Құдайға арналған мадақ әндерінің тарихы мен түрлері

Кіріспе

Құдайға табыну немесе дұға ету мақсатындағы ән.

Гимн – әннің бір түрі, және ішінара құдайға арналған әнмен синонимді, яғни әсіресе табыну немесе дұға ету үшін жазылған, көбінесе құдайға немесе құдайларға, немесе белгілі бір тұлғаға немесе бейнеленген нәрсеге арналған. "Гимн" сөзі грекше ὕμνος (hymnos) сөзінен шыққан, ол "мақтау әні" дегенді білдіреді. Гимн жазушыны гимнист дейді. Гимндерді орындау немесе жазу гимнодия деп аталады. Гимндер жинағы гимнал немесе әндер кітабы деп аталады. Гимндерде аспаптық сүйемелдеу болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Полихимния – гимндердің грек-римдік құдайы. Көптеген ағылшын тілінде сөйлейтін адамдарға христиандық контексте таныс болғанымен, гимндер басқа да әлемдік діндерде де маңызды орынға ие, әсіресе Үндістан субконтинентінде (стотра). Гимндер ежелгі заманнан жетіп келген, әсіресе Египет және Грекия мәдениеттерінен. Сақталған ең көне жазылған музыка үлгілерінің кейбірі грек мәтіндерімен жазылған гимндер болып табылады.

Шығу тегі

Ежелгі Шығыс әнұрандары: Мысырлық Атонға арналған Ұлы әнұран, фараон Ахенатон жазған; Никкалға арналған Хурит әнұраны; Ригведа – үнділік Веда әнұрандарының жинағы; «Поэзия классикасы» (Шицзин) кітабынан әнұрандар, б.з.д. 11-7 ғасырлардағы қытай поэзиясының жинағы; Зороастр жазды деп саналатын Гатас – Авеста әнұрандары; және Киелі кітаптағы Псалмдар кітабы. Батыс әнұрандары дәстүрі ежелгі грек әнұрандарының жинағы – Гомер әнұрандарымен басталады. Олардың ең көнесі б.з.д. 7 ғасырда жазылған, ежелгі грек діндерінің құдайларын мақтайды. Б.з.д. 3 ғасырдан сақталған Александрия ақыны Каллимахтың алты әдеби әнұраны (Ὕμνοι) жинағы бар. Орфикалық әндер – грек дініндегі 87 қысқа өлеңдер жинағы. Патристикалық жазушылар ὕμνος, немесе латын тілінде hymnus терминін христиан мадақтау әндеріне қолдана бастады және бұл сөзді «псалм» сөзінің синонимі ретінде жиі пайдаланды.

Музыка және сүйемелдеу

Ежелгі және орта ғасырларда арфа, лира және лют сияқты аспаптар псалмдар мен гимндермен бірге қолданылған. Ерте жазбаларда музыкалық нотацияның болмауына байланысты, ерте шіркеудегі нақты музыкалық формаларды болжау ғана мүмкін. Орта ғасырларда Григориан әндері немесе плейнсонг түрінде дамыған бай гимнография қалыптасты. Бұл түр бірыңғай түрде, шіркеудің сегіз ладының бірінде, көбінесе монастырь хорларымен орындалған. Олар бастапқыда латын тілінде жазылған, бірақ көптеген әндер аударылған; мысалы, IV ғасырдың "Пәленің жүрегінен туған" (Of the Father's Heart Begotten) әні 11 ғасырдың Divinum Mysterium плейнсонғымен орындалады.

Батыс шіркеуі

Кейінгі уақытта Батыс шіркеуінде әншілер төрт бөлімді дауыстық үйлесімді қалыпты жағдай ретінде енгізді, мажор және минор тональдықтарын қабылдады, ал оны орган мен хор жетекшілік етті. Ол классикалық музыкамен көптеген элементтерді бөліседі. Бүгінде хорлар, музыкаға көбірек бейім қауымдар мен а капелла қауымдарынан басқа, әндер көбінесе бір дауыспен орындалады. Кейбір жағдайларда органға арналған толық қосымшалар жарияланады, ал басқаларында органшылар мен басқа да аккомпаниаторлар қолда бар ноталарды бейімдейді немесе өздері таңдаған аспапта спонтанды түрде орындайды. Дәстүрлі Англикандық тәжірибеде әнұрандар (көбінесе органмен бірге) алтарга процессия кезінде, қасиретті тамақ қабылдау кезінде, шеру кезінде және кейде қызмет кезінде басқа да уақыттарда орындалады. Десятин мен сыйлықтар алтарга әкелінгеннен кейін Доксология да орындалады. Қазіргі заманғы христиандық құлшылығы, көбінесе Евангелизм мен Пентикостализмде кездесетіндей, электр гитаралары мен барабан жиынтығымен ойналатын қазіргі заманғы құлшылық музыкасын қолдануды қамтиды, ол рок музыкасымен көптеген элементтерді бөліседі. Бұл топтарға «Ағалар» (көбінесе «Ашық» және «Ерекше»), Мәсіхшілер шіркеулері, меннониттер, Американың Апостольдық христиан шіркеуі сияқты бірнеше анабаптистік бағыттар, Бастапқы баптистер және кейбір реформаторлық шіркеулер кіреді, бірақ соңғы ғасырда олардың бірнешеуі, мысалы, Шотландияның еркін шіркеуі бұл ұстанымнан бас тартты.

Шығыс шіркеуі

Шығыс христиандығы (Шығыс православиелік, Шығыс православиелік және Шығыс католикалық шіркеулер) әр түрлі ежелгі ән-жыр дәстүрлеріне ие. Византиялық қағида бойынша, ән барлық құлшылық түрлерінде қолданылады: егер ол а капелла орындалмаса, онда әдетте жалғыз ырғақ – исон немесе дрон болады. Шіркеулерде орган мен басқа да аспаптарды қолдануға тыйым салынған, бірақ олар императорлық рәсімдерде қолданылған. Дегенмен, кейбір шығыс дәстүрлерінде аспаптар кеңінен таралған. Копт дәстүрі тек домбыра мен үшбұрыш қолданады. Үнді православиесі (Маланкара православиелік сириялық шіркеу) орган қолданады. Тевахидо шіркеулері кейбір жағдайларда барабандар, домбыралар және басқа да аспаптарды қолданады.

Христиан әндерін орындаудың дамуы

Томас Аквинский Забурларға түсініктемесінің кіріспесінде христиан әнұранын былай анықтады: «Hymnus est laus Dei cum cantico; canticum autem exultatio mentis de aeternis habita, prorumpens in vocem». («Әнұран – әнмен Құдайды мақтау; ән – мәңгілік нәрселер туралы ойланып, қуанышқа толы сананың дауысқа шарықтауы»). Протестанттық реформация әнұрандарға қатысты екі қайшылы көзқарас тудырды. Бір жағынан, Цвинглишілер, кальвинистер және кейбір радикалды реформаторлар қолдаған ғибадаттың реттеуші принципі, Киелі кітапта тікелей рұқсат етілмеген нәрсені ғибадатқа енгізілген жаңа және католиктік элемент деп санап, оны қабылдамады. Барлық әнұрандар, Киелі кітаптан тікелей үзінділерден басқа, осы санатқа жатты. Мұндай әнұрандарға тыйым салынды, сондай-ақ кез келген музыкалық аспаптарға, тіпті шіркеулерден орган да алынып тасталды. Әнұрандардың орнына, көбінесе сүйемелдеусіз, өте қарапайым әуенмен Киелі кітап псалмдары оқылды. Бұл ерекше псалмодия деп аталды. Мұндай мысалдар Шотландияның батысындағы кейбір пресвитериан шіркеулерінде кездеседі. Реформацияның екінші бағыты – ғибадаттың нормативтік принципі – әнұран жазу мен қауымдық ән айтудың өркендеуіне әкелді. Мартин Лютер реформатор ғана емес, сонымен қатар «Ein feste Burg ist unser Gott» («Біздің Құдай – мықты бекініс»), «Gelobet seist du, Jesu Christ» («Сені мақтаймыз, Иса Мәсіх») және тағы да көптеген әндердің авторы ретінде танымал. Лютер және оның ізбасарлары әндерін немесе хоралдарын діни сенімдерді үйрету үшін жиі пайдаланды. Протестанттардың алғашқы ән жинағы 1532 жылы Богемияда Unitas Fratrum баспасынан жарық көрді. 18 ғасырда Моравия шіркеуінің лютерандық көшбасшысы граф Зинзендорф 2000-ға жуық әнұран жазды. Ертедегі ағылшын авторлары Киелі кітап мәтіндерін, әсіресе Забурларды қайта жазуға бейім болды. Айзек Уоттс осы дәстүрді жалғастырды, бірақ ол Киелі жазбалардың тікелей қайталамасы емес, алғашқы ағылшын әнұранын жазған деп есептеледі. Әкесі диссиденттер қауымының ақсақалы болған Уоттс (1674–1748) 16 жасында псалмдар ғана айтылуға рұқсат етілсе, адалдар Иелері Иса Мәсіх туралы ән айта алмайтынына шағымданды. Әкесі оны бұл мәселені шешуге шақырды, нәтижесінде Уоттс «Құдайдың Ұлылығы» атты алғашқы әнұранын жазды. Бүгінгі таңда көптеген ән жинақтарында кездеспейтін бұл ән сегіз шумақтан тұрады және Аян 5:6, 8, 9, 10, 12-ге негізделген. Киелі кітапқа сүйене отырып, Уоттс Жаңа өсиеттің тармақтарына негізделген, христиандық сенімді шіркеу әндеріне енгізген мәтіндерді жазды. Айзек Уоттс «ағылшын әнұранының әкесі» деп аталды, бірақ Эрик Раутли оны «ағылшын әнұранының азат етушісі» деп санайды, өйткені оның әнұрандары және оларға ұқсас әндер ғибадат етушілерді тек Ескі өсиеттің псалмдарын ғана айтудан арылтып, қауымдарды шабыттандырып, ғибадатты жандандырды. Кейінгі авторлар тіпті көбірек еркіндікке ие болды, кейбіреулері мәтіндеріне аллегория мен метафораларды енгізді. Чарльз Уэслидің әндері методистік теологияны методизмде ғана емес, сонымен қатар көптеген протестанттық шіркеулерде таратты. Ол жаңа бағытты дамытты: Құдаймен қарым-қатынастағы жеке сезімдерді білдіру, сондай-ақ ескі әндердегі қарапайым ғибадат. 19 ғасырда евангелистік ән жанры протестантизмде және, аздап болса да, Рим католиктерінде тез тарады. Тек дәстүрлі әндерге (әндердің бір түрі) сүйенетін Шығыс православие шіркеулерінің ғибадат етуінде бұл жанр белгісіз. 18 ғасырдағы методистік қайта жандану Вельс тілінде әнұран жазудың өркендеуіне әкелді, ол 19 ғасырдың бірінші жартысына дейін жалғасты. Уэльстік әнұран авторларының ең танымал есімдері – Уильям Уильямс Пантиселин және Энн Гриффитс. 19 ғасырдың екінші жартысында Уэльсте әнұран күйлерін жазу және қауымдық төрт дауысты ән айту кеңінен дамыды. Шарпентьеден (19 гимн, H.53–H.71) Моцартқа дейін Монтевердиге дейінгі композиторлардың классикалық қасиетті музыкасымен қатар, католик шіркеуі көптеген танымал әндер шығарды. Кейбір радикалды протестанттық қозғалыстар Киелі кітапты өздерінің қасиетті әндерімен толықтай алмастырды. Мысалы, «Өмір кітабы» (орысша: «Животная книга») – батыс квакерлеріне ұқсас орыс діншілдерінің Духоборлардың барлық ауызша әндерінің атауы. Духоборлардың «Өмір кітабы» (1909) – әндердің алғашқы жинағы, ауызша айтылатын өлеңдер ретінде жазылған. Көптеген шіркеулер бүгінде заманауи ғибадат музыкасын қолданады, оған көбінесе танымал музыканың әсерімен жазылған түрлі стильдер кіреді. Бұл кейде ескі және жас ғибадат етушілер арасында қақтығысқа әкеледі (заманауи ғибадатқа қараңыз). Бұл жаңалық емес; христиандық поп музыка стилі 1960 жылдардың соңында пайда болды және 1970 жылдарда өте танымал болды, өйткені жас әнұран авторлары өз дінінің музыкасын өз буыны үшін маңызды етуге тырысты. Осы ұзақ дәстүр әртүрлі әнұрандардың пайда болуына әкелді. Кейбір заманауи шіркеулер әнұрандарға дәстүрлі әнұрандарды (әдетте Құдайды сипаттайтын), заманауи ғибадат музыкасын (әдетте Құдайға бағытталған) және евангелистік әндерді (Құдаймен жеке тәжірибе туралы айтатын) қосады. Бұл айырмашылық әрқашан анық болмайды және консерваторлар осы екі соңғы түрін әнұрандар санатынан шығарып тастайды. Бұл мәселе талқылауға ашық, тіпті бір қауымның ішінде, көбінесе жаңартушылар мен дәстүршілдер арасында. Швециялық композитор және музыка зерттеушісі Элизабет Вентц Яначек швед әнұрандарының 20 000 мелодиялық нұсқасын зерттеп, швед хорал тізілімін жасауға көмектесті, ол бүгінгі таңда әнұрандардың әртүрлілігін көрсетеді. Қазіргі заманда әнұрандарды қолдану діни ортамен ғана шектелмейді, сонымен қатар естелік күндері сияқты діни емес жағдайларда да қолданылады, сондай-ақ музыкалық ойын-сауық көзі ретінде немесе жаппай сезімдерді тудыру үшін де пайдаланылады.

Thomas Aquinas, in the introduction to his commentary on the Psalms, defined the Christian hymn thus: "Hymnus est laus Dei cum cantico; canticum autem exultatio mentis de aeternis habita, prorumpens in vocem." ("A hymn is the praise of God with song; a song is the exultation of the mind dwelling on eternal things, bursting forth in the voice.") The Protestant Reformation resulted in two conflicting attitudes towards hymns. One approach, the regulative principle of worship, favoured by many Zwinglians, Calvinists and some radical reformers, considered anything that was not directly authorised by the Bible to be a novel and Catholic introduction to worship, which was to be rejected. All hymns that were not direct quotations from the Bible fell into this category. Such hymns were banned, along with any form of instrumental musical accompaniment, and organs were removed from churches. Instead of hymns, biblical psalms were chanted, most often without accompaniment, to very basic melodies. This was known as exclusive psalmody. Examples of this may still be found in various places, including in some of the Presbyterian churches of western Scotland. The other Reformation approach, the normative principle of worship, produced a burst of hymn writing and congregational singing. Martin Luther is notable not only as a reformer, but as the author of hymns including "Ein feste Burg ist unser Gott" ("A Mighty Fortress Is Our God"), "Gelobet seist du, Jesu Christ" ("Praise be to You, Jesus Christ"), and many others. Luther and his followers often used their hymns, or chorales, to teach tenets of the faith to worshipers. The first Protestant hymnal was published in Bohemia in 1532 by the Unitas Fratrum. Count Zinzendorf, the Lutheran leader of the Moravian Church in the 18th century wrote some 2,000 hymns. The earlier English writers tended to paraphrase biblical texts, particularly Psalms; Isaac Watts followed this tradition, but is also credited as having written the first English hymn which was not a direct paraphrase of Scripture. Watts (1674–1748), whose father was an Elder of a dissenter congregation, complained at age 16, that when allowed only psalms to sing, the faithful could not even sing about their Lord, Christ Jesus. His father invited him to see what he could do about it; the result was Watts' first hymn, "Behold the glories of the Lamb". Found in few hymnals today, the hymn has eight stanzas in common metre and is based on Revelation 5:6, 8, 9, 10, 12. Relying heavily on Scripture, Watts wrote metered texts based on New Testament passages that brought the Christian faith into the songs of the church. Isaac Watts has been called "the father of English hymnody", but Erik Routley sees him more as "the liberator of English hymnody", because his hymns, and hymns like them, moved worshippers beyond singing only Old Testament psalms, inspiring congregations and revitalizing worship. Later writers took even more freedom, some even including allegory and metaphor in their texts. Charles Wesley's hymns spread Methodist theology, not only within Methodism, but in most Protestant churches. He developed a new focus: expressing one's personal feelings in the relationship with God as well as the simple worship seen in older hymns. During the 19th century, the gospel song genre spread rapidly in Protestantism and to a lesser but still definite extent, in Roman Catholicism; the gospel song genre is unknown in the worship per se by Eastern Orthodox churches, which rely exclusively on traditional chants (a type of hymn). The Methodist Revival of the 18th century created an explosion of hymn writing in Welsh, which continued into the first half of the 19th century. The most prominent names among Welsh hymn writers are William Williams Pantycelyn and Ann Griffiths. The second half of the 19th century witnessed an explosion of hymn tune composition and congregational four part singing in Wales. Along with the more classical sacred music of composers ranging from Charpentier (19 Hymns, H.53 H.71) to Mozart to Monteverdi, the Catholic Church continued to produce many popular hymns such as Lead, Kindly Light, Silent Night, O Sacrament Most Holy, and Faith of Our Fathers. In some radical Protestant movements, their own sacred hymns completely replaced the written Bible. An example of this, the Book of Life (Russian: "Zhivotnaya kniga") is the name of all oral hymns of the Doukhobors, the Russian denomination, similar to western Quakers. The Book of Life of the Doukhobors (1909) is firstly printed hymnal containing songs, which to have been composed as an oral piece to be sung aloud. Many churches today use contemporary worship music which includes a range of styles often influenced by popular music. This often leads to some conflict between older and younger congregants (see contemporary worship). This is not new; the Christian pop music style began in the late 1960s and became very popular during the 1970s, as young hymnists sought ways in which to make the music of their religion relevant for their generation. This long tradition has resulted in a wide variety of hymns. Some modern churches include within hymnody the traditional hymn (usually describing God), contemporary worship music (often directed to God) and gospel music (expressions of one's personal experience of God). This distinction is not perfectly clear; and purists remove the second two types from the classification as hymns. It is a matter of debate, even sometimes within a single congregation, often between revivalist and traditionalist movements. Swedish composer and musicologist Elisabet Wentz Janacek mapped 20,000 melody variants for Swedish hymns and helped create the Swedish Choral Registrar, which displays the wide variety of hymns today. In modern times, hymn use has not been limited to strictly religious settings, including secular occasions such as Remembrance Day, and this "secularization" also includes use as sources of musical entertainment or even vehicles for mass emotion.

Америкадағы оқиғалар

Гимн жазу, композициялау, орындау және христиан әндер жинақтарын басып шығару 19 ғасырда кеңінен таралды, ал көптеген гимн авторлары оны жиі құлдықтан азат ету қозғалысымен байланыстырды. Стивен Фостер осы кезеңде шіркеу қызметтерінде қолданылған көптеген гимндерді жазды. Жаңа Англиядағы пуритан дінінің үшінші буынының пасторы Томас Симмс шіркеулерде гимндерді орындаудың жаңа идеясын таратып, кез келген адам өзінің сезіміне қарай гимнді қалай болса солай орындай алатынын айтты. Бірақ бұл идеяға сол замандағы жазушы, пастор Томас Уолтер қарсы шықты, ол мұны "бір уақытта естілетін бес жүз түрлі әуен сияқты" деп есептеді. Ән үйреткіші Уильям Биллингс тек американдық композиторлардың туындыларынан тұратын алғашқы ән кітабын жасады. Биллингс кітаптарында "жалпы өлшемге" көп мән бермеді – ABAB ұйқасымен және төрттік, үштік буынмен алмасатын иамбтық жолдардан тұратын төрт жолдан тұратын өлең, ол гимндерді орындаудың дәстүрлі тәсілі болды. Алғашқы сөзінде Биллингс басқа композиторлардың "жалпы өлшемдегі" әуендерді жинауға құштарлығын атап өтіп, өзінің абоненттеріне "әрбір өлшемде жеткілікті" мөлшерде теңдестірілген жинақ ұсынуға уәде берді. Шындығында, "Әнші шебердің көмекшісінде" екі уақыттық дактильге негізделген декламациясы бар көптеген әуендер бар. Бостондық Гендель және Хайдн қоғамы 1822 жылы "Шіркеу музыкасы жинағын" басып шығару арқылы Америкадағы шіркеу музыкасының деңгейін көтеруді мақсат етті. 19 ғасырдың соңында Айра Д. Санки және Дуайт Л. Муди евангелиялық гимндердің салыстырмалы түрде жаңа жанрын дамытты. 19 ғасырдың басында Америкада музыкалық нотацияны, әсіресе пішін ноталарын қолдану кеңінен тарады, ал кәсіби ән үйреткіштері қаладан қалаға саяхаттап, халыққа бұрын қолданылған әдеттегі ән салу тәсілінің орнына, нотадан ән салуды үйретті. Осы кезеңде жүздеген ән кітаптары жарық көрді, соның ішінде Б. Ф. Уайттың "Қасиетті арфасы", сондай-ақ Миссури гармониясы, Кентукки гармониясы, Геспериан арфасы, Д. Х. Мансфилдтің "Америкалық вокалисті", "Әлеуметтік арфасы", "Оңтүстік гармониясы", Уильям Уокердің "Христиан гармониясы", Еремия Ингаллстың "Христиан гармониясы" және тағы да көптеген еңбектер. Пішін ноталары (содан кейін) қазіргі заманғы ән салу стилінің таралуында маңызды рөл атқарды, тенормен басқарылатын төрт бөлімді гармония (ескі ағылшын Батыс галерея музыкасына негізделген), фугалық бөлімдер, әнұрандар және басқа да күрделі ерекшеліктерді қамтыды. Осы кезеңде гимндер АҚШ-та өте танымал болды, және жоғарыда аталған ән кітаптарының бірі немесе бірнешесі дерлік әр үйдің ішінде табылды. Жастар мен жасөспірімдердің ән кітаптарынан гимндер мен әнұрандар орындау үшін жиналуы жиі кездесетін жағдай болды, бұл қызықты ойын-сауық ретінде қарастырылды, және Ыбырайым Линкольн мен оның сүйіктісінің жастық шағында Миссури гармониясынан бірге ән салғаны туралы естеліктер сақталған. 1860 жылдары Лоуэлл Мейсон сияқты музыкалық реформаторлар ("жақсы музыка жігіттері" деп аталған) көбірек "тазартылған" және заманауи ән салу стилін енгізу үшін белсенді науқан жүргізді, және ақырында бұл американдық ән кітаптары көптеген шіркеулерде, Солтүстік-Шығыста және қалалық аймақтарда ауыстырылды, және адамдар викториялық гимнологияның тыныш, көңілді әуендерін қабылдағандықтан, елге тарады, тіпті шіркеудің ән салуын орындау үшін арнайы, оқытылған хорларды пайдалануға көшті, барлық қауымның қатысуын тоқтатуға мәжбүр болды. Бірақ көптеген ауылдық аймақтарда ескі дәстүрлер шіркеулерде емес, апталық, айлық немесе жылдық конгрестерде сақталды, онда адамдар өзінің сүйікті ән кітаптарынан ән салу үшін жиналатын. Ең танымал және үздіксіз басылымда сақталған жалғыз "Қасиетті арфа" болды, ол 1960 жылдарға дейін Алан Ломакс (музыколог Джордж Пуллен Джексон бұрын жақсы құжаттаған болатын) "қайта ашқанға" дейін Оңтүстіктегі әдеттегі ауылдық үйде кездесетін. Содан бері "Қасиетті арфа әнін" жаңғырту болды, жыл сайынғы конгрестер барлық 50 штатта және соңғы кезде бірқатар Еуропа елдерінде, соның ішінде Ұлыбритания, Германия, Ирландия және Польшада, сондай-ақ Австралияда пайда болды.

Hymn writing, composition, performance and the publishing of Christian hymnals were prolific in the 19th century and were often linked to the abolitionist movement by many hymn writers. Stephen Foster wrote a number of hymns that were used during church services during this era of publishing. Thomas Symmes, a clergyman of the third generation of Puritans in New England, spread throughout churches a new idea of how to sing hymns, in which anyone could sing a hymn any way they felt led to; this idea was opposed by a writer of the time, Rev. Thomas Walter, who felt it was "like Five Hundred different Tunes roared out at the same time". William Billings, a singing school teacher, created the first tune book with only American born compositions. Within his books, Billings did not put as much emphasis on "common measure" a quatrain that rhymes ABAB and alternates four stress and three stress iambic lines which was the typical way hymns were sung. Noting in his preface the fondness of other compilers for tunes in common measure, Billings promised his subscribers a well balanced collection, with "a Sufficiency in each measure". And indeed The Singing Master's Assistant has many tunes whose declamation is based on the dactyl in duple time. Boston's Handel and Haydn Society aimed at raising the level of church music in America, publishing their "Collection of Church Music" in 1822. In the late 19th century Ira D. Sankey and Dwight L. Moody developed the relatively new subcategory of gospel hymns. Earlier in the 19th century, the use of musical notation, especially shape notes, exploded in America, and professional singing masters went from town to town teaching the population how to sing from sight, instead of the more common lining out that had been used before that. During this period hundreds of tune books were published, including B. F. White's Sacred Harp, and earlier works like the Missouri Harmony, Kentucky Harmony, Hesperian Harp, D. H. Mansfield's The American Vocalist, The Social Harp, the Southern Harmony, William Walker's Christian Harmony, Jeremiah Ingalls' Christian Harmony, and literally many dozens of others. Shape notes were important in the spread of (then) more modern singing styles, with tenor led 4 part harmony (based on older English West Gallery music), fuging sections, anthems and other more complex features. During this period, hymns were incredibly popular in the United States, and one or more of the above mentioned tunebooks could be found in almost every household. It is not uncommon to hear accounts of young people and teenagers gathering together to spend an afternoon singing hymns and anthems from tune books, which was considered great fun, and there are surviving accounts of Abraham Lincoln and his sweetheart singing together from the Missouri Harmony during his youth. By the 1860s musical reformers like Lowell Mason (the so called "better music boys") were actively campaigning for the introduction of more "refined" and modern singing styles, and eventually these American tune books were replaced in many churches, starting in the Northeast and urban areas, and spreading out into the countryside as people adopted the gentler, more soothing tones of Victorian hymnody, and even adopted dedicated, trained choirs to do their church's singing, rather than having the entire congregation participate. But in many rural areas the old traditions lived on, not in churches, but in weekly, monthly or annual conventions were people would meet to sing from their favorite tunebooks. The most popular one, and the only one that survived continuously in print, was the Sacred Harp, which could be found in the typical rural Southern home right up until the living tradition was "re discovered" by Alan Lomax in the 1960s (although it had been well documented by musicologist George Pullen Jackson prior to this). Since then there has been a renaissance in "Sacred Harp singing", with annual conventions popping up in all 50 states and in a number of European countries recently, including the UK, Germany, Ireland and Poland, as well as in Australia.

Қара Американың әнұрандары

Африкалық американдықтар құлдық кезеңіндегі рухани әндерден бастап, қазіргі заманғы, көтеріңкі қара евангелие стиліне дейін бай ән-күйлерін дамытты. Африкалық американдық мәдениетінің әнұрандарға алғашқы ықпалы АҚШ-тың құл әндерінен келді – Уильям Фрэнсис Аллен жинаған құл әндерінің жинағы. Оларды ауызша дәстүрден анықтау оған қиын болды, және ол сәтті болғанымен, әндердің тудырған орындалушыларымен орындалғандағы әсерлі күшін атап көрсетеді. Қара шіркеуіндегі алғашқы әндердің арасында сол кездегі африкалық американдық тілінде жазылған Исаак Уоттс әндерінің нұсқалары болды.

Сикх әнұраны

Сикхтердің қасиетті кітабы – Гуру Грант Сахиб ( ) – Құдайдың қасиеттерін және Оның есімін жаттаудың маңыздылығын баяндайтын гимндер (Шабад) немесе Гурбани жинағы. Гуру Грант Сахиб, музыкалық аясына қарай әртүрлі рагаларға бөлініп, сикх дәстүрінде "Ангс" (мүшелер) деп аталатын мың төрт жүз отыз беттен тұрады. Оныншы гуру Гуру Гобинд Сингх (1666–1708) Гуру Тег Бахадурдың баниін Ади Грантхқа қосып, қасиетті мәтінді өзінің ізбасары деп жариялап, оны Гуру Грант Сахиб деңгейіне көтерді. Бұл мәтін сикхтердің қасиетті кітабы болып саналады және он гурудың үйретіктері ретінде құрметтеледі. Гуру Грант Сахибтің дұғаның бастауы немесе нұсқаушысы ретіндегі рөлі сикхтердің құлшылығында өте маңызды.

Буддизм

Сутраны оқу – Шин буддистік дәстүріндегі жақтастарға күнделікті өмірде орындауға ұсынылатын діни амал. Ғибадатханадағы ән айту мыналарды қамтуы мүмкін: барлық буддалық дәстүрлерге ортақ Үш қазынаға (Будда, Дхарма, Санга) арналған тілектер; Будданың үйретіктерін жазған Үш таза жер сутрасынан үзінділер; Нагарджуна және Шандао сияқты Таза жер буддалық ұстаздарының шығармалары. Стотралар – құдайлықты және жоғары жаратылысты мақтауға арналған санскрит тіліндегі гимндер немесе мадақтаулар. Көбінесе индуизм және джайнизм дәстүрлерімен байланысты, стотралар басқа санскрит діни қозғалыстарында да кездесетін адалдық пен шабыттың әуендік көрінісі болып табылады. Буддистік әлемде осы гимндерді оқу дәстүрі Непалда бүгінгі күнге дейін сақталған. Непалдың Лалитпур қаласындағы Нагарджуна дәлірек әдістер институтының бұрынғы директоры Мин Бахадур Шакия былай деп жазады: "Шицзин" өлеңдер мен халық әндері жинағы философ Конфуций үшін өте құнды болды және ол конфуцийшілдік классиканың бірі саналады. Оның осы тақырыптағы пікірлері ежелгі музыка теориясының құнды көзіне айналды.

Ислам діні

Мұхаммед пайғамбардың заманында ислам музыкасы бастапқыда онда қандай аспаптар болмайтынымен анықталды: ішекті, қола немесе үрмелі аспаптар, сондай-ақ әйелдердің дауысы болмады. Бастапқыда рұқсат етілген жалғыз аспап – араб барабаны дафтың қарапайым соққысы болды. Бұл қарапайым форма бүгінгі күнге дейін Перс шығанағында және араб әлемінің кейбір аймақтарында кеңінен таралған. Алайда, Түркия және Оңтүстік-Шығыс Азия сияқты жерлерде рухани әндердің бірнеше жаңа стилі пайда болды. Түркияда суфилер ғибадат етуге музыканы қосады. Ең танымалдары – мевлеви суфилерінің қызметтері, олар ән салу мен айналатын дервиштерді қамтиды. Пәкістан мен Оңтүстік-Шығыс Азияда құлшылық музыкасының ең танымал түрі – қаували. Көбінесе тоғыз адамға дейін орындалатын қаували тобы гармония (пернелі аспаптың бір түрі) және табла мен долак сияқты соққылы аспаптарды жиі пайдаланады. Әндердің ұзақтығы көбінесе 15-30 минутты құрайды және аспаптық кіріспелер, қайталамалы рефрендер мен вокалдық импровизацияны қамтиды. Соңғы кезде Перс шығанағының нәшид орындаушылары аспаптарды пайдаланбау ережесін еңсерудің жаңа жолдарын тапты. Оңтүстік Африкалық Зайн Бхиханың ағылшын тіліндегі нәшидтері оған Еуропа мен Таяу Шығыста көптеген жанкүйерлер әкелді. Музыкалық тұрғыдан алғанда, джайнизм гимндерін Батыс Үндістандағы құлшылық музыкасының халық жанрларына, мысалы, Гуджарати раас гарба және Раджастхани халық музыкасына жатқызуға болады. Джайнистер күніне екі рет бір әрекет ретінде кезекпен орындауы тиіс алты міндетті амал бар. Олардың екіншісі – саға жасаушыларға құрмет көрсету, ол Тиртханкараларды мадақтау үшін жиырма төрт тармақты гимн оқу арқылы жасалады. Джайнистердің ең танымал құлшылық гимндерінің бірі – Бхактамара стотра – Құдайларға арналған гимн. Бұл гимн Śветамбара және Дигамбара екі негізгі сектасының екеуі де қабылдайды, тиісінше 44 және 48 шумақтарын санап шығады. Ол бірінші Джинаға, Ршабханатхаға немесе Ршабха Иесіне арналған, көбінесе Адинатха деп аталады, яғни «Бірінші Ие». Атау алғашқы шумағынан алынған, онда «оның аяқтары құлшылық ететін құдайлар төмендеткен тәждерге орнатылған зергерлік тастардың сәнін арттырады» делінген.

During the time of the Prophet Mohammed, Islamic music was originally defined by what it didn’t contain: no strings, brass, or wind instruments and no female vocals. The only instrument initially allowed was minimal percussion by an Arabic drum called the daf. This minimal form remains widely practiced in the Gulf and some other parts of the Arab world. However, in places such as Turkey and Southeast Asia, several new styles of spiritual songs have developed. In Turkey, Sufi adherents incorporate music into worship. The most popular are services undertaken by Mevlevi Sufis, which include chanting and the whirling dervishes. In Pakistan and Southeast Asia, the most recognized form of devotional music is qawwali. Performed by up to nine men, a qawwali group would often use instruments such as the harmonium (a type of keyboard) and percussion instruments including a tabla and dholak. The songs often run from 15 to 30 minutes and include instrumental preludes, repeated refrains and vocal improvisation. In recent times, nasheed artists from the Gulf have found innovative ways to overcome the no instrument rule. The nasheeds in English by South Africa’s Zain Bhikha secured him a large following in Europe and the Middle East. Musically, Jain hymns can be grouped into the folk genres of devotional music in western India, such as Gujarāti rās garbā and Rājasthāni folk music. There are six obligatory acts that are expected to be performed by Jains sequentially as a single act twice daily. The second one of these is showing reverence to the ford makers, which is done by reciting a twenty four verse hymn of praise to the Tirthankaras. One of the most popular devotional hymns of the Jains is the Bhaktāmara stotra – Devoted Gods hymn. Both main sects of Śvetāmbaras and Digambaras accept it, counting 44 and 48 stanzas respectively. It is dedicated to the first Jina, Ṛṣabhanātha or Lord Ṛṣabha, frequently known as Ādinātha, meaning ‘First Lord’. The title comes from the first verse, which says that ‘his feet enhance the lustre of the jewels set in the crowns lowered by the devoted gods’.

Иудаизм

Еврейше "земирот" сөзі сөзбе-сөз "әндер" немесе "ғибраттар" дегенді білдіреді, бірақ екі нақты репертуарға сілтеме жасау үшін қолданылады: біріншісі, сефардтық дәстүрге сәйкес, Шахарит (таңғы) дұғалары кезінде оқылатын псалмдар мен библиялық аяттардың алдын ала бөлімін білдіреді: ашкеназ терминологиясы бұл псалмдарды Псукейдезимира деп атайды. Екінші репертуар Нил Левиннің "Z'mirot Anthology" антологиясының шолуында жақсы анықталған. text=Ашкеназ дәстүрінде бұл термин z'mirot shel Shabbat (саббат әндері) дегенді білдіреді, олар әртүрліше үстел басындағы әндер, отбасылық әндер және үй әндері деп аударылады. Бұл негізінен 10-17 ғасырлар аралығында жазылған еврей немесе арамей тілдеріндегі арнайы діни өлеңдер жиынтығы, олар саббат тамақтары кезінде және одан кейін орындалады. Музыкалық нұсқалары көп және әртүрлі, әр түрлі стильдер мен географиялық шығу тегін көрсетеді, және халықтық материалдың үнемі кеңейіп келе жатқан жиынтығын құрайды. Көп ғасырлар бойы Испания мен Португалиядағы еврейлер – түпкілікті сефардимдер – өздерінің діни құлшылық формасын дамытты. Олардың қызметтері үлкен мерекелер (Шалуш р’галим) және Ямим нора’им (Қасиетті мерекелер) сияқты арнайы жағдайлар үшін өлеңдер қосу арқылы жақсартылды. Бұл поэтикалық қосымшалардың көпшілігі ұйқастырылған, өлшенген гимндер (пиютим) және Испаниядағы еврейлердің Алтын ғасырында (шамамен 950-1150 жж.) ұлы әдеби тұлғалардың туындылары болды. Олардың арасында Сүлеймен ибн Габриол, Йехуда Халеви және екі Ибн Эзра – Авраам және Моше болды. Яһуди дініндегі рухани музыка мен гимндердің басты ерекшеліктерінің бірі, әсіресе саббат және басқа да қасиетті күндері синагогтағы рәсімдерде қолданылғанда, олардың толығымен дауыстық болуы. Бүгінде ғибадат кезінде орган сияқты аспаптар қолданылса да, қауымдық ән салу және хаззан өнеріне басымдық беріліп келеді. Бұл ретте бір ерекше ерекшелік – Шофар деп аталатын аспап, ол қойдың мүйізінен жасалған, үлкен мерекелерде (яһудилердің Жаңа жылы мен Күнә кешіру күні – Рош Хашана және Йом Кипур) дұға мен тәубеге шақыру ретінде таранталды.

The Hebrew word Zemirot means literally 'songs' or 'hymns' but is used to refer to two specific repertories: The first, according to the Sephardic tradition, refers to the preliminary section of psalms and biblical verses recited during the Shacharit (morning) prayers: the Ashkenazic terminology refers to these Psalms as Psukeydezimra. The second repertory is well defined in Neil Levin's Overview of his Z'mirot Anthology. text=In Ashkenazic tradition the term refers to z'mirot shel Shabbat (Sabbath hymns) translated variously as table songs, domestic songs and home songs. These are a specific set of religious poems in Hebrew or Aramaic written mostly between the 10th and 17th centuries, which are sung during and directly after Sabbath meals. The musical versions are numerous and heterogeneous reflecting a wealth of different styles and geographic origins, and comprising an ever expanding body of folk material.|source=
Over many centuries the Jews of Spain and Portugal–the original Sephardim– developed their own form of religious worship. Their services were enhanced by the addition of poetry for special occasions such as the major festivals (Shalosh r’galim) and the Yamim nora’im (High Holidays). Most of these poetic insertions are rhymed, metrical hymns (piyyutim) and were the products of great literary figures during the Golden Age of the Jews in Spain (c. 950 1150). Among these were Solomon ibn Gabriol, Judah Halevi and the two Ibn Ezras—Abraham and Moshe. One of the main features of devotional music and hymns in Judaism, especially when utilized in synagogue ritual on the Sabbath and other holy days, is that it is almost entirely vocal. Though today, accompanying instruments such as the organ might be utilized in worship, the emphasis on congregational song and the art of the Hazzan has always been, and still is, paramount. The one salient exception to this is an instrument called the Shofar, a ram's horn which is sounded on the High Holidays (the Jewish New Year and Day of Atonement Rosh Hashana and Yom Kippur, respectively), as a special call to prayer and repentance.