Кіріспе

Джордж Тикнор (1 тамыз 1791 – 26 қаңтар 1871) – американдық ғалым және испанолог, тілдер мен әдебиет саласында маманданған. Ол испан әдебиетінің тарихы мен әдебиеттануы бойынша ғылыми еңбектерімен белгілі.

Ерте өмір және білім

Тикнор 1791 жылғы 1 тамызда Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келген. Ол алғашқы білімін әкесінен, Франклин грамматикалық мектебінің бұрынғы директоры, азық-түлік сатушысы және Массачусетс Өрттен сақтандыру компаниясының, Бостон қаласындағы тегін бастауыш мектептер жүйесінің, сондай-ақ Жаңа Англиядағы алғашқы жинақ банкі – «Provident Institution for Savings» институтының негізін қалаушы Элиша Тикнордан алды. 1805 жылы Джордж Дартмут колледжінің кіші курсына қабылданды және 1807 жылы оны бітірді. Келесі үш жыл бойы ол доктор Сэмюэл Паррдың шәкірті, Бостон қаласындағы Троица шіркеуінің пасторы Джон Сильвестр Джон Гардинерден латын және грек тілдерін оқыды. 1810 жылы Тикнор құқық білімін игеруді бастады және 1813 жылы адвокаттыққа қабылданды.

Мансап

Тикнор Бостонда кеңсе ашты, бірақ тек бір жыл ғана тәжірибе жинады, өзінің шақыруы немесе кем дегенде оның талғамы заңға қарағанда әдебиет саласында екеніне көз жеткізді. Әкесі оның оқуын қаржыландыруға көмектесті, ал Тикнор 1815 жылы Еуропаға сапар шегіп, Геттинген университетінде екі жылға жуық оқыды. Ол университеттегі лекцияларға қатысып, өзін филологиялық зерттеулерге, әсіресе ежелгі классикаға арнады. Содан кейін ол Еуропада тағы екі жыл қалды, көбінесе континентте, уақытының көп бөлігін Франция, Испания және Португалия астаналарында өткізді, онда ол ұлттық әдебиеттерді сын тұрғысынан зерттеді. Профессорлық қызметінде Тикнор факультеттер құруды, студенттерді біліктілігіне сәйкес топтарға бөлуді және таңдау жүйесін енгізуді ұсынды. Сонымен қатар, ол өз факультетін қайта ұйымдастырды. Ол неміс университеттеріндегі зерттеулерінің нәтижесінде тәртіп жүйесін жақсартуды ұсынды. Ол әдебиетті оқыту классикалық әдебиетпен шектелген университет студенттері арасындағы зияткерлік мәдениеттің ауқымын кеңейтті. Ол француз және испан әдебиеті бойынша ұзақ, егжей-тегжейлі лекциялар оқыды. Сондай-ақ, ол Данте, Гёте, Мильтон және Шекспир сияқты жазушылардың шығармаларын талдады. Оның лекцияларына колледжден тыс адамдар да қатысты, оларды қызығушылық пен Тикнордың дикциясымен және сөйлеу өнерімен танымал спикер ретіндегі беделі тартып тұрды. 1828 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Тикнор 1829 жылы Бикон және Парк көшелерінің бұрышында Томас Амори салған үйдің жартысына көшіп барды; ол Амори-Тикнор үйі деп аталды. 1835 жылы ол 15 жыл бойы басқарған лауазымынан кетіп, Еуропаға оралды. 1836 жылы Гарвард университетінің профессоры лауазымына Генри Уодсворт Лонгфеллоу тағайындалды. 1836 жылдың маусымында Еуропада болған кезде Тикнор Австрия канцлері Клеменс фон Меттернихпен ашық әңгімелесіп, оны жазды. Еуропаға оралғаннан кейін Тикнор өмірінің басты жұмысына, испан әдебиетінің тарихы мен сынға кірісті. Бұл мәселе тіпті Еуропада да толыққанды зерттелмеген, онда испан тіліндегі әдебиеттің толыққанды зерттеуі болған жоқ. Фридрих Бутервек пен Жан Шарль Леонард де Сисмонди да шектеулі немесе екінші қол материалдармен жұмыс істеді. Тикнор өзінің колледж лекцияларында болашақ жұмысының жоспарын жасады, оны "Испания әдебиетінің тарихы" (Нью-Йорк және Лондон, 3 том, 1849) деген атпен жариялады. Кітап испан өркениеті мен әдет-ғұрыптарын, сондай-ақ әдебиетін де қамтиды. Бұл тарих ғылыми тұрғыдан толық және стиль жөнінен тікелей деп есептеледі. Онда көрнекті еңбектерден көптеген мысалдар келтірілген, сонымен қатар көптеген библиографиялық сілтемелер бар. Ол көп ұзамай испан тіліне (1851–1857) Паскуаль де Гаянгос-и-Арсе мен Энрике де Ведия, француз тіліне Магнабал, ал неміс тіліне Николаус Генрих Юлиус пен Фердинанд Вольф аударды. Екінші американдық басылымы 1854 жылы, үшіншісі, түзетілген және толықтырылған, 1863 жылы, төртіншісі, автордың соңғы редакциясымен, 1872 жылы Джордж Стиллман Хиллардтың бақылауымен және алтыншысы 1888 жылы жарық көрді. Тикнор 1822 жылы әкесінен бастауыш мектеп кеңесінің мүшесі лауазымын мұраға алды және 1825 жылға дейін осы лауазымда қалды. Ол 1823–1832 жылдары Бостон Афинаеумының сенімдісі болды және 1833 жылы вице-президент болып сайланды. Сонымен қатар, ол Массачусетс ауруханалық өмірді сақтандыру компаниясының директоры (1827–1835) және вице-президенті (1841–1862) және Массачусетс бас ауруханасының (1826–1830) және Бостонның үнемдеу институтының (1838–1850) сенімдісі болды, бұл банкке оның әкесі де негіз салуға көмектескен. Ол Бостон қалалық кітапханасын құруға (1852) белсенді қатысты, 1852 жылдан 1866 жылға дейін оның кеңесінде қызмет етті және 1865 жылы оның президенті болды. Ол кітапханаға кітаптар жинау үшін 1856 жылдан 1857 жылға дейін он бес ай бойы өз қаражатымен шетелге сапар шекті, сондай-ақ кітапханаға ақша және кітаптар сыйлады. Ол тегін тарату бөлімін құруға көмектесті. Ол өзінің испан және португал кітаптары мен қолжазбалар жинағын Гарвард университеті қолжазбаларды қабылдамағандықтан Бостон қалалық кітапханасына қалдырды.

Тикнор туралы шығармалар

Чарльз Генри Харт. Испан әдебиетінің тарихшысы Джордж Тикнор туралы естеліктер. Коллинз Принтер, 1871 жыл.
"Джордж Тикнор": Эдвин Перси Уиппл, Сайрус Август Бартол. Көрнекті тұлғалардың естеліктері: басқа да жазбалармен бірге. Бостон: Тикнор және компания, 1886; 244 б. +
Шила Хети. Тикнор, Джордж Тикнор мен Уильям Х. Прескотт арасындағы қарым-қатынас туралы көркем әңгіме. Фаррар, Штраус және Жиру, 2006 жыл.