Кіріспе

Frzb (фрисби ойыншығы сияқты айтылады) - Wnt белдеуін байлайтын, эмбриональды дамуда аса маңызды. Ол Frizzled жасуша бетіндегі G- белок рецепторының бәсекелесі болып табылады. Frizzled - Drosophila melanogaster тірі ағзасының полярлық генінің бірі. Ол Wnts үшін жасуша бетіндегі рецептор ретінде қызмет ететін интегралды белоктарды кодтайды. Интегралды мембраналық ақуыздарда цистеинге бай домен бар, ол Wnt байланыстыру домені деп саналады. Сигналдар 7 трансмембраналық доменнен басталады және G протеиндерімен рецепторларды біріктіру арқылы беріледі. Бұл белок хондроциттерде экспрессияланады, сондықтан ол эмбрион мен ұрықтың скелет дамуында маңызды. Frzb жасушадан тыс плазмалық мембранада орналасады. Фризлден айырмашылығы, frzb-де G протеинді жұптасқан рецепторларда кездесетін 7 трансмембраналық домен жоқ. Ол әлі де frizzled-тің гомологы болып саналады, өйткені оның құрамында цистеинге бай домен (CRD) бар және оның сигнализация үшін маңызды болып табылатын жасушалық C терминалы бар. CRD әртүрлі белоктарда, мысалы рецепторлы тирозинкиназаларда жоғары сақталады және лигандты байлайтын домен ретінде жұмыс істейді. С-терминал - бұл жасуша ішінде орналасқан карбоксил терминалы және каноникалық сигнализация үшін қажет. Серпентин рецепторлары (frzb) жұбы лигандқа (Wnt ақуызына) қосылып, G ақуыздарын белсендіреді. Сигналды трандукциялау каскады бірінші және екінші топ антагонисттерінің бөлінуіне әкеледі. Бірінші топтағы антагонисттер секрецияланған Frizzled Related protein (Sfrp) және Wnt ингибиторлық факторынан (Wif) тұрады. Srfp және Wif екеуі де рецептордың белсендірілуін тежейтін Wnt ақуыздарына тікелей байланады. Антагонисттердің екінші тобында Wnt ингибиторлық ақуыздар тобы бар, олар Frizzled Receptor like Proteins (FRPs) деп аталады. FRP- лар Wnt сигналды жолды белсендіре бастайтын LRP (төмен тығыздықты липопротеинмен байланысты ақуыз) корецепторларына байланады. Frizzled (Fz) туысына қатысы бар осындай жолдардың бірі - Wnt/β Catenin (β Cat) сигнализациясы. β Cat - аксинмен бақыланатын жасушааралық сигнал. Бұл жолмен Wnt рецепторларының белсендірілуі каноникалық жолмен фосфорилирлеу кезеңдерінің сериясы арқылы β Cat-тің ядроға тұрақтандыруына және ядролық импортына әкелетін, онда β Cat Т-клетка факторымен (TCF), ДНК-ға байлайтын ақуыздар отбасымен байланысады. β Cat және TCF кешені Wnt жолдың мақсатты гендерін белсендіреді. Wnt болмаған жағдайда β- катенинді гликоген синтезасы киназасы 3 (GSK3) бар кешен фосфорилирлейді, ол β- Cat- ты протеосомалық ыдырау үшін мақсат етеді. Ядрода Т-күҙәндік фактор (ТКФ) ДНК-мен байланысатын белоктар тобының мүшелері Граучо (Гро) сияқты корепрессорлармен бірге Wnt нысаналарын басады. Егер Wnt бар болса, ол Fz LRP рецепторларына байланады, бұл аксиннің LRP және Fz клеткааралық доменіне байлануына әкеледі. Dishevelled (Dvl) - Wnt тәуелді ингибициялық кешен үшін қажетті белок. LRP аксиннің үйлесімі Dvl фосфорилирлеуді (P) тудырады, бұл APC аксин GSK3 кешенінің β Cat- ті фосфорилирлеуін тежейді. Жинақталған β Cat ядроға кіреді және TCF-ті транскрипциялық активаторға айналдырады. Frzb- нің ақаулары әйелдерге тән остеоартритке (ОА) бейімделумен байланысты, бұл артриттің ең кең таралған түрі және мүгедектіктің жиі себебі болып табылады. https://web. мұрағат. org/web/20070930043451/http://jcs. биологтар. org/content/vol119/issue3/images/large/JCS02826F1. Frzb (Frzb1 немесе Sfrp3 деп аталады, секрецияланған фризлированный протеин 3) бастапқыда сүйек морфогенезі кезінде хондрогендік фактор ретінде анықталды және болашақ перионциумды тіс фолликулының пайда болуына ықпал ететін нейроқабық түзілген мезенхималық жасушалардың жаңа маркері ретінде сипатталды.