Mahmoud Ahmadinejad's letter to George W. Bush

Кіріспе

2006 жылы 8 мамырда Иран президенті Махмуд Ахмадинежад АҚШ президенті Джордж Бушқа тікелей хат жолдады. Онда Ислам Республикасының ядролық энергияны дамыту туралы дауды тоқтатудың "жаңа жолдары" ұсынылды.

2006 жылғы хат

АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс пен Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Стивен Хэдли бұл хатты қарап шығып, оны АҚШ-тың Иран қарым-қатынасына кеңінен, тарихи көзқарас деп қарастырды. Бұл 1980 жылдың 9 сәуірінен бері АҚШ пен Иран басшыларының арасындағы алғашқы тікелей байланыс болды. 2006 жылы мамыр айында Біріккен Корольдіктің премьер-министрі Тони Блэрмен бірге Ақ үйде өткен баспасөз конференциясында Буш: "Енді, мен президенттің хатын оқыдым және оны қызықты деп ойладым. Ол 16 немесе 17 бетті бір аралықпен жазылған, бірақ ол ядролық қаруды қолдануды жалғастыра ма, жоқ па деген мәселені қозғаған жоқ. Бұл мәселеде". Хат прессада, әсіресе ирандық емес БАҚ-та, президент Ахмадинежадқа қарағанда оң әсер қалдырды. Батыс мемлекеттері Иранның ядролық бағдарламасы туралы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарары туралы келісімге келе алмай жатқан кезде, The Washington Post газеті Ахмадинежадтың 18 бетті хатында (алғашқыда парсы тілінде) Иран әлемнің қалған бөлігі бөлінген кезде келісімге дайын деген ойды алға тартқанын айтты. Екі ел басшыларының 27 жыл ішінде алғаш рет өзара хат алысып отырған бұл хатта Бушты Ауғанстан мен Иракқа басып кіргені, Кубадағы Гуантанамодағы әскери-теңіз базасында және Ирактағы Әбу Грейб түрмесінде тұтқындарды қатыгездікпен ұстағаны және Израильді қолдағаны үшін сынға алды. Ахмадинежад өз хатында Исаны және мұсылмандар пайғамбар деп санайтын басқа да тұлғаларды бірнеше рет мақтаған. Сондай-ақ, ол Мұсаға екі рет құрметпен сөйлеген. Ол Исаның ілімдерін ұстанамын деген адам соғысқа қатыспауы керек дегенге сенетінін айтты. Ахмадинежад сонымен қатар Буштың Исаның ізбасарымын деп, сонымен бірге демократияның атымен елдерді басып алып, адамдарды өлтіріп, үйлерін қиратып жатқанына күмән келтірді. Бір кезде Ахмадинежад 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террорлық шабуыл кезінде қауіпсіздік қызметтерінің кірген-кірмегенін және неге кейбір жайттар құпия сақталғанын сұрап жатыр (28-тармақ). Хатқа әртүрлі көзқарастар айтылды. "Ахмадинежадтың хатының мазмұнына қарамастан, мұндай байланыс екі тарапты тікелей келіссөздерге әкелуі мүмкін", - деп жазды орташыл "Шарг" газеті біршама оптимистік көзбен. "Мұнда қандай мазмұн болмасын, хат келіссөздерсіз қызыл сызықтан өтеді. Егер Ахмадинежадтың хаты оң жауап алса, жаңа тарау ашылады, сонда біз соғыстың көлеңкесі астында сөйлесуге және нәтижеге қол жеткізуге болады деп айта аламыз", - делінген хабарламада. Ирандық "Сиасат и Руз" газеті хатты аятолла Рухолла Хомейнидің Михаил Горбачевке ислам дінін қабылдауға шақырған тарихи хатымен салыстырды. The New York Sun газетінің 2006 жылғы 11 мамырдағы редакциялық мақаласында бұл хат ислам миссионерлерінің (Дауа) хабарының форматына сәйкес келгенін, соның ішінде ислам пайғамбары Мұхаммедтің Византия империясының басшыларына және көшпелі көп тәңірлерге табынатын араб тайпаларына арналған Дауа хабарында қолданған дәстүрлі аяқталуын көрсетті. Газет бұл сөз тіркесін ("Wasalam Ala Man Ataba'al hoda") "әдемі жолмен жүргендерге ғана бейбітшілік" деп аударды және оны зорлық-зомбылықпен қорқыту деп түсіндірді. Бұл сөз тіркесі "жолға ергендерге амандық пен тыныштық болсын" деп тікелей аударылады және кез келген Дауада дәстүрлі. Сондай-ақ, хатында Иса пайғамбардың мұсылман пайғамбары екендігі туралы көптеген сөздер жазылған. Ислам Республикасының жаңалықтар агенттігі президент Ахмадинежадтың баспасөз конференциясында хаттың Дауа шақыру ретінде жазылғандығын растағанын айтады.

U. S. Secretary of State Condoleezza Rice and National Security Advisor Stephen Hadley both reviewed the letter and considered it to be a broad, historic look at the U. S. Iranian relationship. It was the first direct contact between the American and Iranian heads of state since April 9, 1980. During his joint press conference with then United Kingdom Prime Minister Tony Blair at the White House in May 2006, Bush said, "Well, I read the letter of the President and I thought it was interesting. It was, like, 16 or 17 single spaced typed pages of but he didn't address the issue of whether or not they're going to continue to press for a nuclear weapon. That's the issue at hand." The letter achieved more positive press coverage, particularly in non Iranian media, than President Ahmadinejad had received before. With Western powers unable to reach agreement about a United Nations Security Council resolution on Iran's nuclear program, The Washington Post said Ahmadinejad's 18 page letter (originally in Persian) promoted the idea that Iran was open to compromise at a time when the rest of the world was divided. The letter, the first written communication between the leaders of the two countries in 27 years, criticized Bush for the invasions of Afghanistan and Iraq, detainee abuse in U. S. run facilities at Cuba's Guantanamo Bay Naval Base detention center and Iraq's Abu Ghraib prison, and his support of Israel. In his letter, Ahmadinejad repeatedly praised Jesus, as well as other figures considered by Muslims to be prophets. He also referred respectfully twice to Moses. He stated his belief that one who claims to follow the teachings of Jesus should not be waging war. Ahmedinejad also questioned whether Bush could claim to follow Jesus and at the same time invade and occupy countries, kill people, and destroy their homes in the name of democracy. At one point Ahmadinejad rhetorically asks whether there was infiltration of security services in the terrorist attacks of September 11, 2001, and why aspects have been kept secret (paragraph 28). The letter received various reactions. "Regardless of the content of Ahmadinejad's letter such a communication could lead the two sides to direct talks," the centrist Shargh newspaper said somewhat optimistically. "Whatever its content, the letter crosses the red line of non negotiation. If Ahmadinejad's letter gets a positive response, a new chapter could open and then we could say it is possible to talk and get results in the shadow of war," it said. The Iranian newspaper Siasat e Rooz compared the letter with the historical letter by Ayatollah Ruhollah Khomeini to Mikhail Gorbachev in which he suggested conversion to Islam. The New York Sun, in their May 11, 2006 editorial, pointed out that the letter followed the format of an Islamic missionary (Da'wa) message, including the traditional ending used by the Islamic prophet Muhammad in his Da'wa messages to the Byzantine Empire's leaders and the nomadic polytheist Arab tribes. The newspaper translated this phrase ("Wasalam Ala Man Ataba'al hoda") as "peace only unto those who follow the true path", and interpreted it as a threat of violence. The phrase is more directly translated as "and peace to whoever follows the path" and is traditional with any Da'wa. The letter also included many references to Jesus as a Muslim prophet, a common signature of Da'wa letters directed towards Christians. The Islamic Republic News Agency says President Ahmadinejad confirmed that the letter was intended as a Da'wa invitation in a press conference.

2003 жылғы хат

Мұхаммад Хатами BBC News-ке берген сұхбатында Иран үкіметі Ирак президенті Саддам Хусейн құлағаннан кейін АҚШ үкіметіне хат жібергенін, бірақ оны елемегенін айтады. Бұл 2000 жылдың 20 қазанында президент Билл Клинтонның ескерілмеген хатқа қарсы жасалған әрекет болуы мүмкін. Бұл Клинтонның Хатамиге жазған екінші хаты еді. 2003 жылы Иран билігінің хатына Мемлекеттік хатшы Колин Пауэлл штабының бастығы Лоренс Уилкерсон растады.