Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трин Кьен (1503-1570) - Вьетнамның солтүстік бөлігін 1545 жылдан қайтыс болғанға дейін басқарған Вьетнамдық шенеунік. Ол өзінің отбасын Вьетнамның мұрагерлік губернаторлары ретінде орнатты, ол кейінірек Ле императорларының атынан билік жүргізді. Оның билігі кезінде Ле әулеті бәсекелес Мạc әулетімен соғысты жалғастырды. Ол өмір бойы Вьетнамның іс жүзіндегі билеушісі болғанмен, ешқашан жоғары лауазымға ие болған емес. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Трэн Тунг өзін мырза деп жариялады және бұл атақты өлгеннен кейін әкесіне берді.
Trịnh Kiểm (1503–1570) was a Vietnamese official who ruled northern Vietnam from 1545 until his death. He established his family as hereditary governors of Vietnam, ruling in the name of the figurehead Later Lê emperors. During his rule, the Lê dynasty continued to wage war with the rival Mạc dynasty. Although he was the de facto ruler of Vietnam during his lifetime, he never assumed a higher position for himself. When he died, his son Trịnh Tùng declared himself a lord and conferred this title posthumously upon his dead father.
Өмірбаян
Трэнг Кьенг Ле Лойдың ең жақын одақтастарының бірі және кейін бала патша Ле Нань Тонгтың тұсында регент болған Трэнг Кьенгтен шыққан деп мәлімдеді. 1511 жылы көтерілісші әскерді жеңіп, 1517 жылы өз көтерілісін басқарған генерал Триньмен қарым-қатынасы белгісіз. Сондай-ақ, оның Трин Дуй Дай және Трин Дуй Саньмен қарым-қатынасы белгісіз.
Trịnh Kiểm claimed descent from Trịnh Khả, who was one of Lê Lợi's closest allies and later regent during the reign of child king Lê Nhân Tông. His relationship to the General Trịnh who defeated a rebel army in 1511 and then led a rebellion of his own in 1517 is unknown. Also unknown is his relationship to Trịnh Duy Dai and Trịnh Duy Sản—two of the leaders of the first revolt against the usurper Mạc Đăng Dung.
Нгуен/Тринх одағы
1527 жылы Мạc Đăng Dung таққа отырғызып, өзін Вьетнам императоры деп жариялағаннан кейін көп ұзамай Мạc Đăng Dung-қа қарсы екінші көтеріліс болды. Бұл екінші көтерілісті Нгуен Ким басқарды, оның қолында оның күйеу баласы Трин Хием (Кимнің қызы Нгок Баоға үйленген) болды. Екінші көтеріліс Нгуен Трин армиясына Батыс астананы (Тай До) басып алуға және 1533 жылы Ле Транг Тонгты таққа отырғызуға мүмкіндік берді. Нгуен Трин альянсы Қытайға ресми елшілікті жіберіп, Мạc Джанг Дунгты узурпациялауды айыптап, көмек сұрады. 1536 жылы қытай делегациясы Дунг Ле императорларының тағын тартып алды деген қорытындыға келді. Бұл туралы естіген соң Цзяцзин императоры 1537 жылы Вьетнам шекарасына келген әскерін жіберді. Алайда, Мин әулетіне деген адалдығын дәлелдеген және Қытайға Солтүстік Вьетнамның бір бөлігін ұсынған Мạc Đăng Dung қытайлықтарды кетуге көндірді. Қытай үкіметінің ресми ұстанымы солтүстікте Мạc әулеті, ал оңтүстікте Lê үкіметі билік етуі керек болды. Нгуен Трин альянсы бұл келісімді қабылдамастан, мухтармен соғысты жалғастырды.
A second revolt against Mạc Đăng Dung took place not long after Dung usurped the throne and proclaimed himself Emperor of Vietnam in 1527. This second revolt was led by Nguyễn Kim whose second in command was his son in law, Trịnh Khiêm (who married Kim's daughter Ngoc Bao). The second revolt allowed the Nguyễn Trịnh army to capture the Western Capital (Tay Do) and enthroned Lê Trang Tông in 1533. The Nguyễn Trịnh alliance sent a formal embassy to China that denounced the usurpation of Mạc Đăng Dung and asked for help. In 1536, the Chinese delegation concluded that Dung had usurped the throne of the Lê Emperors. After hearing the report, the Jiajing Emperor dispatched an army that arrived on the border of Vietnam in 1537. However, with protestations of loyalty to the Ming dynasty and the offer of a piece of north Vietnam to the Chinese, Mạc Đăng Dung convinced the Chinese to leave. The official position of the Chinese government was that the Mạc dynasty should rule in the north and the Lê government should rule in the south. The Nguyễn Trịnh alliance refused to accept this settlement and continued war with the Mạc.
Әскердің қолбасшысы
1541 жылы Му қайтыс болды және оның немересі Фуа Хай Му әскерлерінің басшысы болды. 1545 жылы Нгуен Кимді Мạc жақтасы өлтірді. Нгуеннің екі ұлы Нгуен Хуан мен Нгуен Уонг болды, бірақ Тринх Киан патша әскерін қолға алды. Нгуен Трин альянсы, қазір Трин Кьонның қолбасшылығымен, Мюға қарсы күресті жалғастырды. 1548 жылы Ле Трунг Тонг деген жаңа патша таққа отырды, содан кейін 1556 жылы тағы бір Ле патшасы Ле Ан Тонг таққа отырды. 1558 жылы Нгуен Кимнің үлкен ұлы Нгуен Хоангты оңтүстікке, жақында басып алынған Куанг Нам провинциясын басқаруға жіберді. 1665 жылы Триньдің басшылығымен патша әскері Қызыл өзеннен оңтүстікке қарай барлық провинцияларды басып алды және Ханойды басып алумен қорқытты.
In 1541, Mạc died and his grandson, Phước Hải, became leader of the Mạc forces. In 1545, Nguyễn Kim was assassinated by a Mạc supporter. Nguyễn had two young sons Nguyễn Hoàng and Nguyễn Uông but Trịnh Kiểm took control of the royal army. The Nguyễn Trịnh alliance, now under the command of Trịnh Kiểm, continued to fight the Mạc. A new king was enthroned as Lê Trung Tông in 1548, then another Lê king, Lê Anh Tông, was enthroned in 1556. In 1558 the eldest son of Nguyễn Kim, Nguyễn Hoàng, was sent to the south to take control over the recently conquered province of Quảng Nam. By 1665, the Trịnh led royal army had captured all provinces south of the Red River and were threatening to capture Hanoi.
Мұрагерлік
1569 жылы денсаулығы нашарлағандықтан, Тринь-Кьон билікті үлкен ұлы Тринь-Коиге тапсырды. 1570 жылы Тринь-Кьин қайтыс болды. Сол жылы Тринь Койды Мạc әскері жеңіп, оның орнына кіші, қабілетті ағасы Тринь Тунг билік құрды.
In 1569, in failing health, Trịnh Kiểm passed power to his eldest son, Trịnh Coi. In 1570, Trịnh Kiểm died. In the same year, Trịnh Coi was defeated by a Mạc army and was replaced by his younger, more capable brother, Trịnh Tùng.