Кіріспе
Дәстүрлі диспенсационализмнің түрленуі Евангелистік христиан теологиясында прогрессивті диспенсационализм дәстүрлі диспенсационализмнің түрленуі болып табылады. Барлық диспенсационалистер диспенсацияларды хронологиялық кезеңге қарай қарастырады. Прогрессивті диспенсационалистер диспенсацияларды хронологиялық кезектілік ретінде қарастырумен қатар, диспенсацияларды құтқарылу тарихындағы прогрессивті кезеңдер ретінде де қарастырады. "Өндірістік" термині диспенсациялардың өзара байланысы немесе прогресісі туралы түсініктен келеді. Прогрессивті диспетсионализм прогрессивті терминнің әлеуметтік немесе саяси қолданылуымен байланысты емес, мысалы прогрессивті христиандық.
In Evangelical Christian theology, progressive dispensationalism is a variation of traditional dispensationalism. All dispensationalists view the dispensations as chronologically successive. Progressive dispensationalists, in addition to viewing the dispensations as chronologically successive, also view the dispensations as progressive stages in salvation history. The term "progressive" comes from the concept of an interrelationship or progression between the dispensations. Progressive dispensationalism is not related to any social or political use of the term progressive, such as progressive Christianity.
Даму
Прогрессивті диспетшенциялық көзқарастардың элементтері бұрынғы диспетшенциялық жазушыларда, соның ішінде Скофилд пен Эрик Сауэрде болған кезде, көзқарас 1980 жылдары көтерілген нақты мәселелер мен сұрақтар бойынша бірікті. Көптеген диспенсациялық ғалымдар шамамен консенсусқа келді және 1990 жылдардың басында прогрессивті диспенсациялық көзқарастарды білдіретін үш негізгі кітап шығарды. Нәтижесінде, кітаптардың редакторлары мен авторлары Крейг А. Блейзинг, Даррелл Л. Бок және Роберт Л. Соси прогрессивті диспенсационализмнің негізгі өкілі болып саналады.
Дәстүрлі диспенсационализммен салыстыру
Прогрессивті және дәстүрлі диспетшенциалистер көптеген жалпы нанымдарды ұстанады, соның ішінде ерекше диспетшенциалистік көзқарастар бар. Екі мектептің де ұстанымы бойынша, олардың басым көпшілігі Исраил мен шіркеудің арасындағы айырмашылықты, болашақтағы алапаттан бұрын алапат, жеті жылдық алапат және Иса Мәсіхтің мыңжылдық патшалығы Иерусалимде болады. Прогрессивті диспетсионалистер алапаттан бұрын жер аударылу ілімін баса назар аудармайды, ал кейбіреулері алапаттан кейін жер аударылу ұстанымына бейімделеді. Дәстүрлі және прогрессивті диспенсационализм арасындағы басты айырмашылық - әрқайсысы қазіргі диспенсацияның өткен және болашақ диспенсациялармен қарым-қатынасын қалай қарайды. Дәстүрлі диспетшенциалистер қазіргі рақым дәуірін Құдайдың жоспарларындағы "параентеза" немесе "интеркация" деп түсінеді. Жалпы алғанда, бұл түсінік Құдайдың Исраилге қатысты бұрынғы замандағы аян етілген жоспарлары, ол қайтадан басталғанға дейін "көткеліп" тұр дегенді білдіреді.
Келісімдер арасындағы "өсу" қатынасы
Прогрессивті диспенсационалистер Ескі Келісім мен Жаңа Келісімнің арасындағы қарым-қатынасты дәстүрлі диспенсационалистерге қарағанда тығыз деп санайды. Бұл екі көзқарастың айырмашылығын көрсететін келісімдердің бірі - Жаңа Келісім. Бұрынғы заманда да, жаңа келісім туралы әртүрлі пікірлер айтылған. Кейбір диспенсационалистер, соның ішінде Чарльз Райри мен Джон Ф. Уолворд 1950 жылдары екі жаңа келісімді: бірін шіркеу үшін, екіншісін Израиль үшін деп дәлелдеді. Басқа да диспенсационалистер, соның ішінде Джон Нельсон Дарби мен Джон Мастер, тек Исраилге қатысты жаңа келісімді ұсынды. Ал басқа да диспенсационалистер, соның ішінде Сайрус И. Скофилд және Джон МакГей 1950 жылдары, бүгінгі күнгі сенуші Исраил үшін бір жаңа келісімді және оның ішінара орындалуын және Иса толық орындалу үшін қайтып келгенде болашақтағы сенуші Исраил үшін тағы бір жаңа келісімді ұсынды. Прогрессивті диспетшенционалистер, Блейзинг пен Бок сияқты, бір жаңа келісімді жалғасып жатқан ішінара орындалуымен және болашақта Израиль үшін толық орындалуымен дәлелдейді. Прогрессивтілер жаңа келісімді Мәсіх соңғы кешкі ас кезінде бекітті деп есептейді. Прогрессивтілер жаңа келісімнің кейбір аспектілері қазір орындалып жатқанмен, жаңа келісімнің соңғы және толық орындалуы болашақта болады деп санайды. Бұл ұғым кейде "бұрыннан бар, бірақ әлі жоқ" деп аталады.
Герменевтика
Дәстүрлі және прогрессивті диспетсионалистер де бірдей тарихи грамматикалық әдісті қолданады. Барлық диспенсационалистер сияқты, үдемелі аянға баса назар аударылады, сондықтан диспенсационалист Ескі Келісімді өзінің мақсатты аудиториясына қатысты бастапқы мағынасын сақтайтын түрде түсіндіреді. Сондықтан да, прогрессивтілер мен дәстүршілдер мәтіннің түпнұсқа мағынасына және оқырмандарына үлкен мән береді. Дәстүршілдер мен прогрессивтілер арасындағы герменевтиканың негізгі айырмашылығы - прогрессивтілер ішінара немесе үздіксіз орындалуды көруге бейім, ал прогрессивтілер қосымша герменевтиканы пайдалануға бейім. Дәстүршілдер мен прогрессивтілердің арасындағы бұл айырмашылықтар Ескі Келісімнің мәтіндері мен Жаңа Келісімдегі уәделерге қалай қарағанынан және оларды Жаңа Келісім жазушылары қалай қолданғанынан көрінеді. Қазіргі заманды жақша ретінде қабылдайтын дәстүршілдерге қатысты стандартты тәсіл - Жаңа Келісімдегі Ескі Келісімнің үзінділерін орындалудың орнына қолдану ретінде қарау. Егер Ескі Келісімнің үзіндісі Жаңа Келісімде (жиындардан тыс) орындалу рөліне ие деп айтылса, онда бұл қазіргі тәртіп бұдан былай жақша емес, бірақ бұрынғы тәртіппен қарым-қатынас немесе байланыс бар екенін білдіруі мүмкін. Керісінше, прогрессивтілер Жаңа Келісімдегі барлық Ескі Келісімнің цитаталарын қолданудың орнына, Ескі Келісім мен Жаңа Келісім мәтіндерінің контекстін және грамматикалық тарихи ерекшеліктерін ескеруге тырысады. Жаңа Келісімдегі Ескі Келісімнің бір тармағы қолданылуы мүмкін, бірақ ол жартылай немесе толық орындалуы немесе тіпті басқа нәрсе болуы мүмкін. Киелі кітапты түсіндірудің негіздері ретінде келісім теологиясы Ежелгі Келісімнің ұлттық Исраилмен және Жаңа Келісімнің Мәсіхтің қанымен байланысы туралы диспенсационализммен қарама-қайшы келеді.
Қосымша герменевтика
Өңдеуші герменевтика дегеніміз - бұрынғы аянның (мысалы, Ескі Келісім) бастапқы мағынамен қатар қосымша немесе кеңейтілген мағынасы бар. Мысалы, Еремия 31:3134-те жаңа келісімнің алғашқы алушылары яһудилер болды. "Исраилдің және Яһуданың үрім-бұтағының" Прогрессивтілер 2 -ші іс-әрекеттегі Иеремия 31: 31-34 -ке негізделген жаңа келісімге сенуші яһудилер алғаш рет қатысқан деп санайды. Алғашқыда басқа ұлт адамдарының қатысқаны аталмаған. Алайда, қосымша аян 910-бапта Құдай (Петр мен Корнел арқылы) яһудилермен бірге мұрагер ретінде басқа ұлт адамдарына сенушілерді ресми түрде қабылдады. Басқаша айтқанда, Құдай Жаңа Келісімдегі қосымша аян арқылы жаңа келісімге қатысушыларды сенуші басқа ұлт адамдарына да қосу үшін қолданды. Құдай жаңа келісімнің алғашқы мүшелерін алмастырмады, оның бастапқы мағынасын да өзгертпеді, тек оны кеңейтті. Бұл мағынаны кеңейту, түпнұсқаны сақтап қалу - бұл толықтырғыш герменевтика деп аталады.
Чарльз Райри
Чарльз Райри де шіркеу дәуірінің жапсырмалық сипатына аз мән берді. "Басқаша" қайта айтылуы шіркеудің табиғатынан туындайды, ол бұрын белгісіз болған, ал қазір ашылған құпия, яғни яһудилер мен басқа ұлттар бір денеде біріктірілген (Ефес. 3:17). Рирри прогрессивті диспенсационализмнің кейбір қағидаларына қарсы болса да, ол 1970-ші жылдардың соңында, прогрессивті қозғалыстан көп жыл бұрын, өте ұқсас нәрсеге қол жеткізді. толықтыратын герменевтика, әсіресе оның жаңа келісімді түсіндіруде, ол әртүрлі сенушілер топтарына бірінен соң бірі қолданылатын жаңа келісім болды. Америка Құрама Штаттарынан тыс жерлердегі басқа да елдерде де dispensationalists Құдайдың Патшалығының қазіргі аспектісіне қатты мән берді.