Кіріспе

Стольберг () - Германиядағы Саксония Анхальт жерінде орналасқан Мансфельд-Сюдхарц округінің (Mansfeld Südharz) бұрынғы муниципалитеті. Ол Харц тауларының оңтүстік бөлігінде, Сангерхаузеннің батысында және Нордхаузеннің солтүстік-шығысында орналасқан. 2010 жылдың 1 қыркүйегінен бастап ол Südharz муниципалитетіне кіреді.

Тарих

Столберг шамамен б.з. 1000 жылы кеншілер үшін қоныстанған, бірақ 794 жылы бұл аймақта кен өндірудің дәлелдері бар. Атауы неміс тіліндегі Stollen = "[шахта] галереясы" және Berg = "төбе" сөздерінің бірі. Мұнда темір, мыс, күміс, қалайы және алтын өндірілген. Стольберг (Харц) қала мәртебесіне 1300 жылға дейін ие болды. Неміс шаруалар соғысы кезінде Стольберг бірнеше шайқастардың орны болды, шаруаларды қалада туған Томас Мюнтцер басқарды. 1525 жылы 2 мамырда көтерілісші шаруалар қалаға басып кірді және билік басындағы Столберг графы Ботоны олардың талаптарымен, 24 Столберг баптарымен келісуге мәжбүр етті. Алайда, шаруалардың жеңілісінен кейін олар тез арада жойылды. Стольбергте монеталар жоғары орта ғасырларда шағылып, өнеркәсіптің гүлдену кезеңі 16 ғасырда болды. Ал 17 ғасырда кен өндіру тоқтады. Ол ерте кезден бастап Стольберг графтарының резиденциясы және отбасылық орталығы болды. 1548 жылы ол Столберг Столбергтің ордасы болды. 1738 жылы Стольберг графтары Саксонияның үстемдігін мойындауға мәжбүр болды. Қала 1815 жылы Вена конгресінде Пруссия Корольдігіне берілді, ал кейіннен Столберг Пруссияның Саксония провинциясымен басқаруға алынды. Столберг графтары XVI ғасырдың ортасында округтегі лютеран шіркеуін басқару үшін консистория құрды. 1645 жылы Столберг графлығы 2 жаңа графлыққа бөлінді Stolberg Stolberg және Stolberg Wernigerode деп аталды. Соңғысы 1658 жылы өзінің шіркеу орнын құрған кезде Стольбергтегі шіркеу Стольбергтің Коммиталды консисториясы ретінде белгілі болды. 1893 жылы ол одан әрі Столберг Столберг князьдік консисториясы болып қайта аталды. 1821 жылдан бастап бұрынғы округтің аумағындағы лютерандық приходтар Саксонияның шіркеу провинциясының құрамына кірді, ол өзі Пруссияның евангелистік мемлекеттік шіркеуінің әкімшілік бөлігі болды. Бүгінде олар 2009 жылы құрылған Орталық Германиядағы евангелистік шіркеудің мүшелері. Дегенмен, консистория бұрынғы округтегі лютеран шіркеуінің приходтары үшін өңірлік жауапкершілікті жалғастырды. 1919 жылы шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне дейін ол тікелей император иелігіне (Standesherr), Стольберг графына немесе князіне (Stolberg) және жанама түрде Саксония провинциясының губернаторына (Oberpräsident) бағынышты болды. 1944 жылдың соңында Евангелистік Жоғары Консистория (Евангелистік Оберкирхенрат) (мемлекеттік шіркеудің штаб-пәтері) өзінің орнын жойылып бара жатқан Берлин қаласынан Столбергтегі консистория ғимаратына көшірді. 1947 жылы 5 қарашада Столберг Столберг консисториясы "ескі" Столберг Росла князьдік консисториясымен біріктірілді, оның ордасы Рослада болды, консисториялық округті құрады, бұл ретте "жаңа" Евангелиелік лютерандық Столберг Росла консисториясы өзінің ордасын Столбергте тапты. "Саксонияның евангелистік шіркеуінің басқарушы органы 2005 жылғы 28 қазанда Эислебен шіркеуінің аймақтық синодымен кеңесу туралы шешім қабылдады. 1833 жылы Стольбергтің тұрғындары 2392 адам болды. ХХ ғасырдың басында Стольберг туристік қалаға айналды. 1923 жылы Берга Кельбраға темір жол ашылды. Қала 1946 жылдан бері сауықтыру курорты болып табылады. 1946 жылдың басында "15-тен 18 жасқа дейінгі 14 жасты" (екісі 19 және 20 жаста) Кеңес қауіпсіздік қызметінің оперативтік тобы, НКВД, Вервольфке, нацистердің коммандос күштерін құру жоспарына қатысы бар деген айыппен тұтқындады. Оларды әскери сот өлім жазасына (3 жасөспірім, екі жағдайда өлім жазасына кесілді) немесе 25 жылға дейін ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырды. Жастардың басым көпшілігі Кеңес Одағының арнайы лагерьлерінде тұтқындалып, өмірден озды. 1995 жылы топ Ресей Федерациясының Бас прокурорымен ақталды. 2010 жылдың 1 қыркүйегінде Стольберг Сюдхарц муниципалитетіне ("Оңтүстік Харц") қосылды.

Мэр

Стольбергтің майоры (Ortsbürgermeister) 2000 жылы 28 мамырда сайланған Ульрих Франке.

Елтаңба

Қаланың гербін аудармашы Уц Дёринг қайтадан жобалаған.

Құрылыстар

Стольберг қамалы (Schloss Stolberg). Қалдық 3 жағынан тік төмен түсетін төбеде тұр. Қалдықтың ең көне бөлігі, оның дөңгелек мұнарасы, шамамен 1200 жылға жатады, бірақ оның ең соңғы элементтері 1539 және 1547 жылдар аралығында қайта өрлеу стилімен салынған. Оңтүстік-шығыс қанатында Карл Фридрих Шинкель жобалаған классицистік Ұлы қабылдау бөлмесі (Große Empfangszimmer), Қызыл зал (Roter Saal) орналасқан. Каспий залы қазіргі көрінісіне 1690 және 1700 жылдар аралығында жүргізілген қайта құру жұмыстарына байланысты. 1945 жылы иеліктен шығарылғанға дейін қамал Стольберг князі Стольбергтің отбасына тиесілі болды. Қазіргі уақытта ол Германияның ескерткіштерді қорғау қорымен толық қалпына келтіріліп, жаңартылуда. Қалалық әкімдік (Rathaus). 1454 жылғы қала әкімдігі сәулет өнерінің ерекшелігі болып табылады, өйткені оның ішкі баспалдағы жоқ. Жоғарғы қабаттарға тек сыртқы сатымен ғана кіруге болады, ол сонымен қатар Сент-Мартин шіркеуіне дейін жетеді. Сент-Мартин шіркеуі. Мартин Лютер 1525 жылы 21 сәуірде шаруалар көтерілісіне қарсы уағыз айтқан кеш готика шіркеуі. 13 ғасырдағы үш қабатты базиликаны қалпына келтіру өте қымбат, себебі ол төбе басына орналасқан. Бұл жерде де Германияның ескерткіштерді қорғау қоры басқа донорлармен бірге жұмыс істейді. Шіркеудің солтүстік-батысында Сент-Мария шіркеуі орналасқан. Мюнцер ескерткіші, мүсінші Мессершмидт жасаған, 1989 жылы Томас Мюнцердің туған күніне орай, қала әкімдігі алдында тұрғызылды. Сайгер мұнарасы. Қалалық әкімдікке қарама-қарсы Сайгер мұнарасы орналасқан. Ол 13 ғасырдан басталады, бірақ жоғарғы бөлігі 19 ғасырдың басында ауыстырылды. Ол өзінің атын орта ғасырларда мұнараның жанында тұрған Сайгер балқыту зауытынан (Saigerschmelzhütte) алады. Нидергасс. Нидергасс деп аталатын көшеде бірнеше тарихи ғимараттар орналасқан. Томас Мюнцердің үйі (Thomas Müntzer Haus) - Томас Мюнцердің туған жері және 1851 жылы салынған, бірақ ішінара өртенген. Сондай-ақ көшеде Санкт-Джордж шіркеуі және жергілікті тарих мұражайы орналасқан Ескі монетахана (Alte Münze) орналасқан. Риттертор. Риттергассаның батыс шетінде Риттертор немесе Рыцарь қақпасы, Столбергтегі жалғыз сақталған ортағасырлық қала қақпасы. Қақпадан батысқа қарай 1810 жылы Карл Фридрих Шинкельдің қолында салынған Шале Вальдфриден орналасқан. Жақын жерде 1818 жылға дейін Қасиетті Крест шіркеуі тұрған. Лютер Бич. Қаланың оңтүстік-батысына қарай жатқан төбе басында Мартин Лютердің есімімен аталатын Лютер бұтасы (Лютербухе) орналасқан. Елік ескерткіші. Шер монументі (Hirschdenkmal) қаланың солтүстік-батысындағы орманды жерде орналасқан. Үлкен Ауерберг (579 м). Стольбергтен алыс емес жерде Гроссер Ауэрберг деп аталатын төбе тұр. Оның басында 38 метрлік биіктіктегі бақылау мұнарасы орналасқан. Бұл әлемдегі ең үлкен темірден жасалған қос айқыш.

Табиғи ескерткіштер

Хунродейх, 1000 жылдық емен ағашы.

Жол белгілері

Стольбергтегі жолдардың сыртқы келбеті Германия үшін ерекше. Қалаға кіреберісте жылдамдықты 30 км/сағ. деп белгіленеді және көлік тұрағы жоқ (автомобильдер белгіленген жерлерде бір сағат бойы тұрақтай алады). Әйтпесе қалада жол белгілері жоқ. Жол мен асфальт арасында айқын бөліну болса да, бұл ортақ кеңістік тұжырымдамасының алғашқы түрі ретінде қарастырылуы мүмкін.

Тұрақты оқиғалар

1 қаңтарда жылдық медаль (Jahresmedaille) Ескі шаққы музейінде (ALTE MÜNZE) шаққылады. Бұл Еуропадағы 18-ғасырдағы жалғыз толық сақталған шаққы жұмыстары. Ақпан айының басында, әдетте, айдың екінші жексенбісінде, Жозефтің айқасы, әлемдегі ең үлкен темір екілік айқыш, қысқы фестиваль (Winterfest) өтеді. Бұл мерекеде бүкіл отбасымен бірге қарда ойын-сауық ойнайды. Пасхалық сенбі күні кешке Риттертор фестиваль алаңында (Festplatz) дәстүрлі Остерфайер отын жағады. 30 сәуірде Großer Auerberg-тегі Джозефтің айқышшасында Ұлы Вальпургис фестивалі өтеді. Жозефтің айқышқа арналған концерттері Аспанға көтерілу және Елуінші күндері де өтеді. 1421 жылы құрылған Стольберг ату гильдиясы 1421 жылы құрылған Стольберг ату гильдиясы өзінің Schützenfest-ін патша (Königsschießen) және халық патшасы (Volkskönigschießen) үшін жарыстармен және жексенбі күні таңертең дәстүрлі киіммен шерумен өткізеді. Музейлер фестивалі (Museumsfest) маусым айының ортасында ескі шаққы залында өтеді. Stolberg садақ ату сайысы (Stolberger Bogenschützen) маусымның соңғы демалыс күндері Риттертордың жанындағы Фэстплацта өтеді. Шілде айының соңғы жекшембісінде Йозефтің айқышшасында Харц әдет-ғұрыптары мен фольклоры, арнайы өнімдері, музыкасы мен саудагерлері бар дәстүрлі орман фестивалі (Waldfest) өткізіледі. Тамыз айының екінші демалыс күндері Стольберг Ларх фестивалі (Stolberger Lerchenfest) өтеді, бұл саудагерлер, қолөнершілер, жонглерлерлер мен музыканттармен бірге тарихи қалалық фестиваль. Еуропалық қалалар фестивалі (Europastadtfest) қыркүйектің екінші демалыс күндері өтеді. Жыл сайын Столберг достық қарым-қатынаста болатын Еуропаның басқа қалаларына шақырылады. Фестиваль тақырыбы қала мен оның туған елінің мәдениеті мен ас-суына негізделген. Сондай-ақ, қонақ қала мен елден туристік ақпарат пен арнайы сувенирлер ұсынылады. 3 қазанда Германияның бірлігі күніне орай Стольберг (Рейнланд) және Хардегсен (Соллинг) қалаларымен мерекелік іс-шара өткізіледі. Қараша айының басында Иоганн Готфрид Шнабель қоғамының жылдық жалпы жиналысы өтеді. Бұл әдеби, ғылыми клуб 18 ғасырдағы белгілі жазушы Иоганн Готфрид Шнабельдің өмірі мен шығармаларын зерттейді. 1-ші Адвенттік жексенбіде Сент-Мартин шіркеуінде Адвенттік концерт және қала көшелерінде әкияттық Адвенттік іс-шара өтеді. 2-ші немесе 3-ші Адвент жексенбісінде Стольберг Рождестволық базары тарихи аңшылық үйде (Jägerhof) ашылады .

Ескерткіштер

1969 жылы Тирахоге мәдени паркіне арналған 11 концентрациялық лагерь тұтқынының ескерткіші, оларды 1945 жылдың көктемінде өлім науқанында СС адамдары өлтірді.

Жол

Автокөлік жүргізушілері қалаға солтүстікке қарай Харц тауларынан және оңтүстікке қарай Киффхаузер төбелерінен, Берга тоғысында A 38 автожолын тастап, жақындаса алады.

Темір жол

2011 жылдың желтоқсанына дейін Столберг Берга Келбра Столберг желісі арқылы Галледен Кассельге дейінгі негізгі желіге байланысты болды, онда Берга Келбра станциясында жақсы байланыс болуы мүмкін еді. Жұмыс күндері станциядан автобус рейстері, ал демалыс күндері Burgenlandbahn жергілікті темір жол рейстерін жүргізді. Сонымен қатар, жазғы уақытта Лейпциг пен Магдебургтен Сангерхаузен арқылы тікелей Стольбергке дейін пойыздар болды. Бұл экскурсиялар демалыс күндері, бір рет таңертең Стольбергке және бір рет түстен кейін Лейпциг пен Магдебургке қарай жүреді. Алайда, 2011 жылдың желтоқсанында Саксония-Анхальттың қоғамдық көлік компаниясы (NASA) пойыздарды аз пайдаланудан кейін Stolberg-ке арналған жоспарлы пойыз қызметтерін тоқтатты.