Кіріспе
Аризона университетінің зертханасы Ай және планеталық зертхана (LPL) - Аризона штатының Тусон қаласында орналасқан планеталық ғылымдар жөніндегі ғылыми-зерттеу орталығы. Бұл сонымен қатар Аризона университетінің Планеталық ғылымдар кафедрасын құрайтын аспирантура. LPL - бұл университет орталығында планеталық ғылымға арналған әлемдегі ең ірі бағдарламалардың бірі. Айлық және планеталық зертхананың жинағы Аризона университетінің арнайы жинақтар кітапханасында сақталады.
The Lunar and Planetary Laboratory (LPL) is a research center for planetary science located in Tucson, Arizona. It is also a graduate school, constituting the Department of Planetary Sciences at the University of Arizona. LPL is one of the world's largest programs dedicated exclusively to planetary science in a university setting. The Lunar and Planetary Lab collection is held at the University of Arizona Special Collections Library.
Өмірбаян
LPL 1960 жылы астроном Джерард Койпер құрған. Кейпер ұзақ уақыт бойы Күн жүйесін, әсіресе Айды бақылауда болды, ол астрономдар арасында сәнсіз болған кезде. Оның еңбектері арасында Миранда мен Нерейдтің ашылуы, Марста көмірқышқыл газының және Титанда метанның бар екендігі және Койпер белдеуінің пайда болуын болжау бар. Куйпер Чикаго университетінде көрген тәуелсіздігінен гөрі көбірек тәуелсіздік іздеп, Күн жүйесін зерттеуге арналған қауымдастық құру мүмкіндігіне ие болу үшін, сондай-ақ Әлемдік деңгейдегі обсерваториялар үшін оңтүстік Аризонаның көптеген әлеуетті орындарына, мысалы, Китт Пик ұлттық обсерваториясына (1958 жылы құрылған) жақын болу үшін Тусонға келді. LPL Аризона университетінің қамқорлығымен құрылды, Кейпер өлімге дейін директор болып қызмет етті. LPL-дің еңбектері шынымен де салааралық. Астрономия, физика, химия, геология, геофизика, геохимия, атмосфералық ғылым және инженерлік техниканың жинақталған білімі мен әдістері планеталық жүйелерді зерттеудің бір ғана мақсатына негізделген. Көптеген студенттер осы пәндердің бірін немесе екеуін ғана егжей-тегжейлі оқып, LPL-ге келеді, сондықтан кең ауқымды оқу бағдарламасы өте маңызды. 1973 жылы университет планеталық ғылымдар кафедрасын құрды, ол LPL-мен үздіксіз жұмыс істейді. Бұл LPL-ге жоғары оқу орындарының студенттерін қабылдауға және оқытуда үлкен рөл атқаруға әкімшілік негіздеме берді. LPL бас қызметкері бір мезгілде бөлімнің "бастығы" және зертхананың "директоры" болып табылады. Қазіргі басшы және директор Марк Марли.
Жыл сайынғы іс-шаралар
Планеталық ғылымның өнері - бұл ғылымның сұлулығы мен сәнін атап өту үшін LPL жүргізетін жыл сайынғы көркем көрмелер. Көрме 2013 жылы аспиранттармен қоғамдық ауқымды бағдарлама ретінде және ғылыми және көркемдік қауымдастықтар арасындағы алшақтықты жою құралы ретінде құрылған. 2017 жылы Планеталық ғылымның өнері шамамен 100 суретші мен ғалымның 200-ден астам өнер туындысын көрсетті, 700-ден астам қонақты тартты. Джефф Ноткин: "Аспан кеңістігіне, ғылымға және зерттеулерге қызығушылық танытқан адамдарды шынымен де қызықтыратын және оларды шынымен де қызықтыратын әртүрлі және жаңашыл өнерді көру керемет", - дейді.