Кіріспе

Американдық христиан социалистік пастор (1855–1931)

Фрэнсис Джулиус Беллами (18 мамыр 1855 – 28 тамыз 1931) – американдық христиан социалисті баптист пасторы және жазушы. Ол 1892 жылы АҚШ-қа адалдық сертінің түпнұсқа нұсқасын жазғанымен әйгілі.

Ерте өмір

Фрэнсис Джулиус Беллами 1855 жылдың 18 мамырында Нью-Йорк штатының Маунт Моррис қаласында, пастор Дэвид Беллами (1806–1864) мен Люси Кларк отбасында дүниеге келді. Оның отбасы баптист шіркеуімен тығыз байланыста болды, және Францис пен оның әкесі екеуі де дін қызметкері болды. Францис 5 жасқа толғанда отбасы Нью-Йорк штатының Рим қаласына көшті. Онда Беллами Бірінші баптист шіркеуінің белсенді мүшесі болды, оның әкесі 1864 жылы қайтыс болғанға дейін сол шіркеуде пастор болып қызмет етті. Францис Рочестердегі Рочестер университетінде теологияны оқыды және Альфа Дельта Фи студенттік қауымдастығының мүшесі болды. Жас кезінде ол баптист пасторы болды. Оған Екінші Ұлы Оянудың іздері зор әсер етті. Ол баптист дінін тарату үшін саяхат жасады және өмірін қоғамдағы басқаларға қызмет етуге арнады. Белламидің саяхаттары оны Массачусетс штатына жеткізді, онда ол "Жастар серігі" атты патриоттық журнал мен басылым үшін "Ант" жазды. Беллами "дін мен мемлекеттің толық бөлінуіне сенді" және өз антына "Құдайға адалдық" деген сөздерді әдейі қоспады.

Саяси көзқарастар

Беллами христиандық социалист болды. 1891 жылы Беллами "капитализмнің кемшіліктеріне қарсы уағыз айтқаны үшін Бостон шіркеуінен қуылды", ал Францис уағыздаушылық қызметін Исаны социалист ретінде сипаттауға бейімділігі салдарынан аяқтады. 21 ғасырда Беллами американдық демократиялық социализмнің алғашқы өкілі саналады. Беллами халыққа білім беру қозғалысының, ұлттандыру қозғалысының және христиандық социалистік қозғалыстың жетекшісі болды. Ол өзінің халықтық желісін біріктіріп, 1892 жылы ұжымдық естелікке арналған әрекеттерді бастады. Француз философы Анри де Сент-Симонның кедейлікті жеңу үшін ғылымды пайдалануға баса назар аударған "жаңа христиандығы" Белламиге және көптеген "жаңа Сент-Симониандарға" үлкен әсер етті. Олар ұлттандыруды (жекешелендіруге қарсы) және мемлекеттік білім беруді саяси мәселені шешудің жолы ретінде қарастырды.

Кейінгі өмір және өлім

Беллами Нью-Йорк қаласында 19 жыл жұмыс істегені белгілі, бірақ нақты қашан екені белгісіз. Ол сол жерде тұрып, жарнама саласында қызмет еткен. Ол үлкен қысыммен жарнама жасауға сенді және оның бір уақытта ақиқатқа сай болуы мүмкін деп ойлады. Ол жарнаманы американдық өнеркәсіптік өндірісқа сұраныс туғызудың бір жолы деп есептеді. Беллами екінші әйелі Маримен бірге 1922 жылы Нью-Йорк қаласынан Флорида штатының Тампа қаласына көшіп келді және өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. 1926 жылдан бастап ол Тампа электр компаниясында жарнама менеджері ретінде жартылай уақыт жұмыс істеді, өйткені компания басшылығын жүйелі жарнаманың қажеттігіне көндірді, оны өзі дамыта алатынын жеткізді. 1930 жылғы АҚШ халық санағында оның 2926 Уолкрафт авенюісінде тұрғаны тіркелді. 1931 жылдың 15 шілдесінде Тампа электр компаниясынан жұмыстан босатылып, Тампа газ компаниясына ұқсас лауазымға орналасты.

Жеке өмір

Беллами 1881 жылы Ньюарк, Нью-Йорк штатында Харриет Бентонға үйленді. Олардың үш ұлы болды: Калифорнияда тұратын Джон, Нью-Йорктегі Рочестерде тұратын Дэвид және нәресте кезінде қайтыс болған Брюстер. Оның бірінші әйелі 1918 жылы қайтыс болды, ал ол 1920 жылы Мари Моринге үйленді. Оның келіні Рейчел (Дэвидтің әйелі) 1989 жылдың ақпан-наурыз айларында 93 жасында қайтыс болғанша Рочестерде тұрды. Дэвид пен Рейчелдің екі баласы болды: Дэвид кіші және Питер (1929-2021). Оның ұлы Джон Бентон Беллами Рут "Полли" (қызметтегі аты Эдвардс) -ға үйленді. Олардың үш баласы болды: Харриет (1911-1999), Барбара (1913-2005) және Джон Бентон Беллами кіші (1921-2015). Беллами Эдвард Белламидің туысы болды, ол "Артқа қарап" атты утопиялық романымен әйгілі, бұл роман ұлттық клубтардың құрылуына түрткі болды, олар да христиандық социализмнің белгілі бір түрін жақтады.