Кіріспе
Америкалық жергілікті этникалық топ Пискатау /p/ɪ/s/'/k/æ/t/ə/, /w/eɪ/ немесе Пискатау /p/ɪ/s/'/k/æ/t/ə/, /w/eɪ/, /,/p/ɪ/s/k/ə/'/t/ɑ/w/ə/, - Америкалық жергілікті тұрғындар. Олар Нантикок диалектісімен байланысты Алгонкиан Пискатау тілінде сөйледі. Еуропалық қоныстанушылармен екі ғасыр бойы қарым-қатынаста болғаннан кейін халық санының күрт төмендеуінен кейін біріккен көршілес тайпалардың бірі оларды Коной деп атады. Пискатау ұрпақтарын білдіретін екі негізгі топ 2012 жылы Түпкiлiктi Америка тайпалары ретінде мемлекеттік танылу алды: Пискатау Үндістан Ұлты және Таяк Ауданы және Мэрилендтің Пискатау Коной тайпасы. Соңғы топқа Пискатауи Коной Конфедерациясы мен суб-тайпалары және Пискатауи индеецтерінің Седарвилл тобы кірді. Бұл топтардың барлығы Оңтүстік Мэрилендте орналасқан. Олардың ешқайсысы да федералды деңгейде танылмаған.
The Piscataway /p//ɪ//s/'/k//æ//t//ə/,/w//eɪ/ or Piscatawa /p//ɪ//s/'/k//æ//t//ə/,/w//eɪ//, /,/p//ɪ//s//k//ə/'/t//ɑː//w//ə/, are Native Americans. They spoke Algonquian Piscataway, a dialect of Nanticoke. One of their neighboring tribes, with whom they merged after a massive decline of population following two centuries of interactions with European settlers, called them the Conoy. Two major groups representing Piscataway descendants received state recognition as Native American tribes in 2012: the Piscataway Indian Nation and Tayac Territory and the Piscataway Conoy Tribe of Maryland. Within the latter group was included the Piscataway Conoy Confederacy and Sub Tribes and the Cedarville Band of Piscataway Indians. All these groups are located in Southern Maryland. None are federally recognized.
Атауы
Пискатавейлер ағылшындар (біркелкі орфографиядан бұрын) Паскатуи, Паскатуэй, Пазатикан, Паскотикон, Паскатуэй, Паскатакон, Пискатуэй және Пускатуэй деп жазған. Олар өз ауылдарының атымен де аталды: Мояоне, Аккотик, немесе Аккокик, немесе Аккокейк; Потапако, немесе Портотоак; Сакайо, немесе Сакия; Закиа, Яокомако, немесе Юкомако, немесе Еокомико, немесе Викомикон. Алгонкиан тілінде сөйлейтін туысқан тайпалар: Анакостан, Чинкопин, Чоптико, Дог немесе Дог, немесе Таукс; Тауксенен, Маттауман және Памунки. Ал алыс туысқан тайпалар арасында Аккомак, Ассатег, Шоптаңк, Нантикок, Патуксент, Покомок, Токвог және Викомоко болды.
Тіл
Пискатау тілдері алгонкиан тілдерінің үлкен тобының бір бөлігі болды. 1640 жылы иезуит миссионері Эндрю Уайт католик катехизисін пискатау тілінде аударды, ал басқа да ағылшын миссионерлері пискатау тілінде материалдарды жинақтады.
География
1600 жылға қарай Пискатауилер негізінен Потомак өзенінің солтүстік жағалауында болды, қазіргі Чарльз, оңтүстік Принс-Джордж, және, мүмкін, Мэрилендтің оңтүстігіндегі Батыс Сент-Мэри округінің кейбір жерлері, Джон Смиттің 1608 жылғы картасына сәйкес, "орманды; көптеген су жолдары маңында". Бұл сонымен қатар Пискатауидің белгілі бір дәрежедегі билігі астында болған бірнеше Патуксент өзенінің қоныстарын атап өтті. Пискатау елді мекендері сол аймақта 1700 жылға дейінгі карталарда көрінеді. Қазіргі уақытта Пискатау ұрпақтары осы аймақтарда өздерінің дәстүрлі отандарының бір бөлігінде тұрады. Жоғарыда аталған үш мемлекеттік танылған тайпаның ешқайсысының резервациясы немесе сенімгерлік жері жоқ. Олардың "жерсіз" индейлер мәртебесі тарихи сабақтастықты дәлелдеудегі және өзін-өзі басқарушы тайпалар ретінде танудағы қиындықтарға ықпал етті.
Дәстүрлі мәдениет
Пискатауилер көршілеріне қарағанда ауыл шаруашылығына көбірек арқа сүйеді, бұл оларға тұрақты ауылдарда өмір сүруге мүмкіндік берді. Олар қайықпен жүзіп бара алатын судың маңында тұратын. Олардың өнімі жүгері, бұршақ, қарындаш, құрғақ бақша, кабак және (рәсімдік) темекі, оларды әйелдер өсірді. Адамдар бұғы мен жебелермен аю, қасқыр, бұғы, қасқыр, сондай-ақ, бұғы, үйрек, құсқарлар, жабайы күркір сияқты ұсақ аңдарды аулаған. Олар балық аулаумен, балық аулаумен және балық аулаумен айналысты. Әйелдер өздерінің тамақтануын толықтыру үшін мезгілінде жидек, жаңғақ және түбірлерді жинады. Алгонкиан халықтарында кең тарағандай, Пискатау ауылдары бірнеше жеке үйден тұрады, оларды қорғаныс бүркемесі қорғайды. Дәстүрлі үйлер тікбұрышты, әдетте биіктігі 10 фут, ұзындығы 20 фут, ұзын үйдің бір түрі, үйдің төбелері баррел тәрізді, қабықпен немесе тоқылған кілеммен жабылған. Үйдің ортасында шатыр тұрды, үстінде түтін түтінді.
Байланыс алдындағы
Жерлестердің бірінен соң бірі Чесапик және Тайдуотер аймағын басып алды, археологтардың бағалауы бойынша шамамен 3000 жылдан 10000 жылға дейін. Алгонкиандықтар Пискатау ұлтына қосылатын алгонкиандықтар Потомак өзенінің су ағызу аймағында кем дегенде б.з. 1300 жылдан бері өмір сүрген. 800 жылы Потомак өзенінің бойында тұратын халықтар балық, аң және жабайы өсімдіктерден тұратын әдеттегі аңшылық-жинақ тағамдарын толықтыру үшін жүгері өсіре бастады. Кейбір деректер бойынша, Пискатауи шығыс жағалаудан, Потомак өзенінің жоғарғы жағынан немесе жүздеген шақырым солтүстікке қарай көшіп келген. Алайда, 16 ғасырда Пискатауидің ерекше қоғам мен мәдениетке ие болған, жыл бойы тұрақты ауылдарда өмір сүрген ерекше мемлекет болғаны анық. 1300 жылдан кейін бірнеше ғасырлық "Кіші мұз дәуірі" басталуы Алгонкиан және Ирокеан халықтарын таулы және солтүстік қоғамдастықтардан оңтүстікке қарай Потомак алабының жылы климатына қарай итермеледі. Бұл жерде жүгері өсіруге жеткілікті уақыт болатын. Бұл аймақты басқа тайпалар иеленіп, олар ресурстар үшін бәсекеге түсіп, қақтығыстар күшейе түсті. 1400 жылы Пискатау және олардың алгонкиандық көрші тайпалары олардың күрделі егіншілікке байланысты саны артып, калорияға бай жүгері, бұршақ және құмшекерді қамтамасыз етті. Бұл дақылдар олардың аңшылық-оңдаушылық экономикасына артықшылықты қосып, үлкен халықты қолдады. Әйелдер жүгері мен басқа да өсімдіктердің көптеген түрлерін өсіріп, өңдеуге кірісіп, оларды дәмге және басқа да ерекшеліктеріне қарай өсіріп отырды. Пискатау және басқа да туысқан халықтар өздерінің өсіп келе жатқан қауымдастықтарын тамақтандыруға қабілетті болды. Олар жақын маңдағы тұщы сулы батпақтардан да жапайы өсімдіктер жинап жүрді. Олар жаңа егістіктерді ашты, аң аулады, балық аулады.
17 ғасыр және ағылшын отарлауы
1600 жылы сусквеханноктар мен басқа да ирокеялық халықтардың солтүстіктен келген шабуылы Потомак өзенінің бойындағы Вирджиния штатының қазіргі Ұлы Фолс қаласының үстіндегі алгонкиандық елді мекендердің көпшілігін толығымен жойды. Ал, сол кездегі ауылдар ортақ қорғаныс үшін бірігіп, аман қалды. Олар әкрен-әкреннен өз билігін мұрагерлік жолбашшылар қол астына тапсырды. Жерлер мен билеушілердің иерархиясы пайда болды: мұрагерлік билеушілері жоқ ауылдар жақын маңдағы ауылға алым-салық төледі. Оның басшысы, яғни уорованс, әрбір қарамағындағы елді мекенге "кіші патшаны" тағайындады. Әлеуметтік құрылымда өзгерістер болды, діни даму иерархияны жоғарылатты. XVI ғасырдың аяғында Потомак өзенінің солтүстік жағалауындағы әрбір аймақ ең басты басшыға: Пискатаудың тайак деп аталатын билеушісіне бағынды. 1608 жылы ағылшын зерттеушісі капитан Джон Смит Потомак өзенінің жоғарғы жағына алғаш рет барды. Ол Пискатауэді "патшаның үйі" деген атпен жазды, яғни, бас қала немесе Таяктың резиденциясы, сонымен қатар Пискатауэ паркідегі Аккоук крек алаңында орналасқан Мояон деп те жазылған. Оларға жақын адамдар қазіргі Вашингтон, округтің айналасында өмір сүрген Накочтанк халқы (Анакостан) және өзеннің Вирджиния жағындағы Таукс (Дойг) болды. Тайактардың қарсыластары мен ұмтылмас подданныелары ағылшындық жаңа келушілер аймақтағы күштер тепе-теңдігін өзгертеді деп үміттенді. Сауда серіктестерін, әсіресе терілерді іздеу үшін Вирджиния компаниясы, кейін Вирджиния колониясы тұрақты түрде Пискатаудың жауларымен одақтасты. Олардың динамикаға енуі аймақтық билікті ауыстыра бастады. 1630-жылдардың басында Таяқтың кейбір бағынысты уоровансаларға деген ықпалы едәуір әлсіреп қалды. Алайда 1634 жылы ағылшындар қазіргі Мэриленд жерін отарлай бастағанда, тайактар жаңадан келгендерді одақтас қылып алмақ болды. Сол жылы ол бұрынғы тайякты, өзінің інісі Ваннасты өлтіргеннен кейін билікке келді. Ол ағылшындарға бұрынғы үнді қонысын берді, оны король Карл І-нің әйелі королева Генриетта Маридің есімімен Сент-Мэри қаласы деп атады. Таяк жаңа отарлаушы бекетті ирокездік сусквеханноктардың солтүстіктен шабуылдарына қарсы буфер ретінде қызмет етуге ниеттенді. Киттамакунд пен оның әйелі 1640 жылы ағылшын иезуит миссионері Әкесі Эндрю Уайтпен достық қарым-қатынас жасап, христиан дінін қабылдады. Олардың үш-төрт баласы болған. Брент 1654 жылы қайтадан үйленді, сондықтан оның бала қалыңдығы жас қайтыс болған болуы мүмкін. Пискатауидің ағылшындықтармен одақтас және буферлік қарым-қатынаста болған пайдасы қысқа болды. Мэриленд колониясы бастапқыда аса әлсіз болғандықтан, қауіп төндіре алмады. Ағылшындар мықты колонияны құра бастағаннан кейін, олар Пискатауиге қарсы шықты. 1668 жылы батыс жағалаудағы алгонкиандар екі резервацияға бөлінді, біреуі Викомико өзенінде, екіншісі Пискатаудың бір бөлігінде. Алгонкиан халықтарының босқындары Пискатауэямен бірікті. Колониялық билік Пискатауиді 1675 жылы Нью-Йоркте орналасқан ирокез конфедерациясына (хауденосауне) ұрысқа ұшырағаннан кейін ирокездік тілде сөйлейтін сусквеханноктарға өз аумағына қоныстануға рұқсат беруге мәжбүр етті. Дәстүрлі жаулар ақырында қазіргі Мэриленд штатында ашық қақтығысқа түсті. Ұрысқа түскен тайпалармен Мэриленд колониясы сускеханноктарды Пискатауидің шабуылынан кейін қуып жіберді. Сускуэханноктар қатты жеңілді. Солтүстікке қарай сапар шегіп, аман қалған сусквеханноктар бұрынғы жаулары, хауденосауне, ирокездер конфедерациясының бес ұлтымен күш біріктірді. Ирокея тайпалары Пискатауиге бірнеше рет шабуыл жасады. Ағылшындар Пискатаудағы одақтастарына аз көмек көрсетті. Оларға көмектесу үшін отаршылдарды жинауға қарағанда, Мэриленд колониясы Пискатау жерін басқару үшін бәсекелесуді жалғастырды. Англияның Мэриленд колониясы өсіп, өркендеген сайын, Пискатау байлығы төмендеді. Олар жұқпалы аурулар эпидемиясынан, сондай-ақ тайпалар арасындағы және отаршылдық соғыстардан қатты зардап шекті. 1680 жылы ағылшындықтар тайпаларды өздерінің отанынан кетіруге тырысқаннан кейін, Пискатау ағылшын қоныстанушыларынан қашып, Мэриленд штатының Чарльз округіне жататын Зекиа батпағына қашып кетті. Оларды ирокездер шабуылға алды, бірақ олармен бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізілді. 1697 жылы Пискатауи Потомак өзенінің арғы жағына көшіп, қазіргі Вирджиния штатының Фаукьер округіне жақын жерде қоныстанды. Вирджиния отаршылары үрейленіп, Пискатауиді Мэрилендке қа...
18 ғасыр
18 ғасырда Мэриленд колониясы жерлеріне барлық үнділіктердің құқығын жойып, резервацияларды бұзды. 1720-жылдарға қарай кейбір Пискатауэ мен басқа да Алгонкиан топтары Пенсильванияға Сусквехана өзенінің солтүстігіне көшіп барды. Мэриленд аймағынан көшіп келгендер Коной және Нантикок деп аталады. Олар Пенсильвания колониясының батыс шетінде, қазіргі Нью-Джерсиден батысқа көшіп келген Алгонкиан Ленапе, Тутело, Шоуни және кейбір ирокездермен бірге таралған. Сол кезде Пискатауидің саны 150-ге жуық адам ғана еді. Олар күшті гауденосаунелердің қорғанысына жүгінді, бірақ Пенсильвания колониясы да қауіпсіз емес болып шықты. Тірі қалған тайпаның көпшілігі XVIII ғасырдың аяғында солтүстікке көшіп кетті және соңғы рет 1793 жылы АҚШ тәуелсіздік алғаннан кейін Детройтте тарихи жазбаға тіркелді. 1793 жылы Детройтте өткен конференцияда бұл халықтардың жоғарғы Канадаға қоныстанғаны, соғыста британдықтардың одақтастары болған басқа да америкалықтармен қосылғаны туралы хабарланды. Бүгінде солтүстік көшіп келгендердің ұрпақтары Канаданың Онтарио штатындағы Гранд-Ривер тұңғыш ұлысының алты ұлысының қорығында тұрады. Кейбір пискатауилер оңтүстікке, Вирджиния колониясына қарай көшіп кеткен болуы мүмкін. Олар Мехерринмен бірікті деп саналады.
19 ғасыр
Қазіргі заманғы көптеген тарихшылар мен археологтар, соның ішінде Уильям Гилберт, Фрэнк Г. Спек, Хелен Рунтри, Люсиль Сент-Хойм, Пол Сисна, Т. Дейл Стюарт, Кристофер Гудвин, Кристиан Фест, Джеймс Райс және Габриэль Таяк, Пискатауи отбасыларының шағын тобы өз отанында өмір сүруін жалғастырғанын жазды. Үлкен тайпа тәуелсіз, егемен мемлекет ретінде жойылғанмен, Пискатау ұрпақтары аман қалды. Олар сол аймақтағы басқа адамдармен, соның ішінде еуропалық келісімшарт бойынша жұмыс істейтін қызметшілермен және еркін немесе құл африкалықтармен одақ құрды. Олар ауыл шаруашылығы өмірінде өмір сүрді және еркін түсті адамдар ретінде жіктелді, бірақ кейбіреулері америкалықтардың мәдени дәстүрлерін сақтады. Америка Құрама Штаттарының халық санағы көптеген жылдар бойы үндістер үшін жеке санаттарға ие болған жоқ. Әсіресе құл мемлекеттерінде барлық түсті еркін адамдар құлдықтың нәсілдік кастасынан туындайтын гиподесенттік сыныптауға қара түске жатқызылды. XIX ғасырдың аяғында археологтар, журналистер және антропологтар Мэрилендтің көптеген тұрғындарымен сұхбат жасады, олар бұрынғы Пискатау рубасыларымен байланысты тайпалардан шыққан деп мәлімдеді. Көптеген мекемелердің ішінде бірегейлігі, католик шіркеуі индей отбасыларын өздерінің жазбаларында осы сыныптама бойынша сәйкестендіруді үнемі жалғастырды. Мұндай шіркеу жазбалары ғалымдар мен отбасылық және рулық зерттеушілерге құнды дереккөзге айналды. Антропологтар мен әлеуметтанушылар өзін-өзі үндістер деп атаған үндістерді үш нәсілдік қауымдастық деп жіктеді. Олар әдетте "Wesorts" деп аталатын (біреулер оны кемсітуші деп санайды) атаумен аталды. 19 ғасырда халық санағын жүргізгендер Пискатауэялықтардың көпшілігін "түсті еркін адамдар", "еркін негрлер" немесе "мулато" деп жіктеді. Инфекциялық аурулар мен соғыстарға байланысты америкалық түпкүлдіктердің санының күрт төмендеуі, сонымен қатар құлдыққа негізделген нәсілдік бөліну, бұрынғы колонияда нәсілдің екілік көзқарасына әкелді. Керісінше, Мэрилендтегі католик шіркеуінің жазбалары мен кейбір этнографиялық есептер аралас ата-бабаларына қарамастан, Пскатаудың өзін-өзі тануын және мәдениетінің жалғастығын үндістер ретінде қабылдады. Оңтүстікте қоғамның осындай екілік бөлінісі Америка Азамат соғысы мен құлдарды босатудан кейін көбейді. Оңтүстіктегі ақ адамдар Реконструкция дәуірі кезінде және одан кейін өз қоғамдарының саяси және әлеуметтік үстемдігін қайта қалпына келтіру үшін күресті. Олар азат етілгендерді бақылауға және ақтардың үстемдігін нығайтуға бел буды.
Белгілі тарихи Пискатау
Бұл тарихи Пискатау халқы. Қазіргі немесе тірі Piscataway халқын олардың белгілі бір тайпасына жатқызу. Мэри Киттамакунд (шамамен 1634 ж. 1654/1700), тайпа басшысы Киттамакунд Түркия Таячтың (Филип Шеридан Проктор) қызы (18951978), тайпа басшысы және шөп дәрігері.
Turkey Tayac (Phillip Sheridan Proctor) (1895–1978), tribal leader and herbal doctor.