Кіріспе

Америкалық анатомист (1814-1874) оның немересі америкалық молекулалық биолог және биофизик Джеффрис Уайман (11 тамыз 1814 - 4 қыркүйек 1874) - американдық анатомист, куратор және профессор. Ол Пибоди археология және этнология мұражайының бірінші кураторы болды және 1847-1874 жылдары Гарвард медицина мектебінде анатомиядан сабақ берді.

Ерте өмір

Вайман 1814 жылы Массачусетс штатының Челмсфорд қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Руфус Уайман Маклин ауруханасының бірінші директоры болды. Оуэнмен бірге оқығаннан басқа, Вайман Парижде Ахилл Валенсиенн, Исидор Джеффри Сент-Хилар, Мари Жан Пьер Флоренс және Этьен Серрдің лекцияларына қатысты. Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін Вайман Гарвард колледжінде профессорлық лауазымға ие болады деп үміттенді, бірақ бұл лауазым Аса Грейге өтті. 1843 жылы Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Хэмпден Сидней колледжінде анатомия және физиология профессоры болып сайланды. 1843 және 1848 жылдар аралығында Бостондағы досы және медицина дәрігері Дэвид Хамфрис Сторгерге жазған бірқатар хаттарда Уайман мектептің сапасына, профессорларға жасалған қарым-қатынасқа және оңтүстіктегі өмірге деген ризасыздығын білдірді. 1847 жылы Вайман Гарвард колледжінде анатомия профессоры болды, ол өлімге дейін сол жерде болды. Ол сонымен қатар 1866 жылға дейін осы лауазымға ие болған Пейбоди археология және этнология музейінің алғашқы кураторы болды. Ол салыстырмалы анатомия мен археология бойынша ауқымды және құнды жинақтар жинады және жетпіске жуық ғылыми мақала жариялады. Америкалық дәрігер және миссионер Томас Стаутон Савиджпен бірге ол горилланы алғаш рет ғылыми тұрғыда сипаттады. Ол замандастарының арасында атақ-даңққа ие болмағанымен, оның құрметке ие болған: "Оның ерекше салалары бойынша оның билігі бүкіл әлемде танылды". 1866 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Вайман 1868 жылы Америка Антикварлар қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол 1858 жылы Америка ғылымды дамыту қауымдастығының президенті болды. Уайман қайтыс болғаннан кейін оның бұрынғы студенті Бёрт Г. Уайлдер оны "барлығы Америкадағы ең жоғары анатомиялық авторитет ретінде қарастырды және Ескі әлемдегі Оуэн, Хаксли және Гэггенбауэрдің бәсекелесі" деп мақтады.

Паркман-Вебстер қазасы

1850 жылы Уайман доктор Джордж Паркманды өлтіргені үшін сотталған доктор Джон Уайт Вебстерді Паркман-Вебстер қылмысы ісі бойынша айыптау үшін куәлік етуге шақырылды. Уайманның салыстырмалы анатомияны зерттеудегі беделінің арқасында өлтіруші дәрігер Ябез Пратт оны 1849 жылы қарашада пештен табылған сүйектерді тексеруге шақырды. Ол оларды каталогтады және фрагменттердің бір ғана дененің бөлігі екенін атап өтті; оның жаак сүйегіне қатысты куәлігі сүйектердің Паркманға тиесілі екендігіне сенуге ықпал етті. Вайман сондай-ақ, Вебстердің шалбарлары мен аяқкиімдерінен алынған қанға қатысты куәлік берді. Паркманның әлсіз кейпі Бостон көшелерінде танымал болды. Доктор Паркманның соңғы рет көрінген суреті Нью-Йорк Глобтың сот туралы есебіне жарияланды. Бұл реставрация Паркманның қадам басуының эскизіне өте ұқсас болды және "Др Паркманның қаңқасын қалпына келтіру" деп аталды, бұл әділқазылар алқасына әсер еткеніне күмән жоқ. Бір кездері Уайманның ағасы доктор Моррилл Уайман әйелімен бірге Паркманның жоғалған кезіне дейін Вебстер мен оның әйелімен Гарвард профессоры Дэниел Тредуэллдің үйінде болған.

Эволюция туралы пікірлер

Уайман Гарвард университеті унитариан шіркеуінде оқыған теист болғандықтан, "табиғи селекция емес, эволюцияның теистік, морфологиялық түріне" сенуші еді. Апель Уайман Дарвиннің эволюция теориясын қабылдауда қиындық көрмеді, бірақ оның философиялық анатомиядағы еңбегі "табиғи селекцияны қабылдағаны күмәнді" деп есептеді. Бұл іздеу Уайман мен Грейдің эволюцияны қабылдауына кедергі болмады, а Agassiz ешқашан қабылдамады. Алайда, Грейден айырмашылығы, Уайман эволюцияның әдісі ретінде табиғи іріктеуді қабылдай алмады, керісінше, эволюцияға "Жаратушы бағыттайды" деп сенді. 1859 жылы Дарвиннің "Жындардың пайда болуы" атты еңбегі жарық көрген кезде, Уайманның бір кездері ақыл-кеңесі болған Ричард Оуэн бұл кітапқа қарсы шықты, ал оның әріптесі Аса Грей оны қолдады. 1860 жылы Дарвин Вайманның анатомия және жоғары маймылдар жөніндегі жұмысына байланысты Вайманның қолдауын алу үшін Грейге барды. Уайман Дарвинге "өңдеуші теорияның дамуы, өз кезегінде, өз кезегінде пайда болудан әлдеқайда ықтимал" деген пікірмен келісіп хат жазды. Екі адам 1860 және 1866 жылдар аралығында хат алысып жүрді, Дарвин бір кезде былай деп жазды: "Мен оның пікірлеріне көбірек құлақ асуға бейім болатын ешкімді білмеймін".

Жеке өмір

Уайман 1850 жылы Аделина Уилрайтпен үйленді. Олар 1855 жылы Аделина қайтыс болғанға дейін Мэри және Сьюзан есімді екі қызын дүниеге әкелді. 1861 жылы ол Энни Уильямс Уитниге үйленді, олармен Джеффрис Уайман-младший ұлы болды. Уитни 1864 жылы, ұлының туған жылы қайтыс болды. Оның ағасы Моррилл Уайман Кембридждің беделді дәрігері болды. Оның немересі, сондай-ақ Джеффрис Уайман (1901-1995) молекулалық биолог, биофизик және Гарвард университетінің профессоры болды.

Таңдалған жарияланымдар

Уайман, Джеффрис; "Висконсин және Айова штаттарының қорғасын аймағындағы қорғасын тасты жарықшақтар мен беткі жинақталған жерлерден табылған жойылған және қазіргі кездегі түрлердің сүтқоректілердің қалдықтары туралы VII тарау" Висконсин штатының геологиялық зерттеуінде, том. 1862 жылы 1 қаңтар. Уайман, Джеффрис; Көмекті сүтқоректілер АҚШ-тың оңтүстік жарты шардағы 1849 50 51 52 жылдардағы астрономиялық экспедициясы: ІІ том.