Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі бөліктен тұратын полиптих.
Two part polyptych
Диптих (/d/ɪ//p/t/ɪ//k/) – екі жалпақ тақтасы бар, жұп түрінде келетін кез келген зат, көбінесе біліктікпен (ілмекшемен) жалғастырылған. Мысалы, ежелгі әлемдегі стандартты дәптер мен мектеп оқулығы – балауызға толы ойыс кеңістігі бар екі тақтадан тұратын диптих болған. Жазу стилуспен балауыз бетіне сызылып жасалған. Егер жазбалар қажет болмаса, балауыз сәл қыздырылып, тегістеліп, қайта қолдануға болады. Қарапайым түрлері ағаштан жасалған жақтауларымен болған, ал әсем диптихтар құнды материалдардан жасалған.
A diptych ('/d//ɪ//p//t//ɪ//k/) is any object with two flat plates which form a pair, often attached by a hinge. For example, the standard notebook and school exercise book of the ancient world was a diptych consisting of a pair of such plates that contained a recessed space filled with wax. Writing was accomplished by scratching the wax surface with a stylus. When the notes were no longer needed, the wax could be slightly heated and then smoothed to allow reuse. Ordinary versions had wooden frames, but more luxurious diptychs were crafted with more expensive materials.
Этимология
Диптих сөзі латын тіліндегі diptycha сөзінен алынған, ал diptycha сөзі кеш грек тіліндегі δίπτυχα сөзінен туындаған. δίπτυχα – бұл δίπτυχος сөзінің көпше түрі.
The word diptych is borrowed from the Latin diptycha, which itself is derived from the Late Greek δίπτυχα δίπτυχα is the neuter plural of δίπτυχος .
Діндарлық
Осы түрінде "диптихтер" туралы алғашқы христиан әдебиеттерінде кездеседі. Бұл термин жергілікті шіркеудің тірі және қайтыс болғандардың ресми тізімдерін, оларды еске алу мақсатында білдіреді. Тірілер диптихтің бір жағына, ал қайтыс болғандар екінші жағына жазылатын. Епископтың атын диптихке жазу, жергілікті шіркеутің онымен рухани байланыста екенін көрсетеді, ал атын алып тастау – рухани байланысты үзгенін білдіреді. Диптихтегі аттарды диакон Құдай қызметінде (Евхаристия) және қызметкер Дайындық қызметінде жария оқитын. Диптихтер қасиеттілердің аттарын жазу үшін де қолданылды. Шарап тақталары қазір қолданылмаса да, бұл термин Шығыс православие және Шығыс католик шіркеулерінде диптихтердің мазмұнын сипаттау үшін, бұрынғы мағынасында қолданыла береді.
It is in this form that the mention of "diptychs" in early Christian literature is found. The term refers to official lists of the living and departed that are commemorated by the local church. The living would be inscribed on one wing of the diptych, and the departed on the other. The inscribing of a bishop's name in the diptychs means that the local church considers itself to be in communion with him, the removal of a bishop's name would indicate breaking communion with him. The names in the diptychs would be read publicly by the deacon during the Divine Liturgy (Eucharist), and by the priest during the Liturgy of Preparation. Diptychs were also used to inscribe the names of the saints. Although the wax tablets themselves are no longer used, the term is still used in the Eastern Orthodox Church and Eastern Catholic Churches to describe the contents of the diptychs, with all the same connotations.
Диптикалық күн сағаты
Әрбір жапырақтың ішкі жағында бір-бір бет бейнеленген. Бір жапырақ тік, екіншісі көлденең күн сағатын құрайды. Көлеңке түсіретін элемент, яғни гномон, олардың арасындағы жіп болып табылады және бұрышының маңыздылығын ескере отырып, жапырақтардың қаншалықты ашылу керектігін анықтайды. Мұндай күн сағатын Жердің айналу осіне параллель болатындай етіп бұрылып, кез келген ендікке бейімдеуге болады. Жиі кездесетін қателік – егер екі циферблат та бірдей уақыт көрсетсе, құрал дұрыс бағытталған және солтүстікке қарап тұр деген сенім (солтүстік жарты шарда). Тік және көлденең күн сағатынан және жіп гномонынан тұратын диптих, егер оның екі циферблаты да бірдей уақыт көрсетсе, бағытына қарамастан бірдей уақытты көрсетеді. Өзін-өзі реттеуге қабілеттіліктің бұл ерекшелігі тарихи тұрғыдан аналемдік және тік күн сағатының комбинациясы үшін ғана диптихтерге тән. Егер екі циферблат бірдей уақыт көрсетсе, көлденең және аналемдік циферблаттан тұратын жазық тақтадағы қос циферблат та дұрыс бағытталған болады. Кейбір диптихтерде пелекинон түріндегі күнтізбелер болған, олар жіптегі түйін немесе торт түріндегі түйінге калибрленген. Бұл күнтізбелер шамамен бір аптаға дәл келеді, ал бұл егін еккенге жеткілікті уақытты анықтауға мүмкіндік берді.
A face was on the inside of each leaf. One leaf formed a vertical sundial, the other a horizontal sundial. The shadow caster, or gnomon, was a string between them, and calibrated as to how far they should open, as the angle is critical. Such a sundial can be adjusted to any latitude by tilting it so its gnomon is parallel to the Earth's axis of rotation. A common error states that if both dials show the same time, the instrument is oriented correctly and faces north (in the northern hemisphere). A Diptych made as stated as a combined vertical and horizontal sundial with a string gnomon will show the same time on both dials regardless of orientation. This property of self alignment is only true for diptychs historically in the case for a combination of an analemmatic and a vertical sundial. A double dial on a flat plate consisting of a horizontal and an analemmatic dial will also be aligned properly if both dials show the same time. Some diptychs had rough calendars, in the form of pelekinons calibrated to a nodus in the form of a bead or knot on the string. These are accurate to about a week, which was good enough to time planting of crops.