albeit the Firefly was less capable due to the late development of a HE round for the QF 17 pounder.
Румыния
1942 жылға дейін румындық танк күштері тек ескірген R1, R2 және R35 танктерімен жабдықталған болатын. Шығыс майданында советтік Т-34 және КВ-1 танктеріне қарсы қиындықтарға тап болған румын армиясының басшылығы, танкке қарсы күшін арттырудың жолдарын іздеді. Алғашқы жоспар Т-34 сияқты сипаттамалары бар танк құру еді; бірақ Румыния өзінің өнеркәсібіне орай, бірнеше танк жойғыштарды таңдады. Марешал, соғыстағы ең танымал румындық бронетранспорттық құралы болып саналады; тарихшылар Стивен Залога мен Марк Аксуорти оның кейінгі неміс Hetzer танктерінің дизайнына ықпал еткенін айтады. Биіктігі шамамен 1,5 метр болатын Марешалға дұшпандардың тиюі өте қиын еді, ол жеңіл брондалған, бірақ жоғары жылдамдықты көлік болды. Марк Аксуортидің сөзіне сәйкес, ол румындық 75 мм Reșița M1943 танкке қарсы зеңбірегімен қаруланды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өзінің класындағы ең жақсыларының бірі болды. Сынақтар кезінде Марешал көптеген жағынан StuG III G танкынан басым екенін көрсетті. Бұл фактілер Марешалдың, егер ұрысқа жөнелтілген болса, тиімді танк жойғыш болатынын көрсетеді. Дегенмен, бұл көлікке сын көтергендер де болды, әсіресе жоғары лауазымды румындық шенеуніктер арасында. Кеңес әскерінің басып кіруі салдарынан оның өндірісі тоқтатылғандықтан, ол ешқашан ұрысқа қатыспады. Басқа румындық танк жойғыштарға TACAM R 2 және TACAM T 60 жатады, олар тиісінше R 2 және T 60 жеңіл танктерінен өзгертілген. Екеуі де ұрысқа қатысты. Бүгінгі күні бір TACAM R 2 сақталып, Бухаресттегі Ұлттық әскери мұражайда қойылған. Тағы бір өзгертілген түрі – Румынияның жалғыз мұнаралы танк жойғышы VDC R 35. Тағы екі танк жойғыш ұсынылған: TACAM R 1 және TACAM T 38.
Until 1942, the Romanian tank force was equipped exclusively with obsolete R 1, R 2 and R35 tanks. Having faced big problems against Soviet T 34 and KV 1 tanks on the Eastern Front, the Romanian Army leadership sought for ways to improve its anti tank capabilities. The initial plan was the creation of a tank comparable in characteristics to the T 34; instead, Romania went for a number of tank destroyers, since they were more adequate for its industry. The Mareșal is probably the best known Romanian AFV from the war; historians Steven Zaloga and Mark Axworthy state that it inspired the design of the later German Hetzer. Standing at only around 1.5 m tall, which would have made it very difficult to hit for its enemies, the Mareșal was a lightly armored, but highly mobile vehicle. It was armed with the Romanian 75 mm Reșița M1943 anti tank gun, which proved to be among the best of its class during World War II, according to Mark Axworthy. During tests, the Mareșal proved to be superior in many aspects to the StuG III G, against which it competed. Those facts suggest that the Mareșal would have been an effective tank destroyer, had it been deployed into combat. There were, however, also critics of the vehicle, especially among high ranking Romanian officials. It never saw action because the invading Soviet army had stopped its production. Other Romanian tank destroyers include the TACAM R 2 and TACAM T 60, which were converted from R 2 and T 60 light tanks respectively. Both of them saw action. One TACAM R 2 survives today and is displayed at the National Military Museum in Bucharest. Another conversion was the VDC R 35, Romania's only turreted tank destroyer. Two other proposed tank destroyers existed: the TACAM R 1 and TACAM T 38.
Польша
Польшаның ТКС және ТК 3 танкеттерінің түрлері 20 мм-лік зеңбірекпен жарақталған (23–26 дана) Польшаға басып кіру кезінде қолданысқа енгізілді. Олар барлау бөлімшелерінің танкке қарсы құрамы ретінде пайдаланылды. Сондай-ақ 37 мм зеңбірекпен жарақталған TKS D (2 тәжірибелік дана) және 47 мм зеңбірекпен жарақталған TKD (4 тәжірибелік дана) болды. Олардың операциялық түрде қолданылғандығы нақты емес.
Variants of the Polish TKS and TK 3 tankettes up armed with 20 mm gun (23–26 vehicles) were operationally deployed in the invasion of Poland. They were used as an anti tank component of the reconnaissance units. There were also 37 mm armed TKS D (2 experimental vehicles) and 47 mm armed TKD (4 experimental vehicles). It is not certain whether they were used operationally at all.
Франция
Францияның шапшаң жеңілісіне байланысты, француз машиналары аз ғана салынды. Laffly W15 TCC (Chasseur de chars) – жеңіл танк жойғышын жылдам құрастыруға жасалған әрекет болды, ол жеңіл броньды Laffly W15T артиллериялық тракторына 47 мм SA37 танкіге қарсы зеңбірегін орнату арқылы жүзеге асырылды. Басқа француз танк жойғыштары да әзірленуде болды, оның ішінде SOMUA SAu 40, ARL V39 және Lorraine 37L-дің түрлі импровизациялық түрлендірілімдері.
Due to the quick defeat of France, few French vehicles were built. The Laffly W15 TCC (Chasseur de chars) was an attempt to quickly build a light tank destroyer by mounting a 47 mm SA37 anti tank gun onto a lightly armoured Laffly W15T artillery tractor. Other French tank destroyers were being developed, including the SOMUA SAu 40, ARL V39 and various ad hoc conversions of the Lorraine 37L.
Ракеталық танктарды жойғыштар
Варшава шартының алдында қосымша өрт күшіне деген жалпы қажеттілік анықталды. 1960 жылдардың соңында Батыс Германия 90 мм зеңбірегі бар, Екінші дүниежүзілік соғыстың модернизацияланған Jagdpanzer – Kanonenjagdpanzer-ін жасады. Кеңес үлгілерінің бронясы күшейген сайын, 90 мм зеңбірек тиімсіз болды және Kanonenjagdpanzer-лер басқа мақсаттарға қайта жабдықталды немесе қызметтен шығарылды. Кейбір машиналарға 105 мм зеңбірек орнату мүмкіндігі қарастырылды, ал көптегендері негізгі зеңбірек орнына HOT немесе TOW зымырандарын атқызу үшін өзгертілді. Бұл жаңартылған түрлері 1990 жылдарға дейін қолданыста болды. 1960 жылдары кез келген машинаға орнатуға болатын икемді танкке қарсы зымырандардың пайда болуымен, танк жойғыш тұжырымы зымырандармен жабдықталған жеңіл машиналарға айналды. Басты ұрыс машиналарынң салмағы 40-тан 70 тоннаға дейін жеткенде, әуе десант әскерлері тиімді танкке қарсы күштерді орналастыра алмады. Осының нәтижесінде жеңіл машина жасауға бірнеше әрекеттер жасалды, олардың ішінде ASU 85, M56 Scorpion, зеңбірегі жоқ Ontos, зымыранмен қаруланған Humber Hornet бронетранспортері және Sheridan жеңіл шабуыл машинасы болды. Бұл санатқа соңғы қосылғандары – 125 мм танк зеңбірегімен (9M119 Svir сияқты зымырандарды атқызуға қабілетті) қаруланған 2S25 Sprut SD және 2022 жылға қарай Филиппин армиясының қару қанатына Elbit мұнарасы мен 105 мм зеңбірегімен кіретін Израильдің модификацияланған Pandur II машиналары. Көптеген елдердің жаяу әскерлік ұрыс машиналарынң (IFV) әрбір жаяу әскер бөлімінде танкке қарсы зымырандар болады, ал шабуылдық тікұшақтар да қазіргі заманғы майданға танкке қарсы қабілеттілікті қосып отыр. Бірақ әлі де арнайы танкке қарсы машиналар бар, олар өте ауыр, ұзақ қашықтықтағы зымырандармен және әуе десанттық қолдануға арналған. Сондай-ақ, қарапайым бронетранспортер немесе бронеавтомобиль шассиіне орнатылған арнайы танкке қарсы машиналар да жасалды. Мысалдарға АҚШ-тың M901 ITV (жақсартылған TOW машинасы) және Норвегияның NM142 кіреді, екеуі де M113 шассиіне орнатылған, кеңестік бірнеше АТГМ ұңғымалары BRDM барлау машинасының негізінде жасалған, британдық FV438 Swingfire және FV102 Striker, сондай-ақ HS 30 және Marder IFV шассиіне орнатылған неміс Raketenjagdpanzer сериясы жатады. Үндістан NAMIS (Nag зымырандық жүйесі) қолданды. АҚШ армиясының біріктірілген қару батальонында TOW зымырандарымен жабдықталған Брэдли IFV-мен екі жаяу әскер ротасы бар және олар қарсылас әскер бөліміне қарсы тиімді және қауіпті өрт шоғырын жеткізе алады. Оларды Hellfire танкке қарсы зымырандарымен қаруланған AH 64 Apache тікұшақтарының мобильді бөлімдерімен күшейтуге болады. Зымыран тасымалдайтын машиналар көбінесе танк жойғыштар емес, танкке қарсы зымыран тасымалдаушылар деп аталады.
In the face of the Warsaw Pact, a general need for extra firepower was identified. In the late 1960s, West Germany developed the Kanonenjagdpanzer, essentially a modernized World War II Jagdpanzer mounting a 90 mm gun. As Soviet designs became more heavily armoured, the 90 mm gun became ineffective and the Kanonenjagdpanzers were retrofitted for different roles or retired. Some provisions were made for the fitting of a 105 mm cannon, and many of the vehicles were modified to fire HOT or TOW missiles in place of a main gun. These upgraded variants remained in service into the 1990s. With the development of flexible anti tank missiles, which were capable of installation on almost any vehicle in the 1960s, the concept of the tank destroyer has morphed into light vehicles with missiles. With the weight of main battle tanks growing to the forty to seventy tonne range, airborne forces were unable to deploy reasonable anti tank forces. The result was a number of attempts to make a light vehicle, including the conventional ASU 85, M56 Scorpion, the recoilless rifle armed Ontos, and missile armed Humber Hornet armoured truck and Sheridan light assault vehicle. The recent entries into that category are the 2S25 Sprut SD, armed with a current issue 125 mm tank gun that is also capable of launching missiles like the 9M119 Svir, and Israeli modified Pandur IIs, which is to enter service with the Philippine Army by 2022 armed with an Elbit Turret and a 105 mm gun. Many forces' infantry fighting vehicles (IFVs) carry anti tank missiles in every infantry platoon, and attack helicopters have also added anti tank capability to the modern battlefield. But there are still dedicated anti tank vehicles with very heavy long range missiles, and ones intended for airborne use. There have also been dedicated anti tank vehicles built on ordinary armoured personnel carrier or armored car chassis. Examples include the U. S. M901 ITV (Improved TOW Vehicle) and the Norwegian NM142, both on an M113 chassis, several Soviet ATGM launchers based on the BRDM reconnaissance car, the British FV438 Swingfire and FV102 Striker and the German Raketenjagdpanzer series built on the chassis of the HS 30 and Marder IFV. India fielded NAMIS (Nag Missile System) equipped with Nag Missiles. A US Army combined arms battalion has two infantry companies with TOW missile armed Bradley IFVs and can bring a large concentration of accurate and lethal fire to bear on an attacking enemy unit that uses AFVs. They can be complemented by mobile units of AH 64 Apache helicopters armed with Hellfire antitank missiles. Missile carrying vehicles are often referred to as anti tank missile carriers instead of tank destroyers.
Соғыстан кейінгі қаруға негізделген танк жойғыштар
АТГМ-дердің кеңінен таралуына қарамастан, кейбір пушкамен жабдықталған танк жойғыштар қолданыста қалуда. Қытай PTZ89 және PTL02 танк жойғыштарын жасады. PTZ89 120 мм тегіс ұңғылы пушкамен қаруланған, ал NORINCO компаниясы жасаған PTL02, ҚХА-ның жаңа жеңіл (жылдам әрекет ететін) механикаландырылған жаяу әскер дивизиялары үшін бір пушкамен жабдықталған (экспортқа арналған 105 мм рельстік пушкасы бар нұсқасы да бар). PTL02, WZ551 БТР-нің 6×6 дөңгелекті шассиіне негізделген. Италия мен Испания итальяндық Centauro дөңгелекті танк жойғышын, 105 мм пушкамен пайдаланады. Ал Ресей 2S25 Sprut SD ресейлік танк жойғышын/жеңіл танкты, пушкамен қаруланған күйде қолданады. Sabrah Pandur II – филиппин армиясының болашақ жауынгерлік жүйелері үшін Израильдің Elbit Systems компаниясы әзірлеген Sabrah жеңіл танкысының дөңгелекті танк жойғыш түрі.
Despite the proliferation of ATGMs, some gun armed tank destroyers remain in use. China has developed the tracked PTZ89 and the wheeled PTL02 tank destroyers. The PTZ89 is armed with a 120 mm smoothbore cannon while the PTL02, developed by NORINCO for the PLA's new light (rapid reaction) mechanized infantry divisions, carries a one (a version armed with a 105 mm rifled gun is available for export). The PTL02 is built on the 6×6 wheeled chassis of the WZ551 APC. Italy and Spain use the Italian built Centauro, a wheeled tank destroyer with a 105 mm cannon. Russia, meanwhile, uses the Russian built 2S25 Sprut SD, operating as an amphibious light tank/tank destroyer armed with a cannon. The Sabrah Pandur II is a wheeled tank destroyer variant of the Sabrah Light Tank developed by the Elbit Systems of Israel for the Philippine Army's future combat systems.