Кіріспе

Соғыс мемориалы және әскери зираты Берлин, Германия Совет Соғысы мемориалы (Sovjetisches Ehrenmal) - Берлиннің Трептовер паркіне орналасқан соғыс мемориалы және әскери зират. Ол совет сәулетшісі Яков Белопольскийдің жобасына сәйкес 1945 жылдың сәуір-мамырында Берлин шайқасында қаза тапқан 80 000 Қызыл Армия жасағының 7 000-ын еске алу үшін салынған. Ол Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін төрт жыл өткен соң 1949 жылы 8 мамырда ашылды. Еске алу салтанаты Шығыс Германияның орталық соғыс мемориалы ретінде қызмет етті. Бұл ескерткіш соғыс аяқталғаннан кейін Берлинде салынған үш совет ескерткішінің бірі. Қалған екі мемориал - 1945 жылы батыс Берлиннің Тиергартен ауданында салынған Тиергартен мемориалы және Берлиннің Панков ауданындағы Шенхольцер Хайде мемориалы. Магнитогорсктегі Арқа майдан ескерткішімен және Волгоградтағы "Отан шақырады" ескерткішімен бірге үшбұрышты ескерткіш құрастырады.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Берлин қаласында Кеңес одағының екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандарын, әсіресе Берлин шайқасында қаза тапқан 80 000 адамды еске алу үшін үш совет әскери мемориалы салынды. Естелік орындары қаза тапқандардың зираты ретінде де қызмет етеді. Соғыс біткеннен кейін көп ұзамай саябақтың дизайны үшін конкурс жарияланды. Байқау 33 жобаны қабылдады, олардың ең соңғысы архитектор Яков С. Белопольский, мүсінші Евгений Вучетич, суретші Александр А. Горпенко және инженер Сара С. Валериус жобаларының гибриді болып табылады. Скульптуралар, рельефтер және диаметрлі от ыдыстары 1948 жылы Лаухаммер Кунстгиессери (Өнер құю зауыты) -да құйылды. Мемориалдың өзі бұрын спорт алаңы орналасқан жерде Трептоуэр паркіне салынған. Ескерткіш 1949 жылы аяқталды. Ескерткіштің құрылысы үшін рейхс-канцелярияның қалдықтары пайдаланылды деген хабар тарады, бірақ бұл олай емес еді. Үш жылдан астам уақыт бойы осы кешенде 1200 жұмысшы, 200 тас қалаушы және 90 мүсінші жұмыс істеді. Берлин қабырғасы құлаған кезде белгісіз адамдар мемориалдың кейбір бөліктерін антисовет граффитилерімен бұзған. Спартакист партиясы (де) вандалдарды оңшыл экстремистер деп мәлімдеді және 1990 жылдың 3 қаңтарында демонстрация ұйымдастырды, оны PDS қолдады; 250,000 Шығыс Германия азаматтары қатысты. Демонстрациялар арқылы жаңа құрылған партия өзінің құрылтайшы партиясының коммунистік тамырына адал болып, саяси ықпал алуға тырысты. Халықаралық коммунистік лигасы көпшілікке сөйлеп, "60 жылдан бері алғаш рет" троцкистер жұмысшы мемлекетіндегі көпшілікке сөйледі. Қатысушылар және радио мен теледидардан тыңдаушылар екі қарама-қарсы бағдарламаны естіді: Сталиндік СЭД және троцкистік ИКЛ бағдарламаларын". PDS төрағасы Грегор Гиззи бұл мүмкіндікті пайдаланып, ГДР-ге Verfassungsschutz ("Конституцияны қорғау") талап етті және Amt für Nationale Sicherheit (Ұлттық қауіпсіздік басқармасы, Штазидің мұрагері) қайта ұйымдастырылуы немесе кезең-кезеңмен жойылуы керектігін сұрады. Тарихшы Стефан Волье, Штази қызметкерлері вандализмнің артында болуы мүмкін деп санайды, өйткені олар өздерінің жұмыстарына қауіп төндіріп, халыққа деген қысымды жалғастыруды ақтау үшін "фашистердің" қатерлі ісі сияқты сылтау қажет болды. "Екі плюс төрт" келісімінің бір бөлігі ретінде Германия елдегі барлық соғыс ескерткіштерін, соның ішінде Трептовер паркідегі кеңестік ескерткішті жөндеу мен күтіп-ұстау жауапкершілігін өз мойнына алуға келісті. Алайда, келісімнің бір бөлігі ретінде Германия ескерткішке қандай да бір өзгерістер енгізгенге дейін Ресеймен кеңесуі керек. 1995 жылдан бастап 9 мамырда ескерткіште жыл сайынғы сергек күту өткізіледі. Бұл мерекенің ұраны - "Еркіндік күні", бұл Ресейдің Жеңіс күніне және Екінші дүниежүзілік соғыс соңында неміс сарбаздарының соңғы берілуіне сәйкес келеді. 2003-2004 жылдары мемориал толығымен қайта жаңартылды. Негізгі мүсін алынып тасталды және қайықпен Рюген аралында жөндеуге арналған цехқа жіберілді, оның құны шамамен 1,5 миллион евро болды. 2004 жылы 4 мамырда "Азаттық күні" мерекелерінің алдында мүсін парктегі орнына қайта оралды. Суды және шыны бұрандаларды қолдана отырып, мүсін тазаланды, патина қалпына келтірілді және қорғаныш балауыз қаптамасы қолданылды, 2200 бұрандалар ауыстырылды және қосымша тот баспайтын болат құрылым қосылды.

Орналасу

Ансамбльдің басты нүктесі - совет мүсіншісі Евгений Вучетичтің ескерткіші: 12 м биіктіктегі, семсері бар, неміс баласын ұстап тұрған совет солдатының сынған свастика үстінде тұрған қола мүсіні. Кеңес Одағының маршалы Василий Чуйковтың айтуынша, Вучетич мүсіні Гардия сержанты Масалов Микола Ивановичтің іс-әрекеттерін еске алады. Ол Берлиннің орталығында соңғы дауыл кезінде ауыр немец автомат атысы астында өз өмірін қауіпке тіге отырып, анасы жоғалған үш жасар неміс қызын құтқарып қалды. Ескерткіш алдында екі жағынан 16 тас саркофаг орналасқан, әрқайсысы сол кездегі 16 Кеңес республикасының әрқайсысы әскери көріністер мен Иосиф Сталиннің цитаталары бейнеленген, бір жағында орыс тілінде, екінші жағында неміс тілінде: "Совет армиясының жауынгерлеріне мәңгілік даңқ, олар адамзатты фашистік құлдықтан азат ету үшін шайқаста өз өмірлерін құрбан етті". Бұл аймақ Қызыл Армияның 5000-ға жуық сарбазының соңғы демалатын жері болып табылады. Орталық аймақтың мүсінге қарама-қарсы шетінде қызыл граниттен жасалған стильді кеңес туынан тұратын портал орналасқан. Олардың қасында екі тұяқ солдаттың мүсіндері тұр. Ту ескерткіштерінің артында тағы бір мүсін бар, ол жауынгер ескерткішінің құрайтын осьтің бойымен, негізгі аймақ, ал тулар, өз ұлдарынан айырылған ана елінің тағы бір фигурасы.

Әдебиетте

Совет соғысы мемориалы М. М. Кейдің 1955 жылы жазылған "Берлиндегі өлім" романында егжей-тегжейлі сипатталған. Басты кейіпкерлер - Берлинде орналасқан британдық офицерлер мен олардың әйелдері мен отбасылары - кеңестерге деген көзқарастарынан алыс, бірақ олар көргендеріне қатты таңғалады: "Әрбір тудың астында және баспалдақтардың жоғарғы жағында тізе бүгіп отырған орыс солдатының мүсіні болды, оның жалаңаш басы құрметті мүсіндерге, баспалдақтарға және қызыл мәрмәрдің биік кеңістігіне иіліп, туристер ағынын пигмейлік мөлшерге дейін шашыратып жіберді". Кейдің британдық кейіпкерлерінің бірі содан бері оқиғалар дәлелденбеген Кеңес ескерткіші "орыс шығыс Германиядан шыққаннан кейін бес минуттан кейін, қай уақытта болса да" бұзылады деген болжам жасайды. Ол сондай-ақ, осындай қиратудың өкінішті екенін, өйткені ескерткіш "Карнак, Луксор және Акрополмен тең" екенін айтады.

Еске алу рәсімі

Мемориалда жергілікті берлиндiктер митингілер мен рәсімдер өткізеді. 1994 жылдың 31 тамызында Хелмут Коль мен Борис Ельцин еске алу рәсіміне қатысты.

Сын

Бұл ескерткіш жергілікті тұрғындар арасында "Белгісіз зорлаушының қабірі" сияқты, кеңес әскерлері жасаған зорлауларға сілтеме жасайтын, жағымсыз лақаптарға ие болды. Сонымен қатар, 2003-2004 жылдары мүсінді қалпына келтіруге жұмсалған қаражат сынға ұшырады, бұл соғыс кезінде КСРО-ға жеткізілгендерге төленбеген өтемақымен салыстырылады. Ескерткішті, басқа да кеңестік пропагандалық ескерткіштер сияқты, бұзу туралы талқылаулар болды, Ресейдің Украинаны басып алуынан кейін қайта талқылаулар болды.