Кіріспе
2006 жылы Тынық мұхитында болған тайфун, Филиппинде "Калой" деп аталатын "Чанчу" тайфуны, Гонконг обсерваториясының (HKO) мәліметінше, мамыр айында Оңтүстік Қытай теңізінде болған ең күшті тайфун болды. 2006 жылы Тынық мұхиты аймағында орын алған тайфунның алғашқы аты аталған дауыл 8 мамырда Микронезия Федеративтік мемлекеттерінің маңында пайда болып, батысқа қарай өркендеді. Бара-бара бұл дауыл Филиппин аралына дейін күшін арттырып, бірден тропикалық дауылға айналды. 13 мамырда Chanchu Оңтүстік Қытай теңізіне кірді және Жапонияның метеорологиялық агенттігінің (JMA) мәліметінше тайфунға айналды. Жылы су мен қолайлы ағыс дауылдың жылдам күшеюіне мүмкіндік берді. Сол уақытта тайфун солтүстікке қарай, Қытайдың оңтүстік-шығысына қарай қатты бұрылды. 17 мамырда Гуандун провинциясының Шанту қаласының маңында қатты тропикалық дауыл ретінде құрлыққа құлап, солтүстік-шығысқа қарай бұрылысқанда әлсіреп кетті. Қытай үкіметі Чанчуды провинцияға жеткен ең алғашқы тайфун деп есептеді. Келесі күні дауыл Шығыс Қытай теңізінде пайда болды, 19 мамырда Кюсюдің батысына қарай таралып, экстратропикалыққа айналды. Басында, Чанчу Филиппин арқылы қозғалып, бірнеше аралдарда электр қуатының өшірілуіне және жер сілкіністеріне себепші болды. Шағын қайықтармен жүзуге тыйым салынғанға қарамастан, бір паром Масбатеден шығып, дауылға байланысты 28 адамды өлтіріп, батып кетті. Бүкіл ел бойынша 41 адам қаза тауып, залал 117,57 миллион фунтқа (PHP, 2,15 миллион АҚШ доллары) жетті. Оңтүстік Қытай теңізінде болған кезде Чанчу көптеген вьетнамдық балықшыларды күтпеген жерден ұстап, 17 кемені суға батырып, бірнешеуіне зақым келтірді. Қытайлық кемелер іздеу-құтқару миссиясына көмектесті, нәтижесінде 22 қайықтан 330 балықшы құтқарылды; алайда 21 адамның денесі табылды, ал қалған 220 жоғалған адам өлді деп болжалды. Қытайдың оңтүстігінде су тасқыны мен Чанчудан соққан қатты жел 14000-ға жуық үйді қиратып, егіндіктерге залал келтірді. Шаньтуда су тасқыны ең көп зардап шекті, онда жолдарды су басып, жүздеген үйлерге кірді. Қытайдағы залал 7 миллиард юаньға (РМБ, 872 миллион АҚШ доллары) жетті, 23 адам қаза тапты. Тайфуннан жаңбыр жауған Тайваньда екі адам өзенге құлап, өніміне 158,88 миллион теңге (НТД, 5 миллион АҚШ доллары) зиян келтірілді. Кейіннен Окинавада бір адам қаза тауып, тағы бір адам із-түссіз жоғалып кеткен, ал Оңтүстік Кореяға жаңбыр жауған.
Typhoon Chanchu, known in the Philippines as Typhoon Caloy, was the most intense typhoon in the South China Sea in the month of May according to the Hong Kong Observatory (HKO). The first named storm of the 2006 Pacific typhoon season, Chanchu formed on May 8 in the vicinity of the Federated States of Micronesia and progressed westward. It gradually intensified into a tropical storm and later severe tropical storm before moving through the Philippines. On May 13, Chanchu entered the South China Sea and became a typhoon, according to the Japan Meteorological Agency (JMA). Warm waters and favorable outflow allowed the storm to quickly intensify to peak maximum sustained winds of on May 15. Around that time, the typhoon turned sharply to the north toward southeastern China. Chanchu weakened as it curved to the northeast, making landfall near Shantou, Guangdong on May 17 as a severe tropical storm. The government of China considered Chanchu the earliest typhoon to make landfall in the province. On the next day, the storm emerged into the East China Sea, becoming extratropical on May 19 before dissipating west of Kyushu. Early in its duration, Chanchu moved through the Philippines, causing power outages and landslides in several islands. Despite a general warning against small boats sailing, a ferry departed Masbate and capsized due to the storm, killing 28 people. Throughout the country, 41 people died, and damage reached ₱117.57 million (PHP, US$2.15 million). While in the South China Sea, Chanchu caught many Vietnamese fisherman off guard, causing 17 ships to sink and damaging several others. Chinese ships assisted in the search and rescue mission, ultimately rescuing 330 fishermen from 22 boats; however, 21 bodies were found, and the remaining 220 missing were presumed killed. In southern China, flooding and strong winds from Chanchu wrecked about 14,000 houses and damaged over of crop fields. Damage was heaviest in Shantou where it moved ashore, with flooding covering roads and entering hundreds of homes. Damage in China totaled ¥7 billion yuan (RMB, US$872 million), and there were 23 deaths. Rains from the typhoon killed two people in Taiwan after sweeping them up in a river, and crop damage there reached NT$158.88 million (NTD, US$5 million). Later, high waves killed one person in Okinawa and left another person missing, while rains extended into South Korea.
Метеорологиялық тарих
5 мамыр күні Микронезия Федеративтік Мемлекеттерінде (ФСМ) Яп штатының оңтүстік-шығысында күн күркірейді. Бастапқыда батысқа қарай қозғалғанда, ол ұйымдастырылмаған күйінде қалды, бірақ 7 мамырда оның айналымы айқын болды, бұл біртіндеп ұйымдастырылғанын көрсетеді. 8 мамыр күні сағат 06:00 UTC Жапонияның метеорологиялық агенттігі (JMA) негізінен жүгері жинау,
Вьетнам
Оңтүстік Қытай теңізінде баяу қозғалғанда, Чанчу Вьетнамның шығыс жағалауына қатты толқындар жіберді. Су тасқыны жағалаудағы тоғандардан көптеген креветкаларды алып кетіп, Тху Бан өзеніне кірді, осылайша оны күріш алқаптарына суару көзі ретінде пайдалануға болмайды. Қытай кемелері 22 қайықтан 330 балықшыны құтқарып, оларға азық-түлік пен су берді. Бұл сол кездегі ең үлкен теңіздегі құтқару болды. Вьетнамның екі қайығы портқа қайтуға тырысқан зақымданған қайықтардағы экипаждарға көмек көрсету үшін Куан Нгайдан кетті. Медициналық бригадалар кемелерді портқа қайта оралған кезде қарсы алды, ал қайтыс болғандарға арнап құрбандық үстелі тұрғызылды. Екі аптадан кейін Вьетнам үкіметі іздестіруді тоқтатты, 21 адамның денесі табылды, ал қалған 220 жоғалған балықшылар өлді деп болжанады.
Қытай
Тайфун Чанчу Гуандунға соққы берген ең алғашқы оқиға болды, ол елге алғашқы соққының орташа күнінен 44 күн бұрын соққы берді. Жаңбыр Гуаңдоң, Фуцзянь, Цзянси және Чжэцзян аймақтарына жайылып, Чанчу Шанхайды зардап шеккен 80 жылдағы ең алғашқы тайфун болды. Фуцзянь қаласында жер сілкінісі сегіз адамды өлтіріп, екі үйді қиратты. Гуандун мен Фуцзянда Чанчу 14000 үйді қиратып, егіндіктерге зақым келтірді. Ал, жалпы шығын көлемі 2,56 млрд юань (RMB, 320 млн АҚШ доллары) құрады. Гуаңдонда дауылдан сегіз адам қаза тапты, олардың бесеуі жол апатынан, ал тағы 15 Фуцзянда қайтыс болды. Жалпы шығын 7 миллиард юаньға (РМБ, 872 миллион АҚШ доллары) бағаланды, шамамен Гуаңдоң мен Фуцзянь арасында тең бөлінді. Окинавадағы Нишихара қаласында Чанчу толқыны үш адамды суға батып кеткен. Жапон жағалау күзеттері біреуін құтқарып алды, екіншісі қаза тапты, ал үшіншісі 23 мамырда жоғалып кетті. Чанчудың қалдықтары Гифу префектурасында жауын-шашынды және жақын маңдағы суық фронтты туғызды, бұл жер сілкінісін тудырды. Нагасакиде құлаған ағаш электр қуатын аздап өшіріп, жақын маңдағы бір үйді зақымдады. Чанчуды басып алған су тасқыны тайфуннан ылғал алып, Оңтүстік Кореяның кейбір бөліктерінде, тіпті Джеджу аралына дейін қатты жаңбыр жауды. Жаңбырдың салдарынан қалың желмен бірге паром мен ұшақ рейстері де тоқтатылды.
Салдары
Чанчу Филиппин арқылы өткеннен кейін, сол кездегі президент Глория Макапагал Арройо елдің ұлттық апат координациялық кеңесінің дауылдан зардап шеккен барлық қалаларға көмек көрсетуін бұйырды. Агенттік іздеу-құтқару жұмыстарын үйлестіруге көмектесті. Бірнеше аймақтарда, негізінен Миндоро, Самар және Батангас аймақтарында апат жағдайы жарияланды. Цу Чи Қоры шығыс Самардағы аралдарға барып, үйлері қираған отбасыларға ақша берді. Сондай-ақ, сол аймақтағы қалалар да үйлерді қайта салу үшін сабанмен қамтамасыз етті. Ақырында үкімет дауылдан зардап шеккендерге 415,1 миллион фунт (PHP, 7,6 миллион АҚШ доллары) құндық көмек берді. Чанчудың Қытайға қоныстанғаннан кейін, ресмилер шатырлар, жамылғылар, су тазартқыш таблеткалар және дезинфекциялау құралдарын тарата бастады. Чанчудан болған залал Қытай ұлттық оффшорлық мұнай корпорациясын біраз уақытқа тоқтатуға мәжбүр етті, бұл оның мұнай өндірісінің жыл сайынғы төмендеуіне ықпал етті. Қытай үкіметі Оңтүстік Қытай теңізінде іздеу-құтқару миссиясына көмектескен 50 адамды таныды, ал екі кеме "қаһарман кемелер" деп жарияланды. 22 мамырда Вьетнам президенті Трэн Дук Лонг қытай үкіметінің қауіп төндірген кемедегі вьетнамдықтарды құтқарғаны үшін алғысын білдірді. Вьетнамның тұрғындары мен өнеркәсіптері қайтыс болған балықшылардың отбасыларына 360 миллион венг жинады, сондай-ақ 1 тонна күріш берді. Кәсіподақтар жұмысшыларды дауылдан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін бір күндік жалақысын садақа етуге шақырды. Үндістандағы Вьетнам елшілігі 1000 АҚШ долларын, Грекияда тұратын вьетнамдықтар 26 миллион Вьетнам долларын дауыл құрбандарына көмек ретінде жинады. Ақырында, 43 түрлі ұйымдар мен адамдар Вьетнамның Қызыл Крестіне 29 000 доллар (АҚШ доллары) берді. 2006 жылы маусым айында елдің Еңбек, мүгедектер және әлеуметтік істер министрлігі Вьетнамның жаңалықтар агенттігіне оның қайырымдылық қайырымдылықтары үшін марапаттауды ұсынды, оның ішінде дауыл құрбандарына 112 миллион (Венг, 11 200 АҚШ доллары) бөлу болды. Бір балықшы құтқарылмас бұрын ашық теңізде екі апта бойы аман қалғанын мәлімдеді, бірақ кейіннен ол басқа қайықта аман-есен екенін мойындады және отбасына апат өтемақысын қалдыруды қалады; адам өтірік айтқанын ашқаннан кейін, оның отбасы кедейліктеріне байланысты көмек қорын сақтап қалды. Вьетнамның метеорология, гидрология және қоршаған орта институтының басшысы Чанчудың жеткіліксіз ескертулер салдарынан көптеген балықшыларды өлтіргенінен екі апта өткен соң отставкаға кетті. Сол кездегі вице-премьер Нгуен Тань Дунг метеорологиялық агенттікті қайта қарауды бұйырды. Чанчудағы көптеген балықшылардың өліміне байланысты Вьетнам үкіметі қараша айында "Дюриан" тайфуны кезінде балықшылардың порттан шығуына тыйым салды. 2006 жылдың желтоқсан айында Манилада Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның тайфун комитетінің 39-шы отырысы өтті. Олар "Чанчу" атауын, тағы төрт атаумен бірге, маусымнан шығару туралы талқылады. 2007 жылдың қарашасында өткен 40-шы отырысында тайфун комитеті "Санба" атауының 2008 жылдан бастап бассейндік атаулар тізімінде Чанчуның орнына қойылатынын жариялап, зейнеткерлікке шығуға мақұлдады.