Раммельсберг тауы: Мың жылдық кен өндірісінің тарихы
Rammelsberg
Раммельсберг тауы – Германияның тарихындағы 1000 жылдан астам уақыт бойы үздіксіз жұмыс істеген күміс, мыс және қорғасын кені. Goslar қаласының жанында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Раммельсберг – Гарц тауларының солтүстік жиегінде, Солтүстік Германияның Төменгі Саксония жеріндегі тарихи Гослар қаласының оңтүстігінде орналасқан биік тау. Бұл тау маңызды күміс, мыс және қорғасын кенін табу орны болған. 1988 жылы жабылған кезде, ол 1000 жылдан астам уақыт бойы үздіксіз жұмыс істеген жалғыз кен болды.
The Rammelsberg is a mountain, high, on the northern edge of the Harz range, south of the historic town of Goslar in the North German state of Lower Saxony. The mountain is the location of an important silver, copper, and lead mine. When it closed in 1988, it had been the only mine still working continuously for over 1,000 years.
Атауы
Аңыз бойынша, тау император Ұлы Оттонның қызметшісі болған "Рамм" атты шабандоздың есімімен аталған. 968 жылы аң аулап жүргенде, ол жылқысын бір ағашқа байлап, қиын өткелді басып өтіп, еленді қуа жөнелді. Шабандозы қайтып келгенше, жылқысы аяқтарымен жерді тырнап, күміс кенінің қабатын ашып көрсетті. Тағы бір болжам бойынша, таудың аты кең таралған раменсон гүлдерінен шыққан болуы мүмкін. Дегенмен, "рам" сөзі ежелгі заманда "мыс қоспалы кен" деген мағынаны білдірген. Бүгінгі итальян тілінде "rame" сөзі "мыс" дегенді білдіреді.
According to legend, the mountain was named after a knight called "Ramm", who was a henchman of Emperor Otto the Great. In 968, whilst out hunting, the knight tied his horse to a tree, in order to pursue some deer through almost impassable terrain. His charger impatiently pawed the ground with its hooves whilst waiting for his master to return and so exposed a vein of silver ore. According to another explanation, the name may be derived from the widespread ramsons found on the slopes. It is most probably however, that "ram" is a very old word explanation for "ore with copper". In Italian today "rame" means "copper".
Кеннің түзілуі
Жоғарғы Харцтың минералды кен орындарынан өзгеше, Раммельсбергтегі кен орындары девон кезеңінде теңіз түбіндегі ыстық, металлдарға бай, термалды бұлақтардың шығуынан пайда болған. Бұл құрылым шөгінділік экзогальтивтік кен орыны деп аталады. Девон теңізінің түбінде екі ірі массивті сульфидті линза қалыптасты, олар кейін карбон кезеңінде тау жыныстарының қатпарлануына ілігіп, тау бетінде бұрылып жатыр. "Жаңа кен орыны" (Neues Lager) 19 ғасырда ғана белгілі бір іздестірулер нәтижесінде табылды. Кен орындары 1980 жылдарға дейін толықтай игерілді және 1988 жылы жабылды. Кеннің құрамында орташа есеппен 14% мырыш, 6% қорғасын, 2% мыс, 1 г/т алтын және 140 г/т күміс болған.
Unlike the mineral deposits of the Upper Harz, the ore deposits at the Rammelsberg were caused by the escape of hot, metal bearing, thermal springs on the sea floor in the Devonian period. This formation is referred to as a sedimentary exhalative deposit. At the bottom of the Devonian sea, two large massive sulfide lenses formed that were later caught up in the folding of rocks during the Carboniferous period and so lie overturned at an angle in the mountain. The "New Bed" (Neues Lager) was only discovered in the 19th century as a result of specific exploration. The mines were exhausted only in the 1980s, and were shut down in 1988. The ore contained an average of 14% of zinc, 6% lead, 2% copper, 1 g/t gold and 140 g/t silver.
Тау-кен өндірісінің тарихы
Рамельсберг тау-кен өндірісінің тарихы әртүрлі кезеңдерде үздіксіз процесс ретінде дамыды. Алғашқыда негізгі өнім мыс кені болды, кейіннен (әлдеқайда) соң қорғасын, ал қорғасынмен бірге күміс өндірілді. 1981-1985 жылдар аралығында Оңтүстік Харц аймасындағы Дюна (Остероде қаласының жанында) қазбаларында табылған, ерітілмеген кен және шлак үлгілерінің жазбаша дереккөздері мен археологиялық зерттеулер Раммельсбергтегі ең ерте тау-кен жұмыстары біздің заманымыздың 7-ші ғасырының соңында жүргізілгенін көрсетеді. Гарц кенінен жасалған англосаксондықтардың жерлеу заттары Англияда да табылды.
The mining history of the Rammelsberg occurred as a continuous process in different phases. Initially the main product was copper ore, then, (much) later lead, and with lead, silver. The analysis of written sources and archaeological finds of unsmelted pieces of ore and slag found during archaeological excavations between 1981 and 1985 at Düna (near Osterode) in the South Harz indicates that the earliest mining activity at the Rammelsberg occurred in the late 7th century AD. Anglo Saxon burial objects made of Harz ore were also excavated in England.
Орта ғасырлар
Рамельсбергтегі кен өндіру туралы алғашқы жазбалар 968 жылға дейін сақталған, оны саксондық жылнамашы Видукинд Корвейский тіркеген. Оның "Res gestae saxonicae" еңбегінде, Ұлы Оттон императоры күміс кенін (venas argenti) ашып, өндіруді бастағандығы айтылады. Гослар кен орны туралы алғашқы мәліметтер 979 жылға дейін жеткен жоқ. 1005 жылы күміс кенінің болуына қызыққан Германия королі Генрих II, Рамельсберг тауының етегінде Гослар император сарайын (Kaiserpfalz Goslar) салдырып, 1009 жылы алғашқы императорлық мәжілісін өткізді. Оның салиялық мұрагерлері Конрад II және Генрих III сарайды кеңейтіп, Верланың бұрынғы корольдік сарайын толығымен алмастырды. Кен орындарының пайдасы тікелей қасиетті Рим империясының императорына тиесілі Рейхсгут ретінде сақталды. 1175 жылы император Фридрих Барбаросса Ломбард Лигасының итальяндық қалаларына қарсы жорығына қолдау көрсетуді сұрағанда, Вельф герцогы Генрих Қасқыр Гослар кен орындарын өзіне беруді талап етті, бірақ Фридрих одан бас тартты. Герцог Генрих қаланы қоршап алып, кен өндіру нысандарын қиратты. 1180 жылы оның биліктен алынуынан кейін Раммельсберг кен орындары қайта жаңғыртылды, бірақ 1198/99 жылдары оның ұлы Оттон IV пен Фридрихтің ұлы Швабиялық Филипп арасындағы Вельф-Гогенштауфен тақ таласы кезінде қайтадан даулы мәселеге айналды. Императорлық билік әлсірегеннен кейін, кен орындары 1359 жылы Гослар императорлық қаласының кеңесіне кепілге берілді, олар кен өндіру құқықтарын (Bergregal) және роялтилерді ресми түрде сатып алды. 1376 жылы 100-ден астам кеншінің қаза болуына әкелген кен апаты тіркелді. Рамельсбергте өндірілген негізгі кендер: қорғасын-мырыш кені, мыс кені, күкірт кені, аралас кен (Melierterz), қоңыр шпат (Braunerz), барит кені (Grauerz), жолақты кен (Banderz) және книст, сонымен қатар галени, халькопирит, сфалерит, барит және витриол сияқты маңызды минералдар да кездесті. Осы кендерден күміс, қорғасын, мыс және мырыш алынды, олар Гослардың байлығының негізін құрады. Осы байлықтың арқасында Гослар және Раммельсберг кен орындары 1440 жылдары Ганза одағында маңызды рөл атқарды, бірақ 1552 жылы кен орнының басқару құқығы Гослардан Бранденбург маркграфына берілді. 2009 жылдың күзінде Гессенкопф және Госэтал аймағында 500-600 метр тереңдікте бірнеше барлау бұрғылаулары жүргізілді. 2010 жылдың қаңтар айының соңында, бірнеше айлық үнсіздіктен кейін, компания жақын арада 800 метр тереңдікке бұрғылауды жоспарлап отырғанын хабарлады, онда бай минералдық кен орындары болуы мүмкін екендігі күдіктенді.
Mining on the Rammelsberg was first mentioned in the records around 968 by the Saxon chronicler, Widukind of Corvey. According to his Res gestae saxonicae, Emperor Otto the Great had silver ore deposits (venas argenti) opened and extracted. The mining settlement of Goslar was not mentioned until 979. In 1005, attracted by the presence of silver, King Henry II of Germany had the Imperial Palace of Goslar (Kaiserpfalz Goslar) built at the foot of Mt. Rammelsberg, and held his first Imperial Assembly there in 1009. Extended by his Salian successors Conrad II and Henry III, the palace of Goslar gradually replaced the former Royal palace of Werla. The profitable mines remained a Reichsgut directly belonging to the Holy Roman Emperor. When in 1175 Emperor Frederick Barbarossa called for support on his campaign against the Italian cities of the Lombard League, the Welf duke Henry the Lion demanded his enfeoffment with the Goslar mines in return, which Frederick denied. Duke Henry laid siege to the town and had the mining installations demolished. Restored after his deposition in 1180, the Rammelberg mines were again contested in 1198/99 during the Welf Hohenstaufen throne quarrel between his son Otto IV and Frederick's son Philip of Swabia. After Imperial influence waned, the mines were held in pledge by the council of the Imperial city of Goslar, who officially purchased the entitlement to the rights and royalties from mining (Bergregal) in 1359. A mining accident is documented in 1376, when more than 100 miners were buried and killed. The main ores mined at Rammelsberg were lead zinc ore, copper ore, sulphur ore, mixed ore (Melierterz), brown spar (Braunerz), barite ore (Grauerz), banding ore (Banderz) and kniest along with the important minerals of galena, chalcopyrite, sphalerite, baryte and vitriols. The chief metals extracted from these ores included silver, lead, copper and zinc, on which the wealth of Goslar was based. Because of this wealth, Goslar and the Rammelsberg mines were influential in the Hanseatic League throughout the 1440s, but in 1552, control over the mine was transferred from Goslar to the Margraviate of Brandenburg In autumn 2009 several exploratory bores were sunk in the area of the Hessenkopf and Gosetal to a depth of 500–600 metres. At the end of January 2010, after a news blackout of several months, the company announced that they would soon be drilling to a depth of 800 metres, where they suspected there would be rich mineral deposits.
Мастер Малтер мұнарасы
Мастер Малтер мұнарасы (Maltermeisterturm) – Раммельсбергтегі және, мүмкін, Германиядағы ең көне сақталған жер үсті кен құрылысы. Ол шамамен 1500 жылы Раммельсбергтің беткейіндегі шлак қоймасының үстіне салынған. Алғашқыда мұнара шахталарды бақылау үшін пайдаланылса, 1578 жылдан бастап ол қоңырау мұнарасы (Anläuteturm) ретінде қолданылды. 18 ғасырдың ортасынан бастап мұнарада малтер шебері (Maltermeister) тұрды. Ол кенге қажетті ағаштарды басқарды, олардың мөлшері малтермен өлшенді, содан да оның аты осылай аталып кеткен.
The Master Malter's Tower (Maltermeisterturm) is the oldest surviving above ground mine building on the Rammelsberg and, probably, in Germany as well. It was built around 1500 on a slagheap on the side of the Rammelsberg. Initially the tower was used to oversee the pits; from 1578 it was used as a bell tower (Anläuteturm). Since the mid 18th century the master malter (Maltermeister) lived in the tower. He managed the wood needed for the mine, which was measured in malters, hence the name.
Герцберг тоғаны
1561 жылы құрғақшылық кезінде су тігірмендерін іске қосу үшін жеткілікті су болу мақсатында Герцберг тоғаны салынды. 1926 жылдан бері ол орманды жүзу бассейні ретінде қолданылып келеді. Кен жабылғанға дейін суды салқындатуға пайдаланылып, жылы су тоғанға қайта соғылып, орманды жүзу бассейнінің суын жылытатын.
In order to have enough water to drive water wheels during times of drought the Herzberg Pond was created in 1561. Since 1926, this has been used as a woodland swimming pool. Until the closure of the mine, water was used for cooling and the warm water was pumped back into the pond where it heated the swimming basin of the woodland pool.
Болрихтағы төменгі сапалы кенді өңдеу
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияның «Wirtschaftswunder» («экономикалық кереметі») және 1950 жылы қорғасын мен мырыш бағаларының күрт өсуіне байланысты, «Бандерц» ленталы руда кен орындары зерттелді. Бұл төмен сапалы руданы (шамамен 25% металл алу мүмкіндігі бар) өңдеу бойынша сәтті сынақтардан кейін, 1953 жылы Окер ауылының үстіндегі Болрихте ленталы руданы байыту жұмыстары басталды. Шахта архитекторы Фриц Шупп бұл нысанды жоспарлауға жауапты болды. Кен орны Gelenbeek галереясы арқылы Rammelsberg кенімен байланысты. Концентраттарды Окердегі қорғасын қорыту зауытына және Харлингродедегі мырыш комбинатына стандартты теміржол желісі арқылы тасымалдау оңайлатылды.
Due to the German Wirtschaftswunder ("economic miracle") after the Second World War and sharply rising lead and zinc prices in 1950, investigations were undertaken into the deposits of banding ore (Banderz). After successful trials into the processing of this low grade ore (recoverable metal content of about 25%), the dressing of banding ore was begun in 1953 on the Bollrich above the village of Oker. Once again the mine architect, Fritz Schupp, was responsible for planning the facilities. The site was linked to the Rammelsberg mine via the pit railway through the Gelenbeek Gallery. The removal of concentrates to the lead smelter at Oker and the Harlingerode zinc works was facilitated by a standard gauge railway line.
Еске алу монетасы
2008 жылы Гослардың "Ескі қаласы" мен Раммельсберг кеніші ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгендігі құрметіне жыл сайын шығарылатын 100 евролық алтын монеталардың суреті болды.
In 2008 Goslar's "Old Town" and the Rammelsberg Mine formed the motif for the annually issued 100 Euro gold coins from the series of UNESCO World Heritage Sites.
Харзер Вандернадель
Рамельсберг мұражайы Harzer Wandernadel жаяу жүру желісіндегі 91-ші бақылау пункті болып табылады.
The Rammelsberg Museum is No. 91 in the system of checkpoints forming the Harzer Wandernadel hiking network.