Кіріспе

Батыс Берлиннің немец мэрі (1889-1953) Эрнст Рудольф Йоханнес Ройтер (29 шілде 1889 - 29 қыркүйек 1953) - 1948-1953 жылдары, Соғыс кезінде Батыс Берлиннің мэрі. Ол Берлиннің бөлінген секторларын біріктіруде маңызды рөл атқарды және Совет Одағының тоталитаризміне қарсы қоғамдық және саяси тұрғыдан тұрып қалды.

Алғашқы жылдар

Ройтер Шлезвиг-Гольштейн провинциясының Апенраде қаласында (қазіргі Дания) дүниеге келген. Балалық шағын Лир қаласында өткізген, мұнда оның есімімен аталған алаң бар. Рейтер Мюнстер мен Марбург университеттеріне оқуға түсіп, 1912 жылы оқуын аяқтады және мұғалімдік емтихандарды тапсырды. Сонымен қатар ол "SBV Frankonia Marburg" атты қауымның мүшесі болды. Сол жылы ол Германияның Социал-демократиялық партиясының (СДП) мүшесі болды. Рейтер Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда кайзер Вильгельмнің режиміне қарсы шықты. Реутер әскери қызметке шақырылғаннан кейін шығыс майданына жіберілді, онда ол жарақаттанып, ресейліктердің тұтқынына түсті. 1917 жылғы Қазан төңкерісі кезінде Ройтер большевиктерге қосылып, тұтқындар кеңесін ұйымдастырды. Бостандыққа шыққаннан кейін Ленин оны Саратовқа Халық комиссары етіп жібереді. Мұнда ол Волгадағы неміс істері жөніндегі комиссариатқа қатысты.

Веймар Республикасы

Германияға оралғаннан кейін Рейтер Германия Коммунистік партиясына (КПД) қосылды және оның Берлин бөлімшесінің бірінші хатшысы болып тағайындалды. Ол 1921 жылы наурыз айында орталық Германияда ашық көтеріліске қол қойған партияның сол жақ қанатының ұстанымын қабылдады және осы арқылы партияның жетекшісі Пол Левиге қарсылық білдірді. Реутер Лениннің сүйіктісі ретінде қарастырылса да, 1922 жылы партиядан шығарылды. Ол қысқа уақытқа Германияның тәуелсіз социал-демократиялық партиясына (USPD) ауысты, содан кейін социал-демократтарға қайта оралды. 1926 жылы Рейтер Берлин үкіметінде қызметте болды және көлікке жауапты болды. Жетістіктер Берлиндік Verkehrsbetriebe (BVG) негізі, қоғамдық көліктер үшін бірыңғай билет енгізу және Берлин метро жүйесін кеңейту болды. 1931 жылдан 1933 жылға дейін Ройтер Магдебургтің мэрі болды, онда ол экономикалық дағдарысқа байланысты тұрғын үй мен жұмыс орындарының жетіспеушілігімен күресті. Ол сондай-ақ Рейхстаг мүшесі болып сайланды. 1933 жылы нацистер билік басында болған кезде, ол өз лауазымынан кетуіне мәжбүр болды және Торгау маңындағы Лихтенбург концентрациялық лагеріне (КЗ) әкелінді. Бостандыққа шыққаннан кейін 1935 жылы Түркияға жер аударылды. Анкарада ол университетте дәріс оқыды, қала құрылысы бойынша университет пәнін енгізді және үкіметке кеңесші болды.

Соғыстан кейінгі Берлин

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Рейтер Берлинге оралды және 1946 жылы магистратқа (басқарушы орган) сайланды, онда ол бастапқыда Көлік департаментіне басшылық етті. 1947 жылы ол Берлиннің Лорд-мэрі (Oberbürgermeister) болып сайланды, бірақ суық соғыстың тереңдей түсуі кезінде Кеңес үкіметі қажетті келісімін бермеді. Рейтер Берлиндегі суық соғыста ұстанымымен ерекшеленеді. Кеңестер Берлинде блокада құрған кезде (1948/49) қаланың батыс бөлігі американдық әскери губернатор Люциус Д. Клей құрған Берлин әуе көпірінен қорғалды. Осы қауіпке қарсы батыс сектордағы азаматтар бірігуге мәжбүр болды. Эрнст Ройтер олардың өкілі және басшысы, "Еркін Берлиннің" символы болды. Рейтердің 1948 жылы 9 қыркүйекте 300 мың адам жиналған Рейхстаг ғимаратының алдында сөйлеген сөзі естен кетпейді. Ол әлемді Берлинді тастап кетпеуге шақырды. Екі айдан кейін Берлиннің батыс бөлігінде өткен сайлауда оның танымалдылығы SPD-ге Германиядағы еркін сайлауда кез-келген партияның ең жоғары жеңісін берді, ол дауыс берудің 64,5% -ын алды. Қала әкімі ретінде ол Батыс Берлиндегі бірлікті көрсету үшін келесі екі ірі партиямен үлкен коалициялық үкімет құрды. Рейтердің батысқа жасаған үндеуі тыңдалып отырды. Аэропорт қаланы аштықтан құтқарды, ал Рейтер соғыстан кейінгі екінші неміс саясаткері болды (Конрад Аденауэрден кейін) Time журналының мұқабасына орналастырылды. Жаңа мемлекеттік конституция Берлиндегі батыс секторлар үшін күшіне енген кезде, Ройтер қайта сайланды және 1951 жылдың 18 қаңтарында Батыс Берлиндегі Басқарушы мэр (Regierender Bürgermeister) деп аталатын болды. Ол осы қызметте өлгенге дейін қызмет етті. Оның қамқорлығымен Берлин еркін университеті құрылды, өйткені Берлин университеті кеңес секторында және коммунистік билікте болды. 1953 жылы Рейтер Батыс Берлинге келген босқындарға көмек көрсету үшін "Bürgermeister Reuter Stiftung" (Мэр Рейтер Қоры) құрды. 1953 жылы 17 маусымда Шығыс Берлинде болған көтерілістен бірнеше ай өткен соң, Рейтер Батыс Берлинде жүрек соғысынан қайтыс болды. Ол 64 жаста еді. Оның жерлеу рәсіміне 1 миллионнан астам адам қатысты және ол Валдфридхоф Зелендорфта Эренграбпен (қадірлі қабір) құрметке бөленді.

Цитата

"Ihr Völker der Welt Schaut auf diese Stadt und Erkennt, dass ihr diese Stadt und dieses Volk nicht preisgeben dürft, nicht preisgeben können!" - "Әлемнің халықтары осы қалаға қарап, сіздер бұл қала мен халықты тұтқындамауыңыз керек, тұтқындамауыңыз мүмкін!" (Бұл әлемнің адамдары осы қалаға қарап, сіз бұл қаланы және осы халықты тастап кете алмайтыныңызды көреді) Reuter-дің 1948 жылғы 9 қыркүйектегі сөзі (неміс) Рейтер 1920 жылы үйленді, ал оның әйелі Лотте (Шарлотта) екеуінің екі баласы болды, Хела (1920-1983) және (Герд Эдзард) Гарри (1921-1992). Гарриді Кембридждегі Маргарета Бёрккилл мен оның отбасы асырап алды. Гарри британдық азамат болып, математика профессоры болды. Гарридің ұлы Тимоти ортағасырлық атақты тарихшы болды. 1927 жылы Ройтер Шарлоттадан ажырасып, қайтадан тұрмысқа шықты. Ол екінші әйелі Ханнамен бірге бір ұл, Эдзардты тапты, ол Daimler Benz компаниясының бас директоры болды.

Жарияланымдар

Эрнст Ройтер: Берлиннің көлік қызметін тиімді ету. Verkehrstechnik (29 маусым 1928) 9; 26:437439. Эрнст Ройтер: Берлин көліктерінің құрылуы А. Г. Verkehrstechnik (14 желтоқсан 1928) 9; 50: 917919