Кіріспе
Хорват тарихшысы Фердо Шишич (9 наурыз 1869 жылы туған, 21 қаңтар 1940 жылы туған) - хорват тарихшысы, ХХ ғасырдағы хорват тарихнамасының негізін қалаушы тұлға. Ол өзінің ең маңызды үлесін Хорватияның ерте орта ғасыры саласында қосты.
Ferdo Šišić (, 9 March 1869 – 21 January 1940) was a Croatian historian, the founding figure of the Croatian historiography of the 20th century. He made his most important contributions in the area of the Croatian early Middle Ages.
Өмір
Шишич Винковциде дүниеге келген. 1888 жылы Загребтегі жалпы білім беретін мектепті бітіргеннен кейін, Загреб университетінің философия факультетінде оқыды, 1892 жылдың жазында мұғалімдік диплом алды. Ол 1892-1893 жылдары Госпич, 1893-1894 жылдары Загреб, 1894-1902 жылдары Осиек және 1902-1906 жылдары Загреб жоғары мектептерінде мұғалім болып жұмыс істеді. Шишич өзінің оқуын Венада жалғастырды, онда ол өзінің шақыруын білдірген адамдармен, соның ішінде Ватрослав Ягичпен танысты. Шишич 6-ші семестрден кейін Загребке оралды және Тадижа Смичиклас пен Томислав Маретичтің лекцияларына қатысты. 1900 жылы филология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Д. Загреб университетінде "Задар және Венеция 1159 - 1247 жылдар аралығында" атты еңбегімен. 1902 жылы "Миха Мадиев де Барбезанис" еңбегімен абилитацияланды және ХХ-ХV ғасырлардағы хорват тарихы бойынша жеке ассистент профессор болды (яғни 1409 жылға дейін). 1908 жылы жұмысынан босатылған, бірақ 1909 жылы қайтадан университет профессоры болып жұмысқа қабылданды. 1910 жылы Югославия ғылым және өнер академиясының мүшесі болды. 1940 жылы 21 қаңтарда Загребте қайтыс болды.
Тарихшы
Шишичты негізінен Хорватияның ерте және жоғары орта ғасырлар тарихы қызықтырды. Оның ең ірі еңбегі - "Хорваттардың өз билігі кезінде тарихы". Оның ең танымал еңбегі - Хорват халқының тарихының шолу, оны Ярослав Шидак редакциялады және ол шамамен бес онжылдық бойы кеңінен қолданылды. Арпад патшалары тұсындағы хорваттардың тарихы (1102 1301), оның өлімінен кейін жарық көрген аяқталмаған жинағы, әдетте, оның magnum opus деңгейінен төмен деп саналады. Шишичтің басқа да елеулі кітаптары - Хрвое Вукич Хрватинич туралы маңызды монография және Дукляниннің хроникаларының сын басылымы. Оның кейінгі кезеңдердегі (XV-XIX ғасырлар) хорват тарихы туралы жинақтары оның Хорваттың ерте орта ғасырлардағы эпохалық тарихы сияқты құнды емес. Оның 1913 жылы жарық көрген хорват тарихының көздері туралы "Приручник источников хрватских историй" кітабы, сондай-ақ хорват тарихнамасының бүгінгі күнге дейін жалғыз ұсынысы Хрватика историография од XVI до XX века (Jugoslovenski istorijski časopis басылымында жарияланған) аса құнды. Фердо Шишичтің жұмысы жүйелі, объективті және ақпараттандырылған тәсілмен сипатталады. Алайда, оның шығармашылығы - "генетикалық тарихтың" немесе мұрағатшының әдісінің биік нүктесі, ол таңдалған кезеңнің кебелектерін мұқият тоқып, мұрағат материалдарымен ашылған бос орындарды толтыру үшін кейде қажет болмайтын болжамдарға кіріспейді. Сонымен қатар, хорват тарихнамасында демография, культурология, экономика тарихы мен өнерді біріктіретін көпсалалы тәсіл XX ғасырдың екінші жартысында ғана басым болды. Бұл Шишичті баға жетпес негіздер қалаған, бірақ қазіргі заманғы тарихи ғылымның үлгісі бола алмайтын классик позициясына қойды.
Саясатшы және мұрағатшы
Шишич 1908 жылдан 1917 жылға дейін Хорват-серб коалициясының мүшесі ретінде саяси белсенді болды. Оның өмірбаяндары кейде Шишичтің саяси тұрақсыздығы, материалдық амбициялары, әлсіз мінезі және оппортунизмі туралы айтады. Шишичтің саяси мансабы ерекше маңызды емес. Хорват мәдениеті мен ғылымына оның ұзақ уақытқа созылған үлесі - бұл оның 450-ден астам шығармаларын қамтитын гигант және мұқият тарихнамалық шығармасы. Оның шығармашылығының тағы бір маңызды аспектісі - ол өмір бойы құрған жеке кітапханасы, онда 20 000-нан астам атау бар (кітаптар, мақалалар, тарихнама жинақтары). Ол қайтыс болғаннан кейін, бұл кітаптар Загребтегі Хорватияның мемлекеттік мұрағатының ең құнды бөлігіне айналды. Архивші маман ретінде Шишич Хорватиядағы, сондай-ақ Венгрия, Австрия, Ұлыбритания, Франция, Италия, Бельгия, Чехия және Словакиядағы көптеген жинақтардан материалдар жинады.