Кіріспе
Қайық конструкциясындағы қысым - кеме корпусының қимасының қысымының күрт өзгеруі. Қытай әдетте құрылыс әдісі ретінде табақ материалдарын (мысалы, металл табақ немесе теңіз қабаты) пайдаланудан туындайды.
A chine in boat design is a sharp change in angle in the cross section of a hull. The chine typically arises from the use of sheet materials (such as sheet metal or marine ply) as the mode of construction.
Қытайдың негіздері
Қайық құрылысында табақ материалдарын пайдалану арзан және қарапайым, бірақ бұл табақ материалдары бойлық жағынан икемді болса, олар тік тұрысқа ие болады. Қатты жамбаспен темір кемелерге тар қайық пен кең жамбастар жатады; Қатты жамбаспен фанера кемелерге мысал ретінде бір жамбас Graduate және екі жамбас Enterprise сияқты желкенді қайықтар жатады. Тіпті, "жарықсыз" корпус тартымды көрінбесе де, көбіне, ол көзге жағымды әрі гидродинамикалық жағынан тиімді болып келеді. Клинкерден немесе карвелден жасалған кемелердің (олар сияқты) кіреберісі жоқ корпустарда, әдетте, көлденең қимасы біртіндеп қисылады. Қатты қыш - бұл аз дөңгелектелген бұрыш, ал жұмсақ қыш - бұрыштырақ, бірақ әртүрлі жазықтықты қамтиды. Қытайдың ағаштан жасалған конструкциясы - қатаң қытайлық қайық корпустарын жасау әдісі. Қатты шиналар фанерадан жасалған корпустарда жиі кездеседі, ал жұмсақ шиналар жиі шыны талшықтан жасалған корпустарда кездеседі. Көптеген мәдениеттердегі дәстүрлі тақтайлы корпустар ағаш тақтайларды су ағынына параллель бағыттап, иілген ағаш қаңқаларға жалғау арқылы жасалады. Бұл сонымен қатар дөңгелек корпусты, әдетте, кемені қалыптастыру үшін төменгі жиегі өткір. Тарихтың басым бөлігінде тақтайлы қайықтар осылай салынған. Қатты шиналарды құрастыруды бастаған алғашқы корпустар, мүмкін, өзендер мен арналарда пайдаланылатын, жүкті таситын, тереңдігі аз кемелер болған. Моторлы қайықтың ұшып жүруге мүмкіндік беретін жеткілікті қуатты теңіз моторлары жасалғалы, жамбас қайықтың төменгі жағы ең жоғары гидродинамикалық көтергіш пен жылдамдықты қамтамасыз еткен.
Кемелер қытайлықтарды пайдаланады
Әсіресе, шкураның формасында жасалған шкура - қатты қытайлық желкенді кеменің алғашқы маңызды үлгісі. Кемелердің қауіпсіздігіне байланысты беделінің нашар болғанына олардың арзан салынуы және дауыл кезінде суға батуы себеп болды. Алайда, егер ол қорғалған ішкі және жағалаулық суларда жүзіп жүрсе, онда желкенді шұңқыр ішкі сулардан жағалауға жүктерді тасымалдаудың тиімді және тиімді шешімі болды. Мұның жақсы мысалы - гундалоу. Кейінгі кездегі өзендік бу қайығы да теңіз суларында жүзуге арналған кемелермен бірге жұмыс істеді. Өзендегі бу кемелерінде жиі желкенді қайықтар сияқты қатты жамбас конструкциясы қолданылған, төменгі жағы жазық, қатты жамбас және тік жақтары болған. Пунт - ең қарапайым қытайлық шағын қайықтардың бірі. Әдетте, екі жағында бір-ақ тақтайдан тұратын, төрт бұрышты қасқыр мен артқы жағы бар, бұл ұңғыманың мәні кішкентай.
Түрлі типтегі калай корпустары
Ең қарапайым типті кілем конструкциясы - бұл кілемде (А) біріктірілген екі жалпақ панельді бір кілемді "V" пішіні. Бұл типті корпус ең қарапайым құрылыстардың бірі, бірақ олар тар "V" тұрақтылығына ие емес және кең "V" бортта еркін бортты жоғалта алады. Бір жапсырмалы корпустар, әдетте, көп жапсырмалы желкенді қайықтарда ғана кездеседі, олар көбінесе өзара тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін Акас арқылы қосылған екі терең V пішінді корпусты қолданады. Екі жапырақты корпус (B), жазық түбі және тік жақтары бар, кеңінен қолданылған алғашқы қатты жапырақты конструкция болды. Бұл конструкция бір қыш ыдысты корпусқа қарағанда әлдеқайда тұрақтылықты қамтамасыз етеді, ең аз су тарту және үлкен жүк сыйымдылығы. Осы қасиеттер екі жапырақты корпусты борттар, баржалар мен шұңқырлар үшін танымал етеді. Үш бұрышты корпус (С) - бұл, бәлкім, ең көп таралған қатты бұрышты корпус. Оның төменгі жағында терең емес "V" және жоғарыда тік панельдер бар, бұл дәстүрлі дөңгелек корпусты қайықтар пішініне жақсы ұқсас. Бұл корпус тіпті шыны талшықтан жасалған конструкцияларда да кездеседі, онда шиналарды пайдалану конструкцияда артықшылық бермейді. Көптеген жағдайда тек көпшақты корпустар деп аталатын, сандары көп (D) китайды құрайтын конструкциялар да кең таралған. Шиналардың санын көбейту арқылы корпус дөңгелек түбі бар корпусқа өте жақын болады. Қаяқтар, әсіресе, әр түрлі жағдайларда жақсы өнімділікпен қамтамасыз ету үшін қажетті күрделі пішіндерге қажетті көптеген кілемдерден тұрады. Қайықтарды құрайтын жалпақ панельдердің нөмірлері арқылы әр түрлі корпустарды атауға болады. Осылайша, A - екі панеллі қайық, B - үш панеллі қайық, C - төрт панеллі қайық және D - сегіз панеллі қайық.
Планкадан жасалған корпустар
Планкалы корпустар шыналардың қосылған жеріне беріктік беру үшін шыналар деп аталатын шыналар бойына орналастырылған ағаш тіректерді қолданады. Содан кейін бөренелер бөренеге параллель жүретін тақтайларды қолдау үшін бөренеге бекітіледі, ал типтік қайырмалы төменгі сияқты көлденең тақтайлы қималар тікелей бөренеге бекітілуі мүмкін. Бұл әдіс желкенді қайықты пайдаланып, қазіргі уақытта да қолданылуда. Бөлшектік конструкция ең жақсы жұмыс істейді корпустарда, онда бүйірлері жазық түбімен тік бұрышта қосылады, бірақ оны басқа бұрыштарда да қолдануға болады. Кемелердің қабырғаларының қалыңдығы корпус көлеміне қарағанда үлкен болған кезде, кіші кемелерді салушылар бір-бірімен тікелей қиылысатын тақтайшалар мен тырнақтардан бас тарта алады.
Қалқаннан жасалған корпустар
Қалқаннан жасалған жамбас корпус көбінесе жамбас табақтар арасындағы ұзындықтағы буындардың көпшілігін жамбастарда ұстап тұру үшін жасалады, осылайша құрылыс процесін жеңілдетеді. Қытай бүркемелері (көбінесе тек қышқылдар деп аталады) фанералық қайықтар үшін қолданылса, тағы бір кең таралған әдіс қышқылдарды шыны талшықтан және эпоксидті филе буынымен алмастырады, бұл буындарға қосылу мен қаттылықты қамтамасыз етеді; бұл әдіс көбінесе тігіс және желім конструкциясы деп аталады.
Жабдықталған V-құрамында
V формалы тоқылған корпус - таза жарыс кемелерінде де, әдеттегі демалыс кемелерінде де кездесетін корпус пішіні. Әдеттегі V форматындағы корпустың түрленуі, оның ұзындығы бойынша V секциясы бар, төселген V корпусының бұрышында және кеменің алдыңғы бөлігінде V секциясы бар, содан кейін ол әдетте кең болып келетін жазық жерге түседі. Бұл артқы жағындағы жазық аймақ "пад" болып табылады және өте төменгі deadrise планшеттік беті (Vee корпусының көтергіш беттерімен салыстырғанда) арқасында гидродинамикалық көтергішті тиімдірек қамтамасыз етеді. Бұл жоғары тиімді көтеру V секциясының ең аз тиімділігі бар корпусты ылғалдандыруға көмектеседі, осылайша соғуды (көшіруді) күрт азайтады. Қайық жылдамдығы өскен сайын, оның гидродинамикалық қысымы су астында жоғары жүреді, сондықтан қайық ақырында тек қана жағажайдың үстінде жүреді. Төмен жылдамдықта бұл корпустар салыстырмалы V корпусына ұқсас жүреді және басқарады; бірақ жоғары жылдамдықта төселген корпус жылдамдықты арттыра алады және ұқсас қуатты V корпусына қарағанда жоғары жылдамдыққа ие болады. V форматы корпусты басқару үшін айтарлықтай дағды қажет, өйткені жоғары жылдамдықта корпус кішкентай платформаға жүреді. Жүргізуші тепе-теңдікті сақтау үшін кішкене, дәл бағыттауды енгізуі керек, әйтпесе төселген V корпустар "кене жүрісіне" бейім болады. Жылдамдықтың артуымен, кішігірім жүріс айқын көрінеді және егер жүргізуші оны өтемейтін болса, бақылау жоғалуына әкелуі мүмкін.