Кіріспе

Американдық уағыздаушы (1875-1956) Роберт Генри Болл (7 маусым 1875 13 сәуір 1956) - неміс туылған американдық уағыздаушы. Болл 1909 жылдан 1915 жылға дейін "Евангелиелік адвокаттың" бірінші бетіне редакторлық қызмет атқарған кезінде жазылған мақалаларда және 1915 жылдан кейін "Сөз және жұмыс" журналында Мәсіх шіркеулері ішіндегі мыңжылдыққа дейінгі эсхатологияны алға жылжытуымен танымал. Бұл 1930 жылдары Мәсіх шіркеулері ішіндегі жік салудың маңызды көзі болған дауға әкелді. Болл мыңжылдықтан бұрын көзқарастың ең ықпалды қорғаушыларының бірі болды және оған Фой Э. Уоллес-младший ерекше қарсылық білдірді. Алайда, 20 ғасырдың аяғында мыңжылдықтан бұрын пікір таласы туындаған бөлінулер азайып, 2000 жылы Mac Lynn баспасынан шыққан Америка Құрама Штаттарындағы Мәсіх шіркеулерінің каталогында мыңжылдықтан бұрын көзқарасты ұстайтын қауымдар енді бөлек тізімде жоқ.

Германия мен Швейцариядағы ерте өмір

Болл Германияның Баденвайлер қаласында туған. Оның әкесі отбасын Базельге (Швейцария) көшірді, Болл үш жаста болғанда қысқа уақытқа Германияға оралғанға дейін, олар Карлсруэде өмір сүрді. Қиындықтар оларды Мюльхаузенге, кейіннен Фрайбургке көшіруге мәжбүр етті. Боллдың әпкелері мен әкесі Болл 10 жасында қайтыс болды, ал ол 11 жасында лицейге оқуға түсті. Оның анасы ол 14 жасында қайтадан тұрмысқа шыққан, бұл Боллді анасының әпкесі мен достарымен бірге АҚШ-қа көшіп кетуге итермеледі, 1890 жылы қысқа уақытқа Огайо штатының Занесвилл қаласында қоныстанды. Ол Теннессиге ферма жұмысына көшіп келді; Сол жерде Боллді 1895 жылы 14 сәуірде, жексенбіде, Нэшвиллдің маңында, Мәсіх шіркеуінен Сэм Харрис шомылдыру рәсімінен өткізді.

Мәсіх шіркеуіндегі мансап

Болл Джеймс А. Хардингтің президенті кезінде Нэшвиллдің Киелі кітап мектебінде (кейін Дейвид Липскомб колледжі, қазір Липскомб университеті) оқыды. Хардинг Боллға жаны ашыды, өйткені ол жаңбыр астында мектепке дейін 20 миль жүріп келді және мектептегі барлық лауазымдар толтырылған болса да, оны қабылдады. Болл өзінің алғашқы уағызын Нэшвилл түрмесіндегі миссионерлік кездесуде айтты.

"Авария"дағы ұзаққа созылған кездесу

Досы және оқушысы Боб МакМахонның жігерленуімен ол 1896 жылы 15 маусымда Нэшвиллдің маңындағы "Авария" деп аталатын кішкентай бөрене мектеп үйінде үш апталық "ұзаққа созылған кездесу" өткізуді жоспарлады. Кездесуден бірнеше күн бұрын ол Нэшвиллдің Киелі кітап мектебінің шіркеуінде Дэвид Липскомб, Э. Г. Сеуэлл, Т. В. Брентс, Джеймс А. Хардинг, Дж. В. Грант және Дж. В. Шепард кіретін кішігірім жиналыста сөйледі: Болл Шепардтің оны арқасына шапалақ шапқанын және: "Жақсылап бар, бәрі жақсы болады" деп айтқанын еске алды. Боллдың естеліктеріне қарағанда, кездесу жақсы басталды, бірақ бірнеше күн ішінде қызығушылық азайып, Болл өзінің баяндамасынан энергияның кететінін сезінді: оның досы МакМахон кездесуді бір апта ішінде аяқтауға келісті. Кездесудің қарқындылығын көтеруге тағы бір әрекеті сәтсіз болды, өйткені Болл өзінің ең күшті материалдарының бір сағатын 20 минутта ғана қамтитын уағызын аяқтады. Алайда келесі күні жиналысқа келгендердің саны көбейіп кетті: кездесу екі апта бойы жалғасты, нәтижесінде "жетіге жуық адам" шомылдыру рәсімінен өтті. Болл 1900 жылы Нэшвиллдің Киелі кітап колледжін тастап, Техас, Теннесси және Кентукки штаттарында уағыз айтып, уағыздау қызметін жалғастырды. 1903 жылы ол Луисвиллдегі Портленд-авенюдегі Мәсіх шіркеуіне барды, онда қауымға жеті жыл бойы Джордж А. Клингман басшылық етті, ол кейін Мәсіх шіркеулерінің жіктелген табиғаты туралы жазады.

Портленд даңғылындағы Мәсіх шіркеуі

1904 жылы Болл Луисвиллдегі Портленд-авенюдегі Мәсіх шіркеуінің қызметшісі болды, ол 1956 жылы қайтыс болғанға дейін, 1910 жылдан 1911 жылға дейін бір жыл аралығында Теннесси штатының Лоренсбургтегі орта мектепте Киелі кітап мұғалімі болды. Луисвиллде ол латын және грек тілдерін Оңтүстік баптистік теологиялық семинарияда оқыды. Луисвиллде ол Виллетт Шангқа тұрмысқа шықты, ол да неміс америкалық қауымдастығына қарады. Олардың үш баласы болды, барлығы қыздар, олардың бірі екі жасында қайтыс болды.

Евангелиелік қорғаушы және мыңжылдықтар туралы дау

Боллдың евангелистік адвокаттағы эсхатологиялық тақырыптар туралы алғашқы мақалалары аз қарсылық туғызды, өйткені оның кейінірек сыншылары да Реставрация қозғалысының алыптары Александр Кемпбелл, Уолтер Скотт, Роберт Миллиган, Б. В. Джонсон және Т. В. Бренц мыңжылдықтан кейінгі көзқарастарды ұстанығанын мойындады, бірақ Боллдың сыншылары бұл көзқарастарды тарату үшін ерекше күш салмайтынын атап өтті. Осы кезеңде оған қарсы шыққандардың жұмсақ сөзі оның жазбалары "ақылға қонымды" деп саналған. Алайда 1915 жылы, одан да амбициялық мақалалар сериясы Боллдың Gospel Advocate журналынан Дж. Б. Липскомб, М. К. Курфис және Г. Даллас Смит: Б. Боллдың бұл мәселеге қатысты өз пікірін жеке пікір ретінде ұстануға уәде бергенін түсінді, ол оны жарияламайды немесе насихаттамайды. Осылайша ол қайтадан жұмысқа қабылданды, бірақ дереу өзінің хоббиін жаңартты. Оның отставкасы талап етіліп, қабылданды. Боллдың достары мен құрметті адамдарының арасында кең тараған тағы бір пікір - бұл кейбір басқа редакторлардың Боллға қызғанышы оның шығарылуына ықпал етті. 1916 жылы Болл "Евангелие адвокатының" бірінші беті редакторынан кеткеннен кейін, ол жаңа Орлеандағы (Люизиана штаты) оның иесі Стэнфорд Чемберстен "Сөз және жұмыс" атты (1908 жылы доктор Дэвид Липскомб Уотсон құрған) басылымын сатып алды және журналды Луисвиллге (Кентукки штаты) көшірді. Бастапқы Sand Creek Address and Declaration сияқты, аспаптық музыканы атамаған, Boll редакциясындағы Word and Work журналының бас саны мыңжылдықтағы айырмашылықтарды Boll-тің жаңа көзқарасының орын алу себебі ретінде атаған жоқ; керісінше, ашық және рақым сияқты тақырыптарға айқын мән берілді. Қауымдар арасындағы шиеленістер, әсіресе Луисвилл мен оның айналасында, қақтығысты, бірақ 1930 жылдары болғандай, олар соншалықты бүлікшіл болмады. Клифтон, Техас штатының Р. Л. Уайтсайд пен К. Р. Николдың өткір сын жариялағаннан кейін, Болл 1927 жылы Евангелие адвокатында Х. Лео Боулспен жазбаша пікірталасқа қатысты. Осы "Өтелмеген пайғамбарлық" тақырыбындағы пікірталастың соңында екі директор да бұл мәселені одан әрі талқылауға арзымайтынын және қауымнан шығарылуға себеп болмауын келісті.

Кейінгі дамуы

1933 жылы Фой Э. Уоллес Боллдың серіктесі Чарльз Маккендри Нилдің шақыруына жауап беріп, мыңжылдық мәселесі туралы пікір алысуға қатысты. Кейінгі даулар, атап айтқанда Уоллестің 1934 жылы баптисттік premillennialist Дж. Фрэнк Нориспен айтысы, даудың бейбіт шешімін одан әрі ұстай алмады. Бұл мәселе Мәсіх шіркеулерінде онжылдықтар бойы үлкен дау-дамайға айналып, жік салуға себепші болды. Бұл ашу туралы жазылғандардың бәрін оқу оңай емес. Екі жақта да болған эмоциялық күш әдебиетке сіңіп, ол бір ғасырдай уақыт өткеннен кейін де сондай көрінеді. Боллға қарсы тараптың көптеген материалдары сол кездегі от пен күкірт стилімен жазылған, Болл мен оның ізбасарларына қайта-қайта жасалған қатал және жеке шабуылдар. Екінші жағынан да белгілі бір дәрежеде керісінше, бірақ маңызды емес келіспеушілік ретінде қарастырылатын мәселеде серіктестікті жалғастыру туралы өтініштері, тарихи түрде бөлінуді болдырмау үшін олардың сәтсіздігіне байланысты, әсіресе өкінішті және күйзеліске ұшырайды. Екі жақтың да пікірі мен үндеулері көп беттерге жетеді. Мәсіх шіркеуінің уағыздаушылары грек және латын грамматикасын талдау бойынша ұзақ уақыт бойы оқытылған және олардың жаңа келісімнің негізгі дәлелді мәтіндерін өздерінің герменевтикасы бойынша мүмкіндігінше үлкен талдамалық дәлдікке талдау қабілеті бойынша үнемі мақталып немесе айыпталып отырды. Болл 1930 және 1940 жылдары баспадағы басқа адамдармен қатты қорғалды.

Мұра

1924 жылы құрылған Портленд христиан мектебі жүйесі - Луисвиллдегі (Кентукки штаты) Христос шіркеулері арасында Боллдың ықпалының ең көрнекті белгісі. Әртүрлі географиялық аймақтар арасында Боллдың мыңжылдыққа дейінгі және басқа да әсерлерін тарататын қауымдарды Луисвиллден, Индиананың оңтүстігінде және Луизианада және Филиппинде оңай табуға болады. Мәсіх шіркеулері арасындағы мыңжылдық айырмашылықтар туралы шиеленістер 20 ғасырдың аяғына қарай кеңінен басыла бастады.