Кіріспе

Ежелгі Римнің провинциялық теңіз флоты Classis Britannica (ағылшынша, Британдық флот, "Британия мемлекетінің флоты" дегеннен гөрі "Британия провинциясының флоты" деген мағынада) ежелгі Римнің теңіз флотының провинциялық теңіз флоты болды. Оның мақсаты - ағылшын арнасын және Рим провинциясы Британияның айналасындағы суларды бақылау еді. Қазіргі заманғы (және кейбір қазіргі заманғы римдік) "жауынгерлік флоттардан" айырмашылығы, оның жұмысы негізінен персонал мен қолдаудың логистикалық қозғалысы және Ла-Манш арқылы ашық байланыс жолдарын сақтау болды. Классикалық тарихшыларда Classis Britannica-ға осы атпен әдеби сілтеме жоқ, археологиялық дәлелдер де аз (егер CLBR мөрі басылған плиткалар шығыс Кент жағалауы мен Лондонда жиі кездесетін болса да, бұл үкіметтік ғимараттарды немесе армияның ертедегі артықшылығын білдіреді), яғни оның тарихы мен формасының егжей-тегжейі, өкінішке орай, үлкен түсініктемеге негізделген.

Инвазия

Атап айтқанда, Рим империясының 40 мың сарбазы мен олардың керек-жарағын алып келуге арналған флоты құрылды. Ол табысты шабуылдан кейін де армияға қолдау көрсетуді жалғастырды, ағылшын арнасы арқылы үлкен көлемде заттарды тасымалдады.

Жаулап алу

Бұл флот Британияны жаулап алуда маңызды рөл атқарды. Алайда Тацит бұл таңғаларлық жайттың, ол шабуылдан кейін жиырма жыл өткен соң, Будикан көтерілісіне дейін Суэтоний Паулиннің Меней боғазынан Инис-Монға өтуінде болмағандығын айтады. Бұл күш әлі де Канал аймағында орналасқандығын көрсетеді, ол Уэльстің солтүстігіне дейінгі ұзақ сапарға жарамсыз немесе сол кездегі жер әскерлеріне пайдалы қолдау көрсету үшін тым аз болды. Флавий дәуірінде бастапқыда уақытша басқыншылық флоты ретінде көтерілген нәрсе Classis Britannica ретінде ресмилендіріліп, тұрақты статутқа ие болды. Сондай-ақ, Флавий дәуірінде губернатор Агриколаның қол астында ол Каледонияны (Шотландия) айналып өтіп, 83 жылы оның шығыс жағалауына шабуыл жасады. Бір жылдан кейін флоттың Оркни аралдарына жеткені туралы мәлімет бар. Императорлық дәуірдің басында флоттың операциялары аймағында маңызды теңіз оппозициясының болмауынан шабуыл қиылысы, мысалы, теңізде талассыз өтті Classis-тің негізгі рөлі Британиядағы армияға, сондай-ақ Германиядағы кейінгі жылдары науқан жүргізген армияларға логистикалық қолдау болды.

Темір өндіру

Англияның оңтүстік-шығысындағы Уэльдте темір өндірісімен байланысты жерлерде Британ классикасының мөрленген плиткалары табылған. Олардың ішіндегі ең үлкені Шығыс Сассекс штатының Батл қаласына жақын орналасқан Бопорт паркі, онда темір балқыту орнына жақын орналасқан үлкен моншақ үйінің төбесінде 1000-нан астам плитка қолданылды. Темір өндірудің басқа да орындары Бардоун, Уадхерст, Сассекс, және Кранбрук, Кент маңындағы Литтл Фарнингэм фермасы. Тақташалар табылған тағы үш жерде Рим дәуірінде кеме жүретін су болған, ал екеуі Бодиамда және Нинфилдке жақын Борехам көпірінде, екеуі де Сассекте темір зауыттары бар. Бұл "Классис Британика" темірді тасымалдап қана қоймай, оны өндіруге де қатысқан дегенге меңзейді.

Үзіліс

Флот археологиялық жазбалардан III ғасырдың ортасында жоғалып кетеді, бірақ қазіргі заманғы дереккөздерден осы күннен кейін өмір сүруін жалғастырғаны белгілі.

Караузиус

286 жылы галлиялық шыққан римдік әскери қолбасшы Караузиус Classis Britannica командасына тағайындалды және Арморика мен Бельгияның жағалауларына шабуыл жасаған франк және саксон пираттарын жою жауапкершілігі берілді. Алайда ол тұтқынға алынған қазынаны өзі үшін ұстап тұрғаны және тіпті пираттарға шабуыл жасауға және оларға қарсы әрекет жасамас бұрын байытуға мүмкіндік бергені үшін күдікті болды, сондықтан Максимиан оны өлтіруге бұйрық берді. 286 жылдың аяғында немесе 287 жылдың басында ол бұл үкімді естіді және билікті басып алып, өзін Британия мен солтүстік Галлияның императоры деп жариялады. Британдық флотқа Рим империясын білдіретін Рейн флоты шабуыл жасағанда, британдық флот жеңіске жетті, бұл сол кезде оның айтарлықтай көп болғанын көрсетеді. Алайда, болашақ басқыншылар жеңіліске ауа райының нашарлауы себеп болды деп айыптады. 300 жылы Британия Рим империясының құрамына қайтадан кірді, ал Classis Britannica Рим империясының флоты ретінде қайта қалпына келтірілді.

Империяның соңы

Римдік Британияның соңғы жылдарында флоттың барлық бөлігі Ұлыбританияның шығыс және оңтүстік жағалауларын алғашқы қарақшылар әрекеттерінен қорғауға арналды. Флот Саксон жағалауындағы бекіністерді басқаруда белгілі бір рөл атқарған болуы мүмкін.

Кемежайлар мен порттар

Бастапқыда флоттың негізгі базасы Рутупиа (Ричборо) деп саналған, бірақ соңғы археологиялық жұмыстар флоттың теңізшілері қоныстанған үш аман қалған қалмақтың бірі Дубристе (Дувер) ашылды, бұл шын мәнінде Классистің негізгі базасы болды. Бұл оның негізгі базасы болуы мүмкін, бірақ Болонь-сюр-Мердегі басқа аман қалған флоттық форттардың бірі әлдеқайда үлкен және сондықтан кейбір адамдар оны Доверден гөрі осы рөлге үміткер деп санайды. Портсмут портының солтүстігіндегі Портус Адурни (кейіннен Портчестер қамалы деп аталып кетті) тағы бір үміткер және ол кем дегенде флоттың негізгі базасы болды деп есептеледі.

Екіншілік көздер

Клир, Генри, "The Classis Britannica", Д. Э. Джонстонның (ред. ), Саксон жағалауы, 1977