Кіріспе
1972 жылы тұтқындық дағдарысы және Жапониядағы полиция қоршауы Асама Сансо оқиғасы (あさま山荘事件) - Жапонияның Нагано префектурасындағы Каруизава маңындағы тау қонысында тұтқындық дағдарысы және полиция қоршауы, ол 1972 жылдың 19 ақпанынан 28 ақпанына дейін созылып кетті. Полицияның соңғы күні жасаған құтқару операциясы Жапониядағы алғашқы тікелей эфирлік марафон болды, ол 10 сағат 40 минутқа созылды. Оқиға Құрама Қызыл Армияның (ҚҚА) қарулы бес мүшесі, қаза тапқан топтың он төрт мүшесі мен бір көрші өлтірілген қанды тазалаудан кейін, Ассама тауының астында демалыс үйіне кіріп, үй иесінің әйеліне барымтаға алды. Жапон полициясы мен URA радикалдары арасында он күнге созылған қақтығыс болды. Бұл табиғи қамал болатын, тік беткейде қалың бетоннан қатаң салынған, тек бір ғана кіреберісі бар, ол өздерінің қаруларымен бірге тұтқынға алушыларға полициядан қашықтықта ұстауға мүмкіндік берді. 28 ақпанда полиция ложаға шабуыл жасады. Шабуыл кезінде екі полиция қызметкері қаза тапты, тұтқын құтқарылды, ал URA радикалдары қамауға алынды. Бұл оқиға Жапониядағы солшыл қозғалыстардың танымалдылығының төмендеуіне ықпал етті.
The Asama Sansō incident (あさま山荘事件) was a hostage crisis and police siege at a mountain lodge near Karuizawa in Nagano Prefecture, Japan, which lasted from February 19 to February 28, 1972. The police rescue operation on the final day of the standoff was the first marathon live television broadcast in Japan, lasting 10 hours and 40 minutes. The incident began when five armed members of the United Red Army (URA), following a bloody purge that left fourteen members of the group plus one bystander dead, broke into a holiday lodge below Mount Asama, taking the wife of the lodge keeper as a hostage. A standoff between Japanese police and the URA radicals took place, lasting ten days. The lodge was a natural fortress, solidly constructed of thick concrete on a steep hillside with only one entrance, which, along with their guns, enabled the hostage takers to keep police at a distance. On February 28, the police stormed the lodge. Two police officers were killed in the assault, the hostage was rescued and the URA radicals were taken into custody. The incident contributed to a decline in popularity of leftist movements in Japan.
Шолу
1960 жылдары солшыл студенттік қозғалыстар Жапонияның университеттеріне, батыстағы ұқсас қозғалыстарға дейін тарады. Онжылдықтың екінші жартысына қарай бұл қозғалыстар өте фракциялық, бәсекелестікке және зорлық-зомбылыққа айналды. Солшыл студенттік топтар құқық қорғау органдары мен азаматтарды жарақаттап немесе өлтіргеннен кейін Ұлттық полиция агенттігі бұл топтарға қарсы күш қолданып, 1971 және 1972 жылдары олардың жасырындығына шабуыл жасап, ондаған адамды тұтқындады. 1972 жылдың қысында полициядан жасырынған Ұлтшыл Қызыл Армияның (ҰҚА) бір топ радикалдары Гунма префектурасындағы бір үйге қашып кетті.
Қару мен ақшаны алу
Кейіннен Біріккен Қызыл Армияға біріктірілген екі топ 1971 жылдың басында өз-өзінен тәуелсіз зорлық-зомбылық әрекеттерін жасады. Хироко Нагата мен Хироси Сакагучи бастаған "Кейхин қауіпсіздікке қарсы келісім" бірлескен күрес тобы 17 ақпанда Моокадағы (Точиги префектурасы) қару дүкеніне шабуыл жасап, 9 мылтық, 1 мылтық, 1 әуе қаруы және 2300 оқ-дәрі сатып алды. Полицияның жедел әрекетінен үрейленген шабуылшылардың көпшілігі көлікпен қашып кетті, бірақ екеуі қалды; олар тұтқындалғаннан кейін кінәлілерді анықтады, нәтижесінде Нагата, Сакагучи және басқалар іздестіріліп жатыр. 1971 жылы 22 ақпан мен 23 шілде аралығында Цунео Мори бастаған Қызыл Армия фракциясы, оның ішінде Кунио Бандо (ол әлі де қашып жүр) 4 банкті, 3 пошта бөлімін және бастауыш мектепті тонауды жүзеге асырды. Сол кезде солшыл студенттердің демонстрациялары қарқын жоғалтып барады, бірақ бірнеше журналистер мен қауіпсіздік мамандарын қоспағанда, бұл топтар туралы бұрын ешкім естімеген.
Таудағы жасырын орындар
Полиция бүкіл ел бойынша адам іздеу жұмыстарын бастады, бұл қылмыскерлердің тіпті Саппоро мен Киото сияқты алыс қалаларда да жасырынуын мүмкін емес етті; екі топ та Гунма префектурасының солтүстік-шығыс бөлігіндегі таулы аймақта жиналуға шешім қабылдады. Кейхин тобы Гунма префектурасының таулы аймағына барып, агитпункт (агитация нүктелері; жасырынған жердің агрессивті атауы), бірлесіп "тау базасы" (Аруна тауының, Кашо тауының және Мёги тауының беткейлерінде бөлек базалар) құрды. Қызыл Армия фракциясы қалалардан шығып, Яманаши префектурасында (Никура базасы) агитпункт құрды. Ұрық ақшасын пайдаланып, URA Кейнхен тобынан қару сатып алды, ал 1971 жылдың желтоқсан айының басында екі топ арасында алғашқы бірлескен әскери оқу-жаттығулар өткізілді (жалпы саны 29 адам). Алайда, Кейхин тобының ішінде интеграцияға қарсы тұратын топ пайда болды. 18 желтоқсанда радио хабарларында Токио аймағында әлі де бар Кеихин тобының мүшесі Шибано Харухиконың Итабашидегі полиция бекетіне шабуыл кезінде атып өлтірілгені туралы хабарланды. 20 желтоқсанда біріккен топтардың бірінші басшылар конференциясы Кеихин тобының Харуна базасында өтті. Басшылар полиция олардың жалпы орналасқан жерін білетінін және таулардан кету қиын болатынын білген. 1971 жылдың соңында сыртқы көмекке немесе құтылуға үмітсіз екі фракцияның басшылары Мори мен Нагата "жою операциясын" (滅戦) жоспарлады, бұл барлық мүшелердің сын мен өзін-өзі сынға алудың идеологиялық қайта қарау процесін қажет етті.
Ішкі тазалау
1972 жылдың ақпан айының екінші аптасында Гунма кешенінде URA төрағасы Цунео Мори мен вице-президент Хироко Нагата топты күшпен тазалауды бастады. Нагата мен Мори сегіз URA мүшесін, сондай-ақ бір мүшесі жоқ адамды ұрып-соғып өлтірді. Алты мүшесі сырттағы ағаштарға байланып, суыққа тоңған. 16 ақпанда полиция Мори, Нагата және тағы алты URA мүшесін ғимараттан немесе жақын маңдағы ауылдан тұтқындады. Тағы бес адам мылтықпен қаруланып, таулар арқылы жақын маңдағы Нагано префектурасындағы Каруизава қауымына қарай қашып құтылуға үлгерді. Бұл бес қашқын - Киото университетінің түлегі Кунио Бандо (25), Йокохама ұлттық университетінің жоғары оқу орнының түлегі Масакуни Йошино (23), Токио Суисан университетінің түлегі Хироши Сакагучи (25), оның інісі Сабуро Като (19).
Оқиға
19 ақпанда Каруизава маңында полицияның қууын көріп, бес радикал Каваи музыкалық аспаптар өндірісіне тиесілі Асама Сансо (Асама тау вилласы) атты демалыс үйіне бас сауғалады. Радикалдар үйге кіріп, үйдің 31 жастағы күзетшісінің әйелі Ясуко Мутаны тауып алады. Ол ғимараттағы жалғыз адам еді, өйткені оның күйеуі итпен серуендеген, ал қонақтар конькимен сырғанауға кеткен. Радикалдар Мутаны тұтқынға алып, ғимаратты бөгеп тастады. Жақын маңдағы Ассама тауының атымен аталған ложаның құрылымы оны бекініс етті: ол үш қабатты ағаш және бетон ғимарат болды. Жоғарғы қабат төменгі екі қабаттан сәл үлкен, бұл үйдің сыртқы көрінісін саңырауқұлаққа ұқсатады. Бұл үйдің төменгі жағында қар жауып, тік жатқан беткейлер тұрды, терезелері қатты жабылып тұрды. Ғимараттың қабаттың кескіндемесі мен тар баспалдақтары қорғаушыларға ішіндегі қозғалысты оңай бөлуге мүмкіндік берді. Радикалдар уақыттың көп бөлігін ас үй, асхана, татами матасы бар ұйықтайтын бөлме және айналадағы аңғар мен төбелерге керемет көзқараспен қараған ең жоғарғы қабатта өткізетін. Радикалдар есік пен терезелердің айналасына үлкен жиһаздар мен төсек-орынды жайып, оларды сыммен бекітті. Мұтаның күйеуі баррикадаларды көріп, қайтып келгенде, не болғанын түсінеді де, дереу полицияға хабар береді. Полиция дереу жолды бөгеп, радикалдардың қашып кетуіне жол бермеу үшін үйді қоршап алды. Полиция бастапқыда радикалдар өз бетімен беріле ме, жоқ па, соны көруге шешім қабылдады. Үш күн бойы қамауға алушылардан бас тарту туралы хабар келмеген соң, полиция ложаның электр қуатын өшіріп, бірнеше радикалдардың ата-аналары оларға бас тартуды өтінді, бірақ бұл нәтиже бермеді. Ата-аналардың бірінің ұлы тазалау кезінде қаза тапты, бірақ полиция да, ата-ана да бұл туралы білмеді, өйткені тазалаудың толық көлемі әлі белгілі болған жоқ. 25 ақпанда полиция бөлімшелері (Нагано полициясы, ТМПД, Канагава және Яманаси полициясы қолдауымен) ложаға шабуыл жасауға дайындала бастады. Құрылыстың жанында бұзғыш шары бар кран және броньды жүргізуші бөлмесі орналастырылды, ал полиция өздерін сатымен, ауыр балғамен және шынжырлы пиламен қаруланды. Мұтаның күйеуі радикалдарға қатты дауыспен әйелі босатылсын деп өтініш жасады, бірақ ол ескерілмеді. 27 ақпанда полиция бейсбол соғу машинасын пайдаланып, ғимаратты таспен бомбалады, бұл тұтқынға алушыларды түн бойы ұйықтатпайтын болды. Полиция 28 ақпан күні таңғы сағат 8-де шабуылға дайындықты бастады және бір сағаттан кейін соңғы ультиматум шығарды, бірақ радикалдар оны елемеді. Сағат 10-да кран үйдің қабырғаларын бұзып-тозып, бұзып-тозып, құлатып тастай бастады. Полиция сақпен ғимаратқа жақындап, бөгеттерді бұза бастады. Түске қарай полиция төменгі екі қабатты басып алып, радикалдар мен жоғарғы қабаттағы Мутаны оқшаулады. Полиция жоғарғы қабаттағы радикалдардың қорғанысын бұзып өтуде қиындықтарға тап болды, ал бірнеше сағаттан кейін көп жетістік жасамады. Олар жоғары қысымдағы су құбырларын ең жоғарғы қабатқа бағыттап, ғимарат қабырғаларында үлкен тесіктер қазып, радикалдар мен Мутаны суық сумен суға батты. Осы уақыт аралығында радикалдар шабуыл жасаған полицияға қарсы ұдайы атыс жүргізіп, оларға қолдан жасалған бомбалар лақтырып жатты. Екі полиция қызметкері, инспектор Шигемицу Таками (42) және инспектор Хисатака Учида (47) атып өлтірілді, ал тағы он бес полиция қызметкері жарақат алды. Полицияның рұқсатынсыз аймаққа кірген бейбіт бақылаушыны да радикалдар атып өлтірді. Қараңғы түскенде полиция жоғарғы қабаттағы бөгеттерді бұзып, Като ағайындыларының біреуін тұтқындады. Қалған төрт радикалды фютон төсек-орынды үйіп, берілуден бас тартты. Полиция оларға жақындаған кезде Бандо полиция қызметкерлерінің бірі Масахиро Эндоның көзіне оқ атқан. Ендө көзінен айырылған, бірақ аман қалған. Ақыры, оқиғадан кейін 280 сағат өткен соң, сағат 6:15-те қалған төрт радикал қамауға алынып, Мута құтқарылды. Мұтаның денесі суық, бірақ ол жараланбаған еді. Ол полицияға оны тұтқынға алғандардың оны қатты ұрып-соққанын, бірақ оны төсекке байлап қойғандарын айтты. Сол күні кешке Банданың әкесі ұлының мінез-құлқына ашуланып, Киотоға жақын орналасқан Оцудағы үйінде өзін-өзі асып өлтіреді.
Медиа қамту
28 ақпан күні таңғы сағат 9.40-да NHK телеарнасы тікелей эфирде қоршауды жалғастыра бастады, ол сол түнгі сағат 20.20-ға дейін жалғасты. NHK арнасының рейтингісі орташа есеппен 50,8% -ды құрады, ал 6:26 -да 89,7% -ға жетті. Токиода көлік қозғалысы күн бойы айтарлықтай жеңілдеді. Жапондықтар полиция қызметкерлерінің тез тағамды жеп жатқанын көрсететін ақпарат құралдарының жаппай таралуынан кейін тез тағамның Жапониядағы төтенше жағдайдағы азық-түлік ретінде танымал бола бастады.
Салдары
Бес радикалды алты айып бойынша айыпталды: екі адам өлтірген, бір адам өлтіруге тырысқан, полицияға өз міндеттерін орындауға кедергі келтірген, атыс қаруын және семсерді бақылау туралы заңды бұзған және заңсыз қамауға алған. Төртеуіне ұзақ мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды, ал Сакагучи өлім жазасына кесілді. 2013 жылдың 24 маусымында Жапонияның Жоғарғы соты Сакагучидің қайтадан сот жүргізу туралы арызын қабылдамады, оны өлім жазасына кесіп, күтіп отырды. Үш ағайынды Катоның үлкені ішкі топтың "тексеру процесінде" (тазалау) қайтыс болды, екіншісі (қамауға алынғанда 19 жаста) 13 жылға ауыр еңбекке кесілді, ал кішісі (16 қамауға алынғанда) түзеу мектебіне жіберілді. 1975 жылы 8 тамызда Жапония үкіметі Бандоны босатып, Малайзияның Куала-Лумпур қаласында АҚШ және Швеция елшіліктеріне шабуыл жасап, 53 адамды тұтқынға алған жапондық Қызыл Армия мүшелерінің талабына жауап ретінде Ливияға баспана іздеуге ұшып кетті. Бандо 1977 жылы Парижден Токиоға ұшып бара жатқан Japan Airlines 472 рейсін ұрлауға көмектескен деп есептеледі, бұл ұшақты Даккаға қонуға мәжбүр етті. Ол қашып жүрген және 1997-2007 жылдар аралығында Ресей, Қытай, Филиппин және Жапонияда болған. Мута Каруизавада қалып, басқа бір үйде жұмыс істеді. Ол құтқарылғаннан кейін полиция мен баспасөзге берген алғашқы мәлімдемесінен бастап, өзінің азапты жағдайы туралы одан әрі сөйлесуден бас тартты. Бұл оқиға бірнеше айдан кейін болған Лод әуежайындағы қырғынмен және бірнеше ұрықпен бірге жапон халқының радикалды солшыл студенттік топтарға қарсы күшейген әлеуметтік реакциясына ықпал етті. Қарулы оқиғадан кейін Жапониядағы солшыл қозғалыстың саны азайып, халық тарапынан қолдау да азайды. Кодзи Вакамацуның оқиға туралы "Бірлескен Қызыл Армия" атты 2007 жылғы фильмі 2007 жылдың қазан айында өткен Токио халықаралық кинофестивалінде "Жапон көздері" сыйлығын жеңіп алды.