Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық евангелист (1837–1899)
American evangelist (1837–1899)
Дуайт Лайман Муди (5 ақпан 1837 – 26 желтоқсан 1899), сонымен қатар Д. Л. Муди деп те белгілі, – Кесвикизммен байланысты американдық евангелист және баспагер. Ол Массачусетс штатындағы Муди шіркеуін, Нортфилд мектебін және Маунт-Хермон мектебін (қазіргі Нортфилд Маунт-Хермон мектебі), Муди Киелі кітап институтын және Муди баспагерлерін құрды. Оның ең әйгілі сөздерінің бірі: «Иманның күшімен барлық нәрсе мүмкін, ал махаббаттың күшімен – оңай». Муди өзінің табысты аяқкиім сату бизнесінен бас тартып, өмірін діни жаңару қозғалысына арнады. Алғашқыда ол Азамат соғысы кезінде АҚШ Христиандық комиссиясы арқылы YMCA ұйымында Одақ әскерлерімен бірге жұмыс істеді. Чикагода ол елдегі маңызды евангелистік орталықтардың бірін салды, ол бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Әнші Айра Санкимен бірге ол ел және Ұлыбритания аралдары бойынша гастрольдік сапарлар жасап, динамикалық сөйлеу өнерімен көптеген адамдарды қызықтырды.
Dwight Lyman Moody (February 5, 1837 – December 26, 1899), also known as D. L. Moody, was an American evangelist and publisher connected with Keswickianism, who founded the Moody Church, Northfield School and Mount Hermon School in Massachusetts (now Northfield Mount Hermon School), Moody Bible Institute, and Moody Publishers. One of his most famous quotes was "Faith makes all things possible Love makes all things easy." Moody gave up his lucrative boot and shoe business to devote his life to revivalism, working first in the Civil War with Union troops through YMCA in the United States Christian Commission. In Chicago, he built one of the major evangelical centers in the nation, which is still active. Working with singer Ira Sankey, he toured the country and the British Isles, drawing large crowds with a dynamic speaking style.
Азаматтық соғыс
Мен оны алғаш рет көргенім шағын, ескі, бір кездері салон иесі тастап кеткен шатырда болды. Мырза Муди сол жерді кешкі жиналыстар өткізу үшін алған еді. Мен сәл кешігіп бардым, алдымен бірнеше майлы шамдардың арасында тұрған, қара нәсілді ұлды қолына ұстап, оған Исрафил Ұлының тарихын оқуға тырысып жатқан бір адамды көрдім. Бірақ ол көптеген сөздерді оқи алмай, оларды өткіріп жіберуге мәжбүр болды. Мен: «Егер Құдай осындай адамды Өзінің құрметі мен даңқы үшін пайдаланса, мен таңғалар едім», – деп ойладым. Оның тынбай еңбек еткенінің нәтижесінде, бір жыл ішінде мектепке орта есеппен 650 оқушы келді, ал түрлі шіркеулерден келген 60 ерікті мұғалім болып жұмыс істеді. Бұл оқиға соншалықты танымал болды, жаңадан сайланған президент Линкольн 1860 жылдың 25 қарашасында жексенбілік мектептегі жиналысқа келіп сөз сөйледі. Д.Л. Муди Азамат соғысы кезінде Одақ армиясына «іштен шығуға» келіспеді, кейіннен өзін осы тұрғыдан «квакер» деп сипаттады. Азамат соғысы басталғаннан кейін ол YMCA-ның АҚШ-тағы Христиандық комиссиясының жұмысына қатысты. Ол Шило шайқасы (Питтсбург қонысы) мен Стоунс-Ривер шайқасынан кейін Одақ әскерлерінің арасында болды, сондай-ақ генерал Гранттың әскерлерімен бірге Вирджиния штатының Ричмонд қаласына кірді. 1862 жылдың 28 тамызында Муди Эмма К. Ревеллге үйленді, олардың қызы Эмма Рейнольдс Муди және екі ұлы – Уильям Ревелл Муди мен Пол Дуайт Муди болды.
The first meeting I ever saw him at was in a little old shanty that had been abandoned by a saloon keeper. Mr. Moody had got the place to hold the meetings at night. I went there a little late; and the first thing I saw was a man standing up with a few tallow candles around him, holding a negro boy, and trying to read to him the story of the Prodigal Son and a great many words he could not readout, and had to skip. I thought, 'If the Lord can ever use such an instrument as that for His honor and glory, it will astonish me.' As a result of his tireless labor, within a year the average attendance at his school was 650, while 60 volunteers from various churches served as teachers. It became so well known that the just elected President Lincoln visited and spoke at a Sunday School meeting on November 25, 1860. D. L. Moody "could not conscientiously enlist" in the Union Army during the Civil War, later describing himself as "a Quaker" in this respect. After the Civil War started, he became involved with the United States Christian Commission of YMCA. He paid nine visits to the battlefront, being present among the Union soldiers after the Battle of Shiloh (a. k. a. Pittsburg Landing) and the Battle of Stones River; he also entered Richmond, Virginia, with the troops of General Grant. On August 28, 1862, Moody married Emma C. Revell, with whom he had a daughter, Emma Reynolds Moody, and two sons, William Revell Moody and Paul Dwight Moody.
Чикаго және соғыстан кейінгі жылдар
1858 жылы ол жексенбілік мектеп ашты. Өсіп келе жатқан жексенбілік мектеп қауымына тұрақты орын қажет болды, сондықтан Муди 1864 жылы Чикагода Иллинойс көшесінде шіркеу құрды. 1871 жылдың маусым айында Индианаполисте (Индиана штаты) өткен Халықаралық жексенбілік мектеп конвенциясында Дуайт Муди Ира Д. Санкимен танысты. Ол – жақсы хабаршы әнші, Муди онымен бірге жұмыс істеуге және ынтымақтастыққа кірісті. Төрт айдан кейін, 1871 жылдың қазан айында, Чикагодағы Ұлы өрт Мудидің шіркеу ғимаратын, сондай-ақ оның үйін және оның көптеген қауым мүшелерінің үйлерін қиратты. Көптеген адамдар өрттен қашып, тек өмірлерін сақтап қалды және толығымен мүсіркеусіз жағдайға түсті. Муди оқиға туралы хабарлап, өзінің жағдайы туралы былай деді: "ол өзінің абыройын және Киелі кітабын ғана сақтап қалды". Өрттен кейінгі жылдары Мудидің Чикагодағы бай демеушісі Джон В. Фарвелл оны қалада тұрақты тұруға көндіруге тырысты, Муди мен оның отбасына жаңа үй салуды ұсынды. Бірақ, Нью-Йорк, Филадельфия және басқа да қалаларда қолдаушылары бар, жаңа танымал болған Муди, өзінің туған жері Нортфилдте (Массачусетс штаты) сатып алған тыныш шаруашылықты таңдады. Ол ұзақ уағыздау сапарларынан кейін ауылдық жерде жақсырақ қалпына келе алатынын сезінді.
In 1858, he started a Sunday school. The growing Sunday School congregation needed a permanent home, so Moody started a church in Chicago, the Illinois Street Church in 1864. In June 1871 at an International Sunday School Convention in Indianapolis, Indiana, Dwight Moody met Ira D. Sankey. He was a gospel singer, with whom Moody soon began to cooperate and collaborate. Four months later, in October 1871, the Great Chicago Fire destroyed Moody's church building, as well as his house and those of most of his congregation. Many had to flee the flames, saving only their lives, and ending up completely destitute. Moody, reporting on the disaster, said about his own situation that: " he saved nothing but his reputation and his Bible." In the years after the fire, Moody's wealthy Chicago patron John V. Farwell tried to persuade him to make his permanent home in the city, offering to build a new house for Moody and his family. But the newly famous Moody, also sought by supporters in New York, Philadelphia, and elsewhere, chose a tranquil farm he had purchased near his birthplace in Northfield, Massachusetts. He felt he could better recover in a rural setting from his lengthy preaching trips.
Ізгі хабарды уағыздау сапарлары
1872 жылдың көктемінде Моуди Ұлыбританияға сапар шеккенде, ол евангелист ретінде кеңінен танылды. Муди Киелі кітап институтының жарияланымдарында ол 19 ғасырдағы ең ұлы евангелист болғандығы айтылады. Ол шамамен жүз рет уағыз айтып, Плимут бауырластарымен рухани байланыс жасады. Бірнеше рет 2000-4000 адамға сыятын стадиондарды толтырды. Оның естеліктерінде айтуынша, Ботаникалық бақ сарайында 15 000 мен 30 000 аралығында тыңдаушы жиналған. Бұл үрдіс 1874 және 1875 жылдары да жалғасты, оның барлық жиындарына мыңдаған адам келді. Шотландияға сапары барысында Эндрю А. Бонар Моудиге көмектесіп, қолдау көрсетті. Лондон баптистерінің танымал уағыздаушысы Чарльз Сперджон оны сөз сөйлеуге шақырды және америкалыққа демеу берді. Моуди АҚШ-қа оралған соң, ол жиі 12 000-20 000 адамнан тұратын көпшілікті тартты, бұл Англиядағыдай ғана болды. Президент Грант және оның кейбір кабинет мүшелері 1876 жылдың 19 қаңтарында Моудидің жиынына қатысты. Ол Бостоннан Нью-Йоркқа дейін, Жаңа Англияның барлық аймақтарында және Сан-Францискоға дейін, сондай-ақ Ванкуверден (Британдық Колумбия, Канада) Сан-Диегоға дейін Батыс жағалауындағы басқа қалаларда евангелистік жиындар өткізді. Моуди 1866 жылы Чарльз Сперджон жасаған "Сөзсіз кітап" деп аталатын оқу құралын насихаттап, мәдениеттер аралық евангелизм жұмысына үлкен үлес қосты. 1875 жылы Моуди үш түсті евангелистік құралдың дизайнына төртінші түс – алтынды қосты, ол "жұмақты бейнелеу үшін" болды. Бұл "кітап" бүгінге дейін дүние жүзіндегі сауатсыз, жас және егде жастағы мыңдаған адамдарға ізгі хабарды үйретуде қолданылуда. Моуди Айра Д. Санкимен бірге Ұлыбританияға сапар шекті, онда Моуди уағыз айтса, Санки жиындарда ән шырқады. Олар бірлесіп христиан әндерінің жинақтарын жариялады. 1883 жылы олар Эдинбургке барып, Карруберс Клоуз Миссиясы үшін жаңа ғимарат салуға 10 000 фунт стерлинг жинады. Кейін Моуди қазіргі Carrubbers Christian Centre деп аталатын ғимараттың іргетасын қалау кезінде уағыз айтты, бұл Royal Mile-дегі бастапқы мақсатына сәйкес қолданылып келе жатқан сирек ғимараттардың бірі.
During a trip to the United Kingdom in the spring of 1872, Moody became well known as an evangelist. Literary works published by the Moody Bible Institute claim that he was the greatest evangelist of the 19th century. He preached almost a hundred times and came into communion with the Plymouth Brethren. On several occasions, he filled stadia of a capacity of 2,000 to 4,000. According to his memoir, in the Botanic Gardens Palace, he attracted an audience estimated at between 15,000 and 30,000. That turnout continued throughout 1874 and 1875, with crowds of thousands at all of his meetings. During his visit to Scotland, Moody was helped and encouraged by Andrew A. Bonar. The famous London Baptist preacher, Charles Spurgeon, invited him to speak, and he promoted the American as well. When Moody returned to the US, he was said to frequently attract crowds of 12,000 to 20,000 were as common as they had been in England. President Grant and some of his cabinet officials attended a Moody meeting on January 19, 1876. He held evangelistic meetings from Boston to New York, throughout New England, and as far west as San Francisco, also visiting other West Coast towns from Vancouver, British Columbia, Canada to San Diego. Moody aided the work of cross cultural evangelism by promoting "The Wordless Book", a teaching tool developed in 1866 by Charles Spurgeon. In 1875, Moody added a fourth color to the design of the three color evangelistic device: gold — to "represent heaven." This "book" has been and is still used to teach uncounted thousands of illiterate people, young and old, around the globe about the gospel message. Moody visited Britain with Ira D. Sankey, with Moody preaching and Sankey singing at meetings. Together they published books of Christian hymns. In 1883, they visited Edinburgh and raised £10,000 for the building of a new home for the Carrubbers Close Mission. Moody later preached at the laying of the foundation stone for what is now called the Carrubbers Christian Centre, one of the few buildings on the Royal Mile which continues to be used for its original purpose.
Халықаралық танымалдық
Оның ықпалы шведтер арасында сезілді. Ағылшын тегінен тараған, Швецияға немесе басқа скандинавиялық елдерге ешқашан бармаған, тіпті швед тілінде бір сөз де білмейтін ол, Швеция мен Америкадағы швед миссионерлік достары (Missionsvänner) арасында жаңарушылықтың батыры болды. 1873-1875 жылдары Ұлыбританиядағы Моудидің үлкен жаңғыру науқаны туралы жаңалық Швецияға жылдам жетіп, "Мырза Моуди" көптеген миссионерлік достардың үйлерінде белгілі бір есімге айналды. Швецияда жарияланған Моудидің уағыздары кітаптар, газеттер және кітап таратушылардың үнқатысулары арқылы таратылды, бұл 1875-1880 жылдары Швецияда "Моуди қызуына" әкелді. Ол 1899 жылдың 16 қарашасында Канзас-Ситиде (Миссури штаты) соңғы уағыздауын жасады. Ауруға шалдыққаннан кейін, ол Нортфилдке пойызбен қайтып келді. Алдыңғы бірнеше айда достары оның бұрынғыдан да семізденгенін байқаған. Оның ауруы анықталмаса да, жүрек жеткіліксіздігінен зардап шеккен болуы мүмкін деген болжам бар. Ол 1899 жылдың 26 желтоқсанында отбасының қоршауында қайтыс болды. Өзі Чикаго Библия институтының жетекшісі болып тағайындалған Р.А. Торрей Моудиден кейін оның пасторы болды.
His influence was felt among Swedes. Being of English heritage, never visiting Sweden or any other Scandinavian country, and never speaking a word of Swedish, nonetheless, he became a hero revivalist among Swedish Mission Friends (Missionsvänner) in Sweden and America. News of Moody's large revival campaigns in Great Britain from 1873 through 1875 traveled quickly to Sweden, making "Mr. Moody" a household name in homes of many Mission Friends. Moody's sermons published in Sweden were distributed in books, newspapers, and colporteur tracts, and they led to the spread of Sweden's "Moody fever" from 1875 through 1880. He preached his last sermon on November 16, 1899, in Kansas City, Missouri. Becoming ill, he returned home by train to Northfield. During the preceding several months, friends had observed he had added some to his already ample frame. Although his illness was never diagnosed, it has been speculated that he suffered from congestive heart failure. He died on December 26, 1899, surrounded by his family. Already installed as the leader of his Chicago Bible Institute, R. A. Torrey succeeded Moody as its pastor.