Кіріспе
Ниихау оқиғасы 1941 жылы 7-13 желтоқсанда болды, онда Императорлық Жапон Әскери-теңіз флотының Әуе қызметі ұшқышы Шигенори Нишикайчи (西開地 重徳) Перл-Харборға шабуылға қатысқаннан кейін Гавай аралы Ниихау аралына құлап түсті. Жапон императорлық әскери-теңіз флоты Ни'ихауды зақымданған ұшақтардың құтқаруды күтуі үшін мекенсіз арал деп белгіледі. Перл-Харбор шабуылдан бейхабар болған Гавайи тұрғындары Нишикайчиге қонақ ретінде қарады, бірақ оның қаруын алып тастаудың алдын ала шараларын қолданды. Олар аудармашы ретінде жапондық тұрғындарды алып келді. Сол түні гавайлықтар шабуыл туралы біліп, Нишикайчиді ұстап алды. Олар оған жапондық текті тағы екі тұрғын Харадамен бірге тұруға рұқсат берді, бірақ күзетшілер орналастырды. Нишикайчи Харадаларға шабуыл туралы айтып берді, екеуі оған көмектесуге келісті. Нишикайчи мен Йосио Харада күзетшіге қарсы шығып, Нишикайчидің ұшағы мен құжаттарын жою үшін қашып кетеді, содан кейін Ниихауа тұрғындары Бенехакака "Бен" Канахеле мен оның әйелі Кеалоха "Элла" Канахеле тұтқынға алынады. Қанахельдер күзетшілерді жеңіп, Нишикайчиді өлтірді. Бен Канахеле жараланды, ал Нишикайчидің серіктестерінің бірі Йосио Харада өзін-өзі өлтірді. Бен Канахеле өзінің әрекеті үшін марапатталды, себебі ол жарақаттанған еді. Нишикайчиді өлтірген Элла Канахеле ресми түрде танылмаған.
The Niʻihau incident occurred on December 7–13, 1941, when the Imperial Japanese Navy Air Service pilot Shigenori Nishikaichi (西開地 重徳) crash landed on the Hawaiian island of Niʻihau after participating in the attack on Pearl Harbor. The Imperial Japanese Navy had designated Niʻihau as an uninhabited island for damaged aircraft to land and await rescue. Native Hawaiians, unaware of the Pearl Harbor attack, treated Nishikaichi as a guest but took the precaution of removing his weapons. They brought a resident who had been born in Japan to interpret. That night, the Hawaiians learned of the attack and apprehended Nishikaichi. They allowed him to stay with the Haradas, the only two other residents of Japanese descent, but posted guards. Nishikaichi told the Haradas about the attack and the two agreed to help him. Nishikaichi and Yoshio Harada overcame a guard and escaped to destroy Nishikaichi's plane and papers, then took Niihauans Benehakaka "Ben" Kanahele and his wife Kealoha "Ella" Kanahele prisoner. The Kanaheles overcame the guard and killed Nishikaichi. Ben Kanahele was wounded in the process, and one of Nishikaichi's collaborators, Yoshio Harada, committed suicide. Ben Kanahele was decorated for his action because he was wounded. Ella Kanahele, who killed Nishikaichi, received no official recognition.
Нишикайчи апатты жерлері
1941 жылы 7 желтоқсанда Перл-Харбор шабуылдарының екінші толқынына қатысқан бірінші сыныптық авиатор Шигенори Нисикайчи, өзінің соғыста зақымдалған ұшағын, А6М2 Zero "B11 120" ұшағын, Хирю әуе кемесінен, Ни'ихау алаңында, Гавайидің тумасы Хавила Калеохано тұрған жерге апатпен құлады. Калеохано Перл-Харбордағы шабуыл туралы білмеді, бірақ газеттерден АҚШ пен Жапония арасындағы қарым-қатынастың жағымсыз екенін білді, өйткені жапон экспансионизмі мен АҚШ-тың Жапонияға мұнай эмбаргосы туралы даулар туындады. Нишикайчи мен оның ұшағын жапондықтар деп таныған Калеохано Нишикайчи әрекет ете алмай тұрып, оның тапаншасы мен қағаздарын тартып алды. Ол және басқа да гиалайлықтар Нишикайчиге мейірімділікпен және дәстүрлі гавайлық қонақжайлықпен қарады және сол түстен кейін оған арналған той өткізді. Алайда, ағылшынша біраз сөйлейтін Нишикайчиді гавайлықтар түсінбеді. Олар аудармашы ретінде Хавайлық еркекпен тұрмысқа шыққан Исси Исимацу Шинтаниді шақырды.
Перл-Харбор шабуыл туралы жаңалықтар
Ни'ихауда электр жарығы да, телефон да жоқ еді, бірақ сол түні гавайлықтар батареямен жұмыс істейтін радиодан Перл-Харборға шабуыл туралы радио хабарларын естіді. Олар Нишикайчимен кездесті, бұл жолы Харада шабуыл туралы айтылғандарды аударды. Аралдың иесі Эйлмер Робинсон 27 шақырым қашықтықтағы Кауаи аралынан апта сайынғы сапарына келесі күні таңертең жетуге жоспарланған еді. Нишикайчи Робинсонмен бірге Кауаиге қайта оралады деп шешті. Йосио Харада мен Нисикайчи Шинтанидің қайтуын күтпей, Хараданың үйінің сыртында тұрған жалғыз күзетшіге шабуыл жасады, ал Айрин Харада күрестің дыбыстарын жасыру үшін фонографта музыка ойнатты. Үш күзетші Хараданың үйін күзетіп тұрды, бірақ шабуыл кезінде олар жоқ еді. Харада мен Нишикайчи күзетшіні қоймаға қамап тастады, онда Харада соққы мылтығын және Нишикайчидің осында сақталған тапаншасын алды. Олар Калеоханоның үйіне барды. Шинтаниден бірнеше минут бұрын кеткен Калеохано Харада мен Нишикайчидің 16 жасар күзетшімен бірге келе жатқанын көргенде, ол өзінің ауласында болды. Калеохано ауладан тығылып қалған кезде Харада мен Нишикайчи назарын жақын маңдағы ұшаққа аударды. Харада мен Нишикайчи оған атқанда Калеохано ауладан қашып шықты, ол жақын маңдағы ауыл тұрғындарына эвакуация туралы ескертіп, ескертті, бірақ олар Калеоханоның жаңалығына күмәнмен қарады. Алайда тұтқынға алынған күзетші қашып кетіп, ауылға жеткенде, тұрғындар үңгірлерге, бұталарға және алыс жағалауларға қашып кетті.
Қалеоханоның түн ортасында
Робинсон Ниихауда қиындық бар екенін білген, өйткені Ниихау тұрғындары керосин шамдары мен оттегі шамдарымен Кауаиға сигналдар жіберген. Нишикайчи ұшақтың радиосын пайдаланып, жапондық әскерилермен байланыс орнатуға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды. Харада мен олардың Гавайилік тұтқындарының бірінің көмегімен Нишикайчи ұшақтың екі 7,7 мм пулеметінің кем дегенде біреуін оқ-дәрімен алып тастады, ұшақты өртеп жіберді және Калеоханоның үйіне барды, оны таңертеңгі уақытта өртеп жіберді.
Қорытынды
Түнде Ни'иау қаласының тұрғыны Каахила Калимахулу, Калима деп аталатын, тұтқынға алынды. Ол Нишикайчидің құжаттарымен қашып кеткен Калеоханоны іздеуге көмектесу үшін босатылды. Оның орнына Калима өзінің досы Бенехакака "Бен" Канахелеге автоматтар мен оқ-дәрілерді ұрлау үшін қараңғыда жасырын түрде оралуға кеңес береді. Сол күні, 13 желтоқсанда, Харада мен Нишикайчи Канахеле мен оның әйелі Кеалоха "Элла" Канахеледі тұтқынға алды. Оқиғадан кейін Элла Канахеле көмекке жүгіріп, жолшыбай мылтық пен тапаншаны тастап кетеді. (Бес жылдан кейін су тасқынынан кейін мылтық қабырғаға соғылып, арал тұрғындары оны тауып алды. Пистолет пен автоматтардың бірі ешқашан табылмады.) Бен Канахеле Кауаидегі Уаймеа ауруханасына емделу үшін жеткізілді. Ол 1945 жылы "Құрмет үшін" медалімен және "Күміс жүрек" орденімен марапатталды, бірақ Элла ресми түрде танылды. Айрин Харада 1944 жылдың маусым айында босатылғанға дейін 31 ай түрмеде отырды. Ол оқиғадан кейін ешқандай қылмыс жасамады. Ол өзінің кінәсіздігін сақтады, бірақ 1992 жылы жапон теледидарына берген сұхбатында Нишикайчиге жаны ашып, оған көмектескісі келетінін айтты. Ол Кауаи аралына көшіп барды. Пёрл-Харборға шабуыл жасағанда әскери-теңіз командашысы, кейін АҚШ-та тұрып жатқан христиан евангелист Мицуо Фучида Ни'ихауға қысқа сапардан кейін оған келіп қайтты. Композитор Р. Алекс Андерсон осы оқиғадан "Олар Ниихауды ала алмады, қалай!" Ол 1945 жылы 15 тамызда Канахеле Гонолулудағы әрекеттері үшін марапатталған кезде ойнатылды.
Салдары
Тарихшы Гордон Пранж "жапондық үш адамның Нишикайчидің ісіне тез араласқаны" гавайлықтарды алаңдататынын атап өтті. Романшы Уильям Холстед Ни'ихау оқиғасы жапондық америкалықтарды Құрама Штаттардағы тұтқындауға әкелген шешімдерге әсер еткенін айтады. Холлстедтің айтуынша, Шинтани мен Харадалардың мінез-құлқы 1942 жылдың 26 қаңтарында әскери-теңіз флотының ресми баяндамасына енгізілген. Бұл баяндаманың авторы, әскери-теңіз флотының лейтенанты К. Б. Болдуин былай деп жазды: "Америкаға қарсы ешқандай бейімділік танытпаған екі ни'ихау жапондықтың, жапондықтардың аралға билік етуі мүмкін болып көрінген кезде, ұшқышқа көмекке келгені, егер жапондықтардың тағы да шабуылдары сәтті болып көрінсе, Жапонияға адал деп саналған жапондықтардың жапондықтарға көмектесуі мүмкін екендігін көрсетеді". Осыған қарамастан, Гавайидегі жапон халқы экономикалық мәселелерге байланысты соғыстың барысында жаппай тұтқындалудан құтқарылды (Гавайи тұрғындарының үштен бірінен астамы - жапондық америкалықтар, олар "шеберлердің 90 пайызынан астамын, көлік жұмыскерлерінің барлығын және ауыл шаруашылығы жұмысшыларының едәуір бөлігін" құраған). Алайда, Гавайиде әскери жағдай жарияланып, күзет орындары орнатылды.
Ескерткіш
Жапонияның Имабари, Эхиме префектурасының Хашихама деген жағалаудағы қалашығында Нишикайчидің құрметіне 4 метрлік гранит кенотаф тұрғызылды. Бұл 1941 жылдың 7 желтоқсанында, шабуыл күні, ол қаза тапты деп саналған кезде болды. Көп жылдар бойы Нишикайчидің сүйектері белгісіз жапондық сарбаздың сүйектері болды, ал 1956 жылға дейін оның қайтыс болған жағдайы отбасыға ашылмаған, олар оның күлін талап етті. Осы бағанаға сол кездегі пікір жазылған: "Барлық күш-жігерін салып, ол жауынгерлік өліммен соғыста қайтыс болып, өзінің де, сүйікті ұшағының да жойылуына қол жеткізді. 2017 жылдың маусым айында Нишикайчидің "нафуда" - Нишикайчидің әріптестерінің есімдері, оның "Нерв" белгілері мен әкімшілік командасы бар жеті ағаш таяқ жиынтығы Жапониядағы отбасына қайтарылды.
Музейлік экспонат және дау-дамай
Нишикайчидің "Нуль" ұшағының және ол кемеге қонуға дейін пайдаланған трактордың қалдықтары Перл-Харбордағы Форд аралында орналасқан Перл-Харбор авиациялық мұражайында тұрақты түрде көрсетіледі. Гавайидегі жапондық америкалық топ мұражай экспозициясының бастапқы дизайнын сынға алды. Олар федералдық қаржыны ұстап қалумен қорқытып, мұражайдан Харада туралы сөздерді алып тастауды талап етті. Ұшақ пен трактор бөлшектерін экранның қалай көрінетіндігі туралы айтылғандарға сүйене отырып, сыйлаған Робинсон отбасы Харада туралы ақпараттың цензурасына наразы болды. Көрмеде Харада Йошионың өзін-өзі өлтіргені айтылған, бірақ оның әйелі туралы айтылмаған.
Танымал мәдениетте
2019 жылдың 19 сәуірінде "Жан-жақтан жау" атты фильм кинотеатрларда көрсетілді. Джо Науфаху Бен Канахеле рөлін ойнайды. 2006 жылы Кэролайн Полдың "Шығыс жел, жаңбыр" романы да оқиға туралы әңгімелейді.