Кіріспе

Ямайка әдебиеті халықаралық деңгейде танымал, Ямайка аралы көптеген маңызды авторлардың мекені немесе туған жері болып табылады. Ямайка әдебиетінің ең ерекше ерекшеліктерінің бірі - жергілікті диалектті қолдану елдің ресми тілі ағылшын тілінің түрленуі. Ямайкалықтар үшін "патоис" деп аталатын, ал қазір кейде "ұлттық тіл" деп сипатталатын бұл креолдық Ямайканың көркем әдебиетінде, поэзиясында және театрында маңызды элементке айналды. Кариб теңізінің басқа жерлеріндегі белгілі жазушылар мен зиялылар Кингстондағы Вест-Индия университетінде оқыды, соның ішінде Нобель сыйлығының иегері Дерек Уолкотт, марқұм Гайаналық тарихшы және ғалым Уолтер Родни және Гренадалық ақын және әңгіме жазушы Мерл Коллинз.

Халықтық бастауы

Ямайкада ертегі айту дәстүрі ұзақ уақыттан бері жалғасып келеді. Ямайканың халықтық әңгімелері Батыс Африкадағы асаанти тайпасының әңгімелерімен тығыз байланысты, құлдардың көбі олардан шыққан. Кейбір еуропалық аңыздарды аралға иммигранттар, әсіресе Ұлыбританиядан келгендер әкелді. Халық аңыздарында жергілікті сөйлеу стилі өте қажет. Ол әңгімелерде әзіл-сықақ оятады және қайта баяндаудың ажырамас бөлігі болып табылады. Ямайка ертегілеріндегі ең танымал кейіпкер, Ананси (ағылшынша Anansi, 'Nancy Spida, және Brer Nansi) - бүкіл Кариб теңізі бойынша ертегілерде кездесетін африкалық жәндік құдайы. Ол - алдамшы құдай, және оның әңгімелерінде ол басқа жануар құдай кейіпкерлеріне, мысалы, жолбарыс пен есекке қарсы шығады. Бұл әңгімелер құлдардың өз иелерін алдап, алдап жүргендерін айтып беретін бір жолы деп есептеледі.

Әдебиеттің дамуы

Ямайканың Томас Макдермот (18701933) ямайка әдебиетінің құрылуына ықпал етті. Майкл Хьюздың пікірінше, Макдермот "Англистік мәдениетте Батыс Үндістанның ерекше орынға ие екенін мәлімдеген алғашқы ямайкалық жазушы" және оның "Бекканың Бакра Бэби" - қазіргі Кариб әдебиетінің бастауы. Ямайкадан туған Клод Маккей (1889-1948) Францияның Негритуд (Blackness) қозғалысына ықпал еткен, сондай-ақ Гарлем Ренессансының негізін қалаушы. Ямайкада ақын ретінде қалыптасқан ол 20 жасында АҚШ-қа көшіп барып, Францияға саяхат жасады, бірақ ешқашан туған жеріне қайтып оралмады. Уна Марсон (1905-1965) өзінің поэзиясы, феминисттік белсенділігі және 1940 жылдары BBC әдеби радио бағдарламасының продюсері Caribbean Voices ретінде танымал болды. Луиза Беннетт Коверли (1919-2006) - Ямайканың "Мисс Лу" ретінде ерекше дауысымен танымал болған ақын және фольклоршы. Жамайка патоисында өлеңдерін жазып, орындаған Беннетт халықтың осы "диалектісіне" әдеби мойындауды өз құқығында ("ұлт тілі") беруде маңызды рөл атқарды. Халықаралық танымалдыққа ие болған басқа да ямайкалық жазушылар: Хейзел Дороти Кэмпбелл (19402018), Майки Смит (19541983) және Линтон Квеси Джонсон. 2014 жылы Мервин Моррис Ямайканың лауреат ақыны болып тағайындалды. 2017 жылы оның орнын Лорна Гудисон бағындырды.