Кіріспе
Пруссиялық құрылысшы және сәулетші Карл Готтард Ланганс (1732 жылы 15 желтоқсан - 1808 жылы 1 қазан) - Пруссиялық құрылысшы және корольдік сәулетші. Оның Силезиядағы (қазіргі Польша), Берлиндегі, Потсдамдағы және басқа жерлердегі шіркеулері, сарайлары, үлкен үйлері, интерьерлері, қала қақпалары мен театрлары Германиядағы неоклассикалық сәулет өнерінің алғашқы үлгілеріне жатады. Оның ең танымал туындысы - Берлиндегі Бранденбург қақпасы, қазіргі Германияның ұлттық символы және 1989-1990 жылдары Германияның қайта бірігуі.
Carl Gotthard Langhans (15 December 1732 – 1 October 1808) was a Prussian master builder and royal architect. His churches, palaces, grand houses, interiors, city gates and theatres in Silesia (now Poland), Berlin, Potsdam and elsewhere belong to the earliest examples of Neoclassical architecture in Germany. His best known work is the Brandenburg Gate in Berlin, national symbol of today’s Germany and German reunification in 1989/90.
Өмір
Ланганс Ландешутта (Шелезия) (қазіргі Польшадағы Камиенна-Гура) дүниеге келген. Ол сәулетші мамандығы бойынша білім алған емес. Ол 1753 жылдан 1757 жылға дейін Галледе заң, содан кейін математика және тілдерді оқыды. Ол негізінен римдік сәулет теоретигі Витрувийдің антик мәтіндеріне (және классикаға құштар Иоганн Йоахим Винкельманның жаңа нұсқасына) көңіл бөлді. Грос Глогаудағы протестант шіркеуі "Zum Schifflein Christi" (1764), оның жобасы оған сәулетші ретінде алғашқы танымалдылығын әкелді. Сол жылы ол 1766 және 1774 жылдар аралығында Ланганс қайтадан өз жобасына қайтадан салған Хатцфельд графының құрылыс инспекторы болып тағайындалды. Ол Гатцфельд графының араласуы арқылы Берлиннің патша сарайында да танымал болды. Патша отбасына қызмет еткен алғашқы жұмысы ретінде ол 1766 жылы Рейнсберг сарайында баспалдақ пен Мушчелзалды салдырды. 1775 жылдан 1788 жылға дейін Ланганс Пруссияның Силезия провинциясының құрылыс органына басшылық етті. 1788 жылы Пруссия королі Фредерик Вильгельм II оны Берлиндегі патшалық құрылыс комиссиясының бірінші директоры етіп тағайындады. Ол дереу оған Бранденбург қақпасының жобасын тапсырды, ол 1788 және 1791 жылдар аралығында салынған, ол Баж сатындағы бастапқы қақпаны қоршап тұрған бұрынғы қарапайым күзет үйлерін алмастырды. Оның дизайны Афиныдағы Акрополға кіретін қақпа - Пропилеяға негізделген. Грек қайта өрлеуінің сәулет өнерін классикаға құштар Иоганн Йоахим Винкельманның зерттеулері мен жарияланымдары қозғаған. Тағы бір ықпалды классицистік сәулетші - Корольдік құрылыс бөлімінің сәулет кеңесшісі Дэвид Гилли, Лэнгханстан жас және заманауилық жағынан оны басып өтті, бірақ одан көп өмір сүрмеді, өмірінің жұмысын едәуір кішірейтті. Гилли жас Карл Фридрих Шинкельдің ұстазы болды, ол Пруссия сәулетшілерінің келесі буынына үстемдік жүргізді. Ланганс Бреслау маңындағы Грюнейше (Грунейше) деген жерде қайтыс болды.
Отбасы
1771 жылы Ланганс Бреслаудағы заңгердің қызы Анна Элизабет Джекельге үйленді. Олардың бес баласы болды: қыздары Луиза Амалия және Джулиан Вильгельмина, ұлы, театр архитекторы Карл Фердинанд, сондай-ақ екі басқа бала, олар туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. 1782 жылдан бастап ол отбасымен бірге Бреслаудағы Альбрехтштрассе 18 мекенжайындағы қайын үйінде тұрды. 1788 жылы олар Берлинге көшіп барды, онда ол өзінің үйін салып, Бехренштрассе бұрышында орналасқан Шарлоттенштрассе 31 (қазіргі 48) мекен-жайында тұрды.
Зерттеу сапарлары
XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында ежелгі ғимараттарды өз көзімен көру үшін Италияға сапар шегу әр суретшінің үлкен арманы болды. Бұл арман тек Гете мен Шинкельге ғана берілмеді, бірақ Ланганс та 1768 және 1769 жылдары Хацфельд графының қолдауы арқасында сапарға шыға алды. Кейіннен ол Бреслаудағы соғыс және билік палатасының басшысы болып тағайындалғанда, патша атынан және корольдің есебінен Англияға, Голландияға, Бельгияға және Францияға барды.