Кіріспе

IV ғасырдағы латын әндері. Ескі және жаңа ән кітабында жазылған. Амвросиандық әнұрандар - латын литургиялық салт-дәстүрлерінің алғашқы әнұрандары жинағы, оның негізгі төрт әнұраны 4-ғасырда Миландық Амвросийдің шығармалары. Бұл негізгі әнұрандарға тағы он бір әнұран қосылып, Ескі әнұран құралды, ол Амвросиандық Милан ырысынан Ломбардтық Италияға, Визиготтық Испанияға, Англосаксондық Англияға және Франк империясына ерте ортағасырлық кезеңнің (6-шы - 8-ші ғасырлар) кезінде тарады; осыған байланысты, "Амброзиан" термині Амвросийдің өзі авторлығын білдірмейді, оған тек төрт әнұран ғана сенімді түрде жатқызылады, бірақ Ескі әнұранның стилімен жазылған барлық латын әнұранын қамтиды. Франк гимны және аздап мосараб (испан) гимны VIII ғасырда жасалған Ескі гимннің қайта ұйымдастырылуын білдіреді. 9-ғасырда франк әнұраны қайта ұйымдастырылып, кеңейтілді, нәтижесінде биік ортағасырлық Бенедиктин ордені жаңа әнұраны пайда болды, ол 10-ғасырда бүкіл Еуропаға тез тарады, онда барлығы 150 әнұраны бар.

Шығу тегі

Латын тіліндегі ең алғашқы әнұрандар грек және сирия шіркеулерінің екінші-үшінші ғасырлардағы әнұрандары (́μνοι) үлгісіне негізделген. Алғашқы латын әнұранын Поатьелік Илариус (367 ж. қайтыс болды) жазған, ол Кіші Азияда бірнеше жыл сүргінде болған, сондықтан Шығыс шіркеуінің әнұрандарымен танысқан; оның Liber Hymnorum сақталмаған. Севильский Исидор латын әндерін алғаш жазған деп атаған Иларио және Амвросий (өлген 397), Древс (1893) " шіркеу әнінің атасы " деп атаған, олар Батыс әндерінің ізашарлары ретінде біріктірілген. Ежелгі гимндер кітабы 4 және 5 ғасырларда жазылған латын гимндерінен тұрады. Ежелгі ән кітабының әндері қатаң стильде, христиандық идеяларды классикалық фразеологиямен киіп, бірақ көпшілік қалауына сай келеді. Олардың негізгісі - "Те-Диум" ("Құдайға құлшылық ету") әнұраны. Ескі гимннің таралуы Амброзиандық ырыммен тығыз байланысты болғандықтан, Те Деум ұзақ уақыт бойы "Амброзиандық гимн" деп аталды. Бұл ән - әншілік IV ғасырда жазылған болса да, Амвросийдің авторлығы қазірге дейін түсініксіз болып келеді, өйткені ән - жырдың авторлары Гилари, Августин Гиппоний немесе Никета Ремезианский. 636 жылы қайтыс болған Исидор Миландағы әдет-ғұрыптың бүкіл Батысқа тарағанын растайды және алғаш рет гимндерді "Амброзиан" деп атайды.

Метр

Амброзиандық строфаның иамбикалық диметрі (сегіз ырғақ) төрт тармақта бар, мысалы: Aeterne rerum Conditor, / noctem diemque qui regis, / et temporum das tempora / ut alleves fastidium. Метр прозаның ырғағынан сәл ғана ерекшеленеді, оны құру және жаттап алу оңай, барлық тақырыптарға өте жақсы бейімделеді, біркелкі аяқтарда (ямбикалық немесе спондикалық болуы мүмкін) жеткілікті метрикалық алуан түрлілікті ұсынады, ал строфаның формасы музыкалық жағдайларға жақсы сәйкес келеді (метриялық және строфикалық форманың ағылшындық акцентті аналогы көрсеткендей). Бұл поэтикалық форма әрқашан литургиялық әнұрандар үшін сүйікті болды, өйткені Римдік Бревиарды бір қарағанда көруге болады. Алайда, ертеректе бұл форма тек қана ХІ ғасырға дейін қолданылған. Мысалы, он бірінші ғасырдағы бенедиктин гимндерінің 150-інің он екісі де басқа метрде емес; және 1582 жылы Шарль Борромео қайта өңдеген Амброзиандық Бревиарда гимндер тек осы метрде жазылған. Алайда, Амвросийдің заманында да классикалық меттер акценттілерге баяу орын берді, өйткені оның жұмысы кейде көрінеді; ал кейінгі дәуірлерде, папа Урбан VIII кезінде Бревиар реформасына дейін гимндер көбінесе акцентті меттермен құрастырылған.

Әндер

"Ескі гимн" термині 6 - 8 ғасырлардағы бенедиктин гимндеріне қатысты. Гнеус (1968 ж.) өзінің негізгі "Ескі гимн I" 6-ғасырлық, шамамен 15 гимнмен, 8-ғасырлық "Ескі гимн II" -нен шамамен 25 гимнмен, оның ішінде Ескі гимн I-мен салыстырғанда қосқандары мен өшіргендері бар. Гнеус (1974) өзінің "Ескі гимн II" -ін "Франк гимны" деп атады. Франк гимны - VIII - IX ғасырдың басында Франк империясында орын алған Ескі гимннің қайта қарастырылуы. Кейде мосарабша әнұран немесе испанша әнұран да ерекшеленеді, ол франк әнұранының кейбір, бірақ барлық жаңалықтарын қабылдады. Франк ән кітабының өзі 9-шы ғасырдан бастап Жаңа ән кітабы деп аталатын кітабымен алмастырылды. Бұл даму Бенедикт Анианның реформаларымен байланысты болуы мүмкін, бірақ оның жылдам табысы сондай-ақ зайырлы билік органдарынан қолдауды білдіреді (каролингтер, атап айтқанда, Каролингтер). Луи Пейус және оның мұрагерлері). Жаңа ән кітабы 10 ғасырдың басында бүкіл Еуропаға тез тарады және 10 ғасырдың аяғында ағылшын бендиктин реформасымен Англияға жетті. Жаңа ән кітабының ең көне нұсқасында 38 әнұран бар. Гнеус (1968 ж.) 10 - 11 ғасырлардағы ағылшын бенедиктин қолжазбаларына негізделген Жаңа гимннің 133 әнұранын тізімдейді. 12 ғасырда цистерциандар ордені Жаңа гимнді 34 гимннен тұратын ядроға қайтадан оңайлатты, бірақ бұл 1147 жылы қосымша 25 гимнмен кеңейтілді. Пётр Абелард толығымен жаңа 90 әнұран жазды, ал көптеген жаңа әнұрандарды 13-ғасырда францискандар мен доминикандықтар құрастырды, нәтижесінде орта ғасырдың аяғындағы қолжазбаларда сақталған бенедиктиндік жаңа әнұраннан тыс латын әнұрандары көп болды. Жаңа гимндік кітап 17-ғасырда гуманистік Папа Урбан VIII тұсында едәуір қайта қаралды, оның өзгерістері қазіргі Римдік Бревиарда мұрагерлікпен қалдырылды.

Әндер тізімі

Гнеус (1968 ж.) Дарем кафедралық кітапханасының B. III.32 жинағында олардың реті бойынша Жаңа гимннің 133 әнін тізімдейді. Гнеустің "Ескі гимн" индексі Франк гимнінің гимндерін қамтиды (Гнеустің 1968 жылы "Ескі гимн II" деп аталады).