Кіріспе
Экология саласындағы қоршаған ортаны теологиялық шолу Экотеология - бұл дін мен табиғаттың өзара байланысына, әсіресе экологиялық мәселелерді ескере отырып, назар аударатын конструктивті теологияның бір түрі. Экотеология әдетте адамның діни / рухани дүниетанымы мен табиғаттың құлдырауы немесе қалпына келтіруі мен сақталуы арасында байланыс бар деген болжамнан басталады. Ол экологиялық құндылықтар, мысалы тұрақтылық пен адамның табиғатты үстемдігі арасындағы өзара әрекеттестікті зерттейді. Бұл қозғалыстың арқасында әлемде көптеген экологиялық жобалар жүзеге асырылды. Экологиялық дағдарыстың көбейіп келе жатқаны адамның жермен қарым-қатынасы туралы кең тараған діни ойларға әкелді. Мұндай ойлану этика мен космология салаларындағы көптеген діни дәстүрлерде мықты прецеденттерге ие және табиғат теологиясының кіші жиынтығы немесе корулериясы ретінде қарастырылуы мүмкін. Экотеология тек табиғат пен дін арасындағы қарым-қатынасты табиғаттың құлдырауы тұрғысынан ғана емес, сонымен қатар жалпы экожүйелерді басқару тұрғысынан да зерттейді. Нақты айтқанда, экотеология табиғат пен дін арасындағы қарым-қатынастағы маңызды мәселелерді анықтауға ғана емес, сонымен қатар ықтимал шешімдерді де көрсетуге тырысады. Бұл ерекше маңызды, өйткені экотеологияның көптеген қолдаушылары мен үлескерлері ғылым мен білімнің қазіргі экологиялық дағдарыста қажетті өзгерістерге шабыт беру үшін жеткіліксіз екенін айтады. Экологиялық теология мен экотеологияның арасында айқын айырмашылық жоқ, дегенмен экологиялық теология термині адамның Құдай мағынасын түсінуінен бұрын экологиялық этика қалыптасқан теологияны білдіруі мүмкін.
the field of ecotheology
Ecotheology is a form of constructive theology that focuses on the interrelationships of religion and nature, particularly in the light of environmental concerns. Ecotheology generally starts from the premise that a relationship exists between human religious/spiritual worldviews and the degradation or restoration and preservation of nature. It explores the interaction between ecological values, such as sustainability, and the human domination of nature. The movement has produced numerous religious environmental projects around the world. The burgeoning awareness of environmental crisis has led to widespread religious reflection on the human relationship with the earth. Such reflection has strong precedents in most religious traditions in the realms of ethics and cosmology, and can be seen as a subset or corollary to the theology of nature. It is important to keep in mind that ecotheology explores not only the relationship between religion and nature in terms of degradation of nature, but also in terms of ecosystem management in general. Specifically, ecotheology seeks not only to identify prominent issues within the relationship between nature and religion, but also to outline potential solutions. This is of particular importance because many supporters and contributors of ecotheology argue that science and education are simply not enough to inspire the change necessary in our current environmental crisis. There is not a clear distinction between environmental theology and ecotheology, though the term environmental theology might indicate a theology in which environmental ethics is established prior to one's understanding of the meaning of God.
Өмірбаян
Сейед Хосейн Наср экотеология саласындағы ізашар тұлға, "экологиялық дағдарыстың рухани өлшемдеріне назар аудару" үшін алғашқы ойшылдардың бірі болды. Ол алғаш рет 1965 жылы жазған эссесінде өз түсінігін ұсынды, оны келесі жылы Чикаго университетінде өткен бірқатар дәрістерде кеңейтті. Насердің дәрістері кейін 1968 жылы "Адам және табиғат: қазіргі заманғы адамның рухани дағдарысы" деп жарияланды, онда ол "заманауи экологиялық дағдарысқа қарсы тұру үшін ғаламның қасиетті көзқарасын қайта жаңғырту үшін" егжей-тегжейлі түрде дәлелдеді. Фолц "Наср 1950-ші жылдардан бері Батыстың рухани және экологиялық дағдарыстары арасындағы байланысты жасады" және "Шынында да Уайттың сынын Уайттың сөйлеген сөзіндей бір жылдың басында Чикаго университетінде өткен өз лекцияларында күтті" деп дәлелдейді. Наср "экотеологияның дамуына елеулі әдістемелік және теориялық үлес қосқан" деп есептеледі. 1973 жылы теолог Джек Роджерс Вайттың мақаласынан кейін жарық көрген шамамен он екі теологтың жарияланған зерттеулерін зерттеген мақаласын жариялады. Олар Құдай, адамдар мен табиғат арасындағы қарым-қатынас туралы Киелі кітап деректерін жеткілікті бағалайтын "тиісті теологиялық модельді" іздеуді көрсетеді.
Діни ойдағы прецеденттер
Кейбір ғалымдар христиандар шынайы түрде өз ізбасарларына Құдай табиғаттан жоғары екенін және адамзатты да сол арқылы жоғарылататынын үйрету арқылы қазіргі әлемдік экологиялық дағдарысты туғызды деп айтады. Экотеологияның теологиялық дискурс ретінде дамуының көп бөлігі "Экологиялық шағым" деп аталатын осы аргументке жауап ретінде болды. Бұл көзқарасты қорғаушылар негізінен христиандық табиғатқа адам билігін орнату идеясын насихаттайды, табиғаттың өзін тіршілік ету мен өркендеу үшін пайдаланылатын және тіпті пайдаланылатын құрал ретінде қарастырады. Алайда, христиандық көбінесе қоршаған ортаға оң құндылықтардың көзі ретінде қарастырылады және христиан дәстүрі ішінде жердің және барлық жаратылыстардың әл-ауқатын қамтыған көптеген дауыстар бар. Ассиздік Франциск христиандық экотеологиясына айқын ықпал еткендердің бірі болса да, көптеген теологтар мен мұғалімдер бар, мысалы, Ниневиялық Исаак және Саровтық Серафим, олардың еңбектері христиан ойшылдарына терең әсер етеді. Олардың көбісі Батыс елдеріне танымал емес, өйткені олардың негізгі ықпалы Рим-католик шіркеуінен гөрі православие шіркеуіне тиді. Экотеологияның дамуы үшін жергілікті дәстүрлердің маңыздылығын да арттырып айтуға болмайды. Дәстүрлі экологиялық білім жүйелері экожүйені басқарудың заманауи ғылыми әдістерімен біріктіріліп, экологиялық белсенділер жергілікті инвестицияланған топтардың маңыздылығын түсіне бастағандықтан, үнемі қызығушылыққа ие болып келеді.
Қосымша зерттеулер
Христиандық экотеология иезуит діни қызметкері және палеонтолог Пьер Тейяр де Шарден, философ Альфред Норт Уайтхед, пассионистік діни қызметкер және тарихшы Томас Берри сияқты авторлардың жазбаларына сүйенеді. Бұл протестантизмде Джон Б. Кобб, Дж., Юрген Молтман және Майкл Дауд; экофеминизмде феминист теологтар Розмари Радфорд Руэтер, Кэтрин Келлер және Салли МакФейг; экоманияда Мелани Харрис және Карен Бейкер Флетчер; бостандық теологиясында Леонардо Бофф және Тинкер; Рим католиктерінде Джон Ф. Хаут және Папа Франциск; және православиеде Элизабет Теокритов және Джордж Налуннаккал (қазіргі уақытта Сирия христиан шіркеуінің епископы Гиварггезе Морор Коилозе). Теологияның өзі туралы еңбектерден басқа, Елен Дэвис сияқты жазба орындарының экологиялық маңызын түсіндірушілер де маңызды рөл атқарады. Жаратылыс руханилығы - бұл экотеологияның тағы бір маңызды көрінісі, оны Мэтью Фокс, бұрынғы католик доминикандық монах, кейін епископ діни қызметкері дамытып, кеңінен танымал етті. Еврей философтары Абрахам Джошуа Хешель мен Мартин Бубер де христиан экотеологиясына өз ізін қалдырды және еврей экотеологиясына елеулі әсер етті. Еврей экотеологиясының ең соңғы және ең толық көріністерін бүгінге дейін раввин Артур Оушен Васкоудың еврей жазбаларындағы экотеология туралы еңбегінде және раввин Дэвид Меворах Зейденбергтің Каббала мен экология туралы еңбегінде табуға болады. Индуистік экотеологияға Вандана Шива сияқты жазушылар кіреді. Сейид Хосейн Наср, персиялық суфи философы және ғалым, батыстың табиғатпен қарым-қатынасын қайта бағалауға шақырған алғашқы мұсылман дауыстарының бірі болды. Элизабет Сахтурис - эволюциялық биолог және футуролог, ол өзінің көзқарасы бойынша, адамзаттың тұрақты денсаулығы мен әл-ауқатын Жер мен космостың үлкен тірі жүйелерінде қамтамасыз етеді. Ол Гайя теориясы бойынша лектор және Джеймс Лавлок пен Линн Маргулиспен бірге жұмыс істейді. Гаиандық, экологиялық және әлемнің негізгі діндері арасында айнымалылықтар көбейіп келеді. Пулитцер сыйлығын жеңіп алған американдық автор Энни Диллард, сондай-ақ, табиғат пен философиялық зерттеулер туралы байқауларды бірнеше экотеологиялық жазбаларда, соның ішінде Тинкер Криктегі паломниктерде біріктірді. Терри Темпест Уильямс - мормон жазушысы және табиғатты қорғаушы, ол өзінің жеке жазбаларында экотеологияны сезімтал және қиялмен зерттейді. Американың түпкүллі тұрғындары туралы кітаптың басым бөлігі, бұрынғы Үнді істер бюросының басшысы Джон Коллиердің, Солтүстік және Оңтүстік Американың түпкүллі тұрғындары арасындағы экологиялық тұрақтылық пен дін арасындағы байланыс туралы. Марк И. Уоллес өзін христиан анимист деп атайды; оның зерттеулері Құдай Киелі кітапта көгершін, жылан немесе жанып тұрған бұта ретінде көрінген кезде, бұл метафоралық емес, сөзбе-сөз өзгеру деп санайды.