Кіріспе

Білім алу құштарлығы көбінесе "мотивация" ұғымымен байланысты. Мотивация - тіл үйренушінің сәтсіздіктерін немесе табыстарын түсіндіру үшін ең көп қолданылатын ұғым. Жаңа тілді үйрену уақыт пен күш-жігерді талап етеді. Екінші тілді еркін меңгергеннен кейін адам көптеген пайда мен мүмкіндіктерге ие болады. Екінші тілді үйрену кез келген жастағы адамдарға қызықты да пайдалы. Ол практикалық, интеллектуалды және көптеген мақсатты пайдаларды ұсынады. Тіл үйренуде әр адам әр түрлі мақсаттарға жетуі мүмкін, мысалы, тіл үйрену немесе қарым-қатынас жасау қабілеті. Тіл білімі мен әлеуметтік лингвистика сияқты салаларда сыныпта екінші тілді меңгерумен байланысты тіл білімі мен әлеуметтік лингвистикада әзірленген және тұжырымдалған тіл үйренушілердің мотивациялық модельдерінің саны көп. L2 мотивациясына қатысты әртүрлі көзқарастарды үш ерекше кезеңге бөлуге болады: әлеуметтік психологиялық кезең, когнитивті орналастырылған кезең және процеске бағдарланған кезең.

Әлеуметтік-психологиялық кезең

L2 оқу мотивациясына әлеуметтік психологиялық көзқарас жеке адамның әлеуметтік контекстінің және әлеуметтік өзара әрекеттесуінің рөлін ерекше атап көрсетеді. L2 мотивациялық зерттеудегі әлеуметтік психологиялық кезең 1959 жылдан 1990 жылға дейін Канаданың екі тілді жағдайында өркендеді (Dörnyei, 2005; Ushioda, 2012). Осы кезеңде Гарднер әлеуметтік-білім беру моделін әзірлеген, ал Клемент және оның әріптестері лингвистикалық өзін-өзі сендіру теориясын зерттеген.

Әлеуметтік-білім беру моделі

Р.С.Гарднер L2 тілін үйренуді адамдардың көптеген тілдерді меңгеру қабілетімен немесе олардың құзыретімен ғана түсіндіруге болмайды деп болжайтын әлеуметтік білім беру моделін жасады. Ол L2 білім алу процесін және нәтижелерін түсіну үшін адамдардың басқа мәдениеттен ерекшеленетін тілді үйренудегі көзқарасы мен мотивациясына әсер ететін мәдени контекстті қарастыру маңызды екенін атап өтті. Тек қана қабілетті бірден-бір фактор ретінде қарастыра отырып, зерттеушілер адамдарды басқа тілдерді үйренуге итермелейтін әлеуметтік, контекстуалдық және прагматикалық себептерді жоққа шығарады. Екі жағдайда да, білім алушылар L2-дің артындағы әлеуметтік және мәдени ортаны жақсы біледі және оған сенімді болады, ал бұл оларды L2-ді одан әрі үйренуге ынталандырады. Бұл ауысудың нәтижесінде тілдік және тілдік емес нәтижелер пайда болады. Тілдік компонентте оқушылар L2 білімі мен еркіндігін арттырады, ал тілдік емес нәтижелерде олар L2 келген мәдениетке деген көзқараста өзгерістерге ұшырайды. L2 меңгеру процесі әлеуметтік ортадан басталады, онда білім алушылардың L2 мәдениетінің артында тұрған мәдениетке деген бастапқы көзқарастары бар; бұл алдын ала белгіленген нанымдар өз мәдениеттерінен алынды. Гарднердің пікірінше, егер бұл үш критерий бірге жұмыс істесе, білім алушы L2 алу құралы ретінде мотивацияны тиімді пайдалана алады. Әр факторға әсер ететін айнымалыларды сипаттау үшін қосымша сипаттамалар қосылды; олар Гарднер әзірлеген АТТ-тесті батареясында жинақталды.