Кіріспе
Цифрлық технологияны қолданудағы құзыреттілік Цифрлық сауаттылық - бұл жеке адамның ақпаратты жазу немесе цифрлық медиа платформаларды пайдалану арқылы табу, бағалау және жеткізу қабілеті. Бұл ақпаратты құру, бағалау және бөлісу үшін ақпараттық және коммуникациялық технологияларды пайдаланудағы техникалық және танымдық қабілеттердің бірігуі. Алғашқыда цифрлық сауаттылық цифрлық дағдыларға және жеке компьютерлерге бағытталған болса, интернет пен әлеуметтік медиа қолдануының пайда болуы оның назарын мобильді құрылғыларға аударды. Мәнімен бөлісудің мәдени және тарихи жолдарын танитын сауаттылықтың өзге де дамушы анықтамаларына ұқсас, цифрлық сауаттылық ақпаратты түсіндірудің дәстүрлі әдістерін алмастырмайды, керісінше осы дәстүрлі сауаттылықтардың негізгі дағдыларын кеңейтеді. Цифрлық сауаттылықты білім алудың бір бөлігі ретінде қарастыру керек.
Digital literacy is an individual's ability to find, evaluate, and communicate information using typing or digital media platforms. It is a combination of both technical and cognitive abilities in using information and communication technologies to create, evaluate, and share information. While digital literacy initially focused on digital skills and stand alone computers, the advent of the internet and social media use has shifted some of its focus to mobile devices. Similar to other evolving definitions of literacy that recognize the cultural and historical ways of making meaning, digital literacy does not replace traditional methods of interpreting information but rather extends the foundational skills of these traditional literacies. Digital literacy should be considered a part of the path towards acquiring knowledge.
Тарих
Цифрлық сауаттылық зерттеулері ақпараттық сауаттылық жолына түсті. Бұл ақпараттық сауаттылық дәстүрінен және әлеуметтік танымдық дәстүрлерге негізделген медиа сауаттылығын зерттеуден, сондай-ақ антропологиялық әдістемелерге негізделген мультимодальды композицияны зерттеуден тұрады. Цифрлық сауаттылық сауаттылық саласындағы әлеуметтік ғылымдар зерттеулерінің кеңейіп жатқан рөліне, сондай-ақ визуалды сауаттылық, компьютерлік сауаттылық және ақпараттық сауаттылық тұжырымдамаларына негізделген. Бұл ұғым 20-шы және 21-ші ғасырларда дағдылар мен құзыреттердің техникалық анықтамасынан цифрлық технологиялармен өзара әрекеттесудің кеңінен түсінілуіне дейін дамыды. Цифрлық сауаттылық туралы оның алғысы - медиа сауаттылық аясында жиі айтылады. Медиа сауаттылығын оқыту Ұлыбританияда және АҚШ-та 1930 жылдары соғыс пропагандасы мен 1960 жылдары жарнаманың өсуі салдарынан басталды. Манипулятивті хабарлар мен әртүрлі БАҚ-тың көбеюі оқытушыларды да алаңдатады. Білім берушілер жеке тұлғаларды медиа хабарларын қалай бағалайтынын және бағалайтынын үйрету үшін медиа сауаттылығын дамытуды бастады. Цифрлық және медиа мазмұнды сынға алу мүмкіндігі адамдарға бейімділіктерді анықтауға және хабарламаларды өз бетінше бағалауға мүмкіндік береді. Napster сияқты қызметтерде файлдарды ортақтастырудың өсуімен, этика элементі цифрлық сауаттылықтың анықтамаларына кіре бастады. Цифрлық сауаттылық шеңберлері өздерінің қоғамдастығының әлеуметтік жауапты мүшесі болу, хабардар болу және басқаларға үйде, жұмыста немесе ұлттық платформада цифрлық шешімдер табуға көмектесу сияқты мақсаттар мен міндеттерді қамтуға бастады. Бұл анықтама цифрлық құрылғыда оқу мен жазуға қатысты, бірақ графемалардан тыс семиотикалық мағынаны баса көрсететін бірнеше медиумдардағы кез келген режимдерді қамтиды. Бұл сондай-ақ бейнелерді түсіру және жүктеу сияқты басқа да медиа күштерін өндіру туралы білімді қамтиды.
Академиялық және педагогикалық ұғымдар
Цифрлық сауаттылық педагогикасы пәндер бойынша қозғала бастады. Ал кейбір сауаттылық зерттеушілері бұл тұжырымдаманың ақпараттық-коммуникациялық технологиядан тыс, жалпы сауаттылық білім беру саласына да қолданылуы керектігін айтады. Цифрлық сауаттылықтың студенттер мен педагогтарға әсерін ескере отырып, педагогика цифрлық құралдармен жұмыс істеудің төрт нақты моделін атап өтті. Бұл төрт модель - мәтінге қатысу, кодты бұзу, мәтінді талдау және мәтінді пайдалану. Бұл әдістер студенттерге (және басқа да білім алушыларға) БАҚ-пен толыққанды араласу қабілеті береді, сонымен қатар жеке адамның цифрлық мәтінмен өмірлік тәжірибелеріне қатысты қарым-қатынасын арттырады.
XXI ғасырдағы дағдылар
Цифрлық сауаттылық үшін белгілі бір дағдылар жиынтығы қажет, олар табиғатынан пән аралық. Warschauer and Matuchniak (2010) санариптік сауатты болу үшін жеке адамдарға қажет болатын үш дағды топтамасын немесе 21-ғасырлық дағдыларды тізімдейді: ақпарат, БАҚ және технология; оқыту және инновациялық дағдылар; және өмір мен мансап дағдылары Aviram және басқалар. Өмірлік және мансаптық дағдыларды меңгеру үшін, сонымен қатар икемділік пен бейімделу қабілетін, бастамашылық пен өзін-өзі басқаруды, әлеуметтік және мәдени дағдыларды, өнімділік пен есеп беруді, басшылықты және жауапкершілікті жүзеге асыру қажет. Цифрлық сауаттылық әр түрлі сауаттылықтан тұрады, сондықтан ұқсастықтар мен айырмашылықтарды іздеудің қажеті жоқ. Бұлардың бірі - медиа-білім мен ақпараттық сауаттылық. Авирам мен Эшет Алкалай сандық сауаттылық деген жалпы терминге сауаттылықтың бес түрі кіреді деп санайды. Көбейту сауаттылығы: жаңа шығарма жасау үшін цифрлық технологияны қолдану немесе бар шығармаларды біріктіріп, өз шығармаларыңызды жасау. Фотовизуалды сауаттылық: визуалды көріністерден ақпаратты оқып, шығарып алу қабілеті. Жатақ білім: цифрлық кеңістіктің сызықтық емес ортасында табысты жүруге қабілеттілік. Ақпараттық сауаттылық: Интернетте және кітапханалардағы кітап сөрелерінде кездесетін ақпаратты іздеу, табу, бағалау және сыни тұрғыдан бағалау қабілеті. Әлеуметтік-эмоционалдық сауаттылық: Интернетте болудың әлеуметтік және эмоционалдық аспектілері, ол әлеуметтік қарым-қатынас жасау, ынтымақтастық жасау немесе мазмұнды тұтыну арқылы болуы мүмкін.
Қоғамда
Саналы түрде әр түрлі платформаларды дұрыс пайдалану үшін сандық сауаттылық қажет. Әлеуметтік желілер мен Web 2.0 сайттарының сауаттылығы адамдарға басқалармен байланыста болуға, уақтылы ақпарат беруге, тіпті тауарлар мен қызметтерді сатып алуға және сатуға көмектеседі. Цифрлық сауаттылық адамдарды онлайн-танымнан пайдаланып қалудан сақтайды, өйткені фотосуреттерді манипуляциялау, электрондық пошта арқылы алдап алу және фишинг жиі цифрлық сауаттыларды алдап, құрбандарға ақша төлеп, оларды жеке басын ұрлауға ұшыратады. Алайда, технология мен интернетті осы манипуляциялар мен алаяқтық әрекеттерді жасауға қолданатын адамдар, жапа шеккендерді жалғандыққа түсіру үшін, техникалық үрдістер мен жүйелілікті түсіну үшін цифрлық сауаттылық қабілетіне ие. Цифрлық әлемді пайдаланғанда әрқашан бір қадам алдымен ойлау үшін цифрлық сауатты болу маңызды болады. Әлеуметтік желілердің пайда болуы адамдардың бір-бірімен жаңаша және әртүрлі жолдармен қарым-қатынас жасауына жол ашты. Facebook және Twitter (қазіргі X) сияқты веб-сайттар, сондай-ақ жеке веб-сайттар мен блогтар жаңа журналистика түрін іске қосты, ол субъективті, жеке және "оқырман қауымдастығы арқылы байланысты әлемдік әңгімелерді білдіреді". Бұл онлайн-қоғамдастықтар цифрлық сауатты адамдар арасында топтық интерактивтілікті арттырады. Әлеуметтік желілер пайдаланушыларға цифрлық сәйкестікті немесе "сәйкестік атрибуттарының символды цифрлық бейнелеуін" орнатуға көмектеседі. Цифрлық сауаттылықсыз немесе цифрлық сауатты адамның көмегісіз жеке цифрлық сәйкестікке ие бола алмайсыз (бұл веб-сауаттылықпен тығыз байланысты). Зерттеулер көрсеткендей, цифрлық сауаттылық деңгейіндегі айырмашылықтар негізінен жас пен білім деңгейіне байланысты, ал жыныстың ықпалы азайып келеді. Жастардың арасында цифрлық сауаттылық операциялық тұрғыдан жоғары деңгейде. Жастар гипертексті тез аралап, әр түрлі онлайн ресурстармен танысады. Алайда, жастардың онлайн мазмұнды сыни бағалау қабілеті төмен. Жастардың арасында цифрлық байланыс артуымен цифрлық қауіпсіздікке қатысты мәселелер бұрынғыдан да көп. Польшада Ұлттық білім министрлігінің тапсырысы бойынша жүргізілген зерттеу ата-аналардың цифрлық сауаттылығын цифрлық және онлайн қауіпсіздікке қатысты өлшеді. Ата-аналар білім деңгейін асыра бағалайды, бірақ бұл балалардың санариптік әлемге деген көзқарасы мен мінез-құлқына әсер етеді. Ата-аналар балаларына цифрлық кеңістікте қауіпсіздік шараларын үйрету үшін тиісті бағдарламаларды енгізуге тиіс.
Цифрлық бөлік
Цифрлық алшақтық дегеніміз - адамдардың арасында ақпараттық-коммуникациялық технологияларға (АКТ) қол жеткізуге және оларды пайдалануға (мысалы, компьютерлік аппараттық жабдық, бағдарламалық қамтамасыз ету және Интернет) қатысты айырмашылықтар (мысалы, дамыған және дамушы елдердегі адамдар). ІКТ инфрақұрылымын құруға қажетті экономикалық ресурстар жоқ қоғамдағы адамдардың цифрлық сауаттылығы жеткіліксіз, яғни олардың цифрлық дағдылары шектеулі. Бұл айырмашылықты Макс Вебердің әлеуметтік қабатталу теориясымен түсіндіруге болады, ол капиталдың иелігіне емес, өндіріске қол жеткізуге бағытталған. Өндіріс дегеніміз - адамдардың өзара әрекеттесуі және ақпаратты шығаруы немесе білім алу, ынтымақтастық пен өндіріс процестеріне қатыса алмайтын өнім жасауы үшін АКТ-ке қол жеткізу. "Үлкен таптық айырмашылық және Интернет-тың жасырын шығындары" мақаласында Джен Шради әлеуметтік таптың цифрлық сауаттылыққа қалай әсер ететінін талқылайды. Жастар интернетті пайдалану деңгейін 94-98% деп есептейді. Цифрлық ажырым "бар" және "жоқ" арасындағы айырмашылықты атап өту ретінде де анықталады және барлық деректерді ауылдық, қалалық және орталық қалалар санаттары үшін бөлек ұсынады. Сонымен қатар, цифрлық алшақтық туралы зерттеулер жас пен қарт адамдар арасындағы жеке категориялық теңсіздіктердің бар екенін көрсетеді. Қосымша түсініктеме жастардың сыныптан тыс және сынып ішінде қолжетімді технология арасындағы алшақтықты анықтады.
Қатысушылық айырмашылық
Медиа теоретигі Генри Дженкинс қатысушылық алшақтық терминімен таныстырды және қатысушылық алшақтықты цифрлық алшақтықтан ажыратты. Дженкинс оқушылар тек кітапханада немесе мектепте интернетке қол жеткізе алса, әртүрлі технологиялық дағдыларды үйренеді деп мәлімдейді. Атап айтқанда, Дженкинс үйде интернетке қол жеткізген студенттердің өз дағдыларын дамытуға көбірек мүмкіндіктері бар екенін және компьютерлік уақыт шектеулері мен кітапханаларда жиі қолданылатын веб-сайт сүзгілері сияқты шектеулері аз екенін байқады.
Цифрлық құқықтар
Цифрлық құқықтар - бұл жеке тұлғаның онлайн ортада пікір білдіру және пікір білдіру еркіндігін қамтамасыз ететін құқықтары, олардың негізі теориялық және практикалық адам құқықтарына негізделген. Ол Интернетті пайдаланған кезде жеке адамның жеке өмірін қорғау құқығын қамтиды және негізінен жеке адамның әртүрлі технологияларды қалай пайдалануы және мазмұнның қалай таратылуы мен аралас болуымен байланысты. Мемлекеттік қызметкерлер мен саясаткерлер цифрлық құқықтарды саясатты және заңдарды әзірлеу үшін, біз өмірде құқықтарды алатын сияқты онлайн құқықты алу үшін, баспалдақ ретінде пайдаланады. Жеке меншік ұйымдары өздерінің онлайн инфрақұрылымдарына ие, сондай-ақ олардың меншігіне қатысты ерекше құқықтарды да дамытады. Қазіргі заманда барлық емес, бірақ көпшілік материалдар онлайн-режимге ауысты және мемлекеттік саясат осы қозғалысты қолдауда үлкен ықпал етті. Дәстүрлі академиялық білімнен тыс, авторлық құқық, азаматтық және әңгімелесу сияқты этикалық құқықтар цифрлық сауаттылыққа қолданылуы мүмкін, өйткені қазіргі уақытта құралдар мен материалдарды оңай көшіруге, қарыз алуға, ұрлауға және қайта пайдалануға болады, өйткені сауаттылық ынтымақтастық және интерактивті, әсіресе желілік әлемде.
Цифрлық азаматтық
Цифрлық азаматтық "қоғамда онлайн қатысу құқығына" қатысты. Бұл азаматтың қай елде немесе қай аймақта туылғанына байланысты және сайлау процесіне және бұқаралық ақпарат құралдары арқылы онлайн қатысатын азамат болу туралы ұғымға байланысты. Саналы технологиялар мен сауаттылық арқылы әлеуметтік платформалар арқылы туындаған әлеуметтік мәселелерді тиімді шеше алады. Сонымен қатар, цифрлық азаматтықтың үш онлайн өлшемдері бар: жоғары жалақы, демократиялық қатысу және алынған цифрлық дағдылардан туындайтын қарым-қатынас мүмкіндіктері. Цифрлық азаматтық онлайн-білімділікке және онлайн-де қауіпсіз және жауапты болу қабілетіне де қатысты. Бұл идея соңғы онжылдықта әлеуметтік желілердің пайда болуынан пайда болды, ол жаһандық байланысты арттырып, өзара әрекеттесуді жылдамдатты. Жақсы "цифрлық азамат" идеясы, мысалы, кибербуллинг сияқты онлайн-құлықтардың жыртқыш әрекеттеріне қалай жауап беру керектігін білумен тікелей байланысты.
Цифрлық тумандар мен цифрлық иммигранттар
Марк Пренски цифрлық тумандар мен цифрлық иммигранттар терминдерін ойлап тапты және танытты. Цифрлық тумандар - бұл цифрлық дәуірде дүниеге келген, кейінірек өмірде тиісті дағдыларды меңгерген адамдар. Цифрлық иммигрант дегеніміз - өмірінің соңына дейін технологияны қабылдап алған адам. Бұл екі топтың адамдармен қарым-қатынасы әртүрлі болды технология туылғаннан бері, ұрпақ аралық. Бұл олардың жеке және бірегей қарым-қатынасы цифрлық сауаттылықпен тікелей байланысты. Цифрлық тумандар барлық жерде бар ақпараттық жүйелерді (БЖЖ) жасады. Бұл жүйелерге ұялы телефондар, ноутбук компьютерлері және жеке цифрлық көмекшілер, сондай-ақ автомобильдер мен ғимараттарға (ақылды автомобильдер мен ақылды үйлер) цифрлық байланыс кіреді, бұл жаңа бірегей технологиялық тәжірибені жасайды. Карр цифрлық иммигранттар, олар тума жерлілер сияқты технологияға бейімделсе де, олардың "акценті" бар, бұл оларға тума жерлілер сияқты қарым-қатынас жасауға кедергі келтіреді. Зерттеулер көрсеткендей, мидың өзгермелі табиғаты технологияны бүгінгі оқушылардың оқу, қабылдау және ақпаратты өңдеу тәсілдерін өзгертті. Марк Пренски бұл проблема деп санайды, өйткені бүгінгі студенттердің сөздік қоры мен дағдылары бар, олар педагогтар (оның жазған уақытында цифрлық иммигранттар) толық түсінбеуі мүмкін. Ал 15-24 жас аралығындағы азаматтардың Интернетпен айналысуы 100%-ға жуық. Маргарян, Литтлжон және Войт (2011) жүргізген бір зерттеуде 1984 жылдан кейін туған колледж студенттері интернет пен басқа да сандық технологияларды жиі қолданғанмен, олар білім беру және әлеуметтік мақсаттар үшін технологияларды шектеулі түрде қолданғанын көрсетті. Қазіргі таңда білім беру саласында цифрлық технологияны енгізу қажет. Бұл - қазіргі заманғы білім беруді жеңілдететін екі жалпы құрал. Цифрлық технология сабақ залында сабақ беру әдісіне әсер етті. Осы ғасырда технологияны қолданудың өсуімен педагогтар оқытудың дәстүрлі формаларын өзгертіп, цифрлық сауаттылыққа қатысты түсініктер бойынша оқу материалын енгізеді. Білім беру саласы қызметкерлері әлеуметтік желілер арқылы өзара пікір алысып, пікір алмасып жатыр. Әлеуметтік желілер арқылы білім беру арқылы уақыт пен орын сияқты шектеулерді жеңуге болады. COVID-19 пандемиясы білім беруді цифрлық және онлайн-тәжірибеге түрткіледі, мұғалімдер білім беру жүйесін жалғастыру үшін бағдарламалық жасақтамадағы цифрлық құзыреттіліктің жаңа деңгейлеріне бейімделуге мәжбүр болды. байланыс үшін түрлі онлайн кездесулер платформалары пайдаланылды. Осыған байланысты, студенттер мен мектептердің цифрлық білім беруге дайындығы арасында айқын айырмашылық болды, бұл көбінесе студенттер мен оқытушылардың цифрлық дағдылары мен сауаттылығындағы айырмашылыққа байланысты. Мысалы, Хорватия сияқты елдер бүкіл ел бойынша мектептерді цифрландыру бойынша жұмыс бастады. Пилоттық бастама аясында 151 мектептің 920 оқытушысы мен 6000-нан астам оқушысы компьютер, планшет және презентация жабдықтарымен, сондай-ақ, байланыс және оқытушыларды даярлауды жақсартты, сондықтан пандемия басталғанда пилоттық мектептер екі күн ішінде онлайн бағдарламаларды ұсынуға дайын болды. Онлайн оқытуға көшу оқу тиімділігі, киберқауіпке ұшырау және әлеуметтік қарым-қатынассыздық мәселелерін туындатты. Бұл студенттердің қажетті цифрлық дағдыларды үйреніп, цифрлық сауаттылықты дамытуы үшін өзгерістер енгізу қажеттігін тудырды. Жоғары білім беруде цифрлық сауаттылықты дамытуға да назар аударылды. Испанияда жүргізілген зерттеуде соңғы оқу жылдары барлық білім деңгейіндегі 4883 мұғалімнің цифрлық білімдерін өлшеген және олардың цифрлық дәуірде оқытудың жаңа үлгілерін дамыту үшін қосымша оқыту қажет екендігі анықталды. Бұл бағдарламалар бірлескен негізде ұсынылды. INTEF (Білім беру технологиялары және мұғалімдерді даярлау ұлттық институты) анықтама ретінде. Еуропадағы DigCompEdu (Білім берушілердің цифрлық біліктілігі) жобасы цифрлық сауаттылықты дамытуды қарастыру және оны дамыту үшін негіздеме әзірледі. Ол алты бағытқа бөлінеді: кәсіби қатысу, цифрлық ресурстар, оқыту және оқыту, бағалау, білім алушылардың мүмкіндіктерін арттыру және білім алушылардың цифрлық құзыреттілігін жеңілдету. Еуропалық комиссия сонымен қатар "Цифрлық білім беру іс-қимыл жоспарын" әзірледі, ол COVID 19 пандемиясының тәжірибесін білім беру үшін технологияны кең ауқымды түрде қалай қолдануды үйренуге және цифрлық дәуірде оқыту мен оқыту үшін қолданылатын жү�...
Цифрлық құзыреттер
2013 жылы Open Universiteit Nederland он екі цифрлық құзыреттілік салаларын айқындайтын мақала шығарды. Бұл салалар адамдар сауатты болу үшін қажет білім мен дағдыларға негізделген. А. А. Жалпы білім және функционалдық дағдылар. Цифрлық құрылғылардың негіздерін білу және оларды қарапайым мақсаттарда пайдалану. Б . А . Күнделікті өмірде қолдану. Цифрлық технологияларды күнделікті өмірде қолдану. C. Жұмыс және шығармашылық көріністегі арнайы және жоғары біліктілік. ІКТ-ны (ақпараттық және коммуникациялық технологиялар) шығармашылық қабілетіңізді көрсетуге және кәсіби өнімділігіңізді арттыруға қолдану. D. Технология арқылы қарым-қатынас пен ынтымақтастық. Цифрлық ортада басқалармен тиімді байланыса білу, бөлісу, қарым-қатынас жасау және ынтымақтастық жасау. E. Ақпаратты өңдеу және басқару. Цифрлық ақпараттың маңыздылығы мен мақсатын жинау, талдау және бағалау қабілетін жақсарту үшін технологияны қолдану. F. Құпиялылық және қауіпсіздік. Жеке өміріңізді қорғау және тиісті қауіпсіздік шараларын қолдану. G. Құқықтық және этикалық аспектілер. Цифрлық ортада әлеуметтік жауапкершілікпен дұрыс әрекет ету және АКТ пайдаланудың құқықтық және этикалық аспектілерін білу. H. Технологияға деген теңгерімді көзқарас. Ақпараттық қоғам мен цифрлық технологияларды пайдалануға қатысты хабардар, ашық және теңгерімді көзқарас таныту. Мен . Қоғамдағы АКТ рөлін түсіну және түсіну. АТК қолдану мен дамытудың кең мағынасын түсіну. Дж . Цифрлық технологиялар туралы және олармен үйрену. Жаңа технологияларды зерттеу және оларды біріктіру. К. Тиісті цифрлық технологиялар туралы ақылға қонымды шешімдер қабылдау. Ең маңызды немесе кең таралған технологияларды білу. L. Өздігінен тиімділігін дәлелдейтін үздіксіз қолдану. Жеке және кәсіби тиімділік пен тиімділікті арттыру үшін цифрлық технологияларды сенімді және шығармашылықпен қолдану. Аталған құзыреттер бір-біріне негізделген. A, B және C құзыреттері - бұл адамның толық цифрлық сауатты болуы үшін қажетті негізгі білімдер мен дағдылар. Осы үш дағдыға ие болғаннан кейін, сіз осы білім мен дағдыға сүйене отырып, басқа да дағдыларға ие бола аласыз.
Цифрлық жазу
Оңтүстік Миссисипи университетінің профессоры, доктор Сюзан Макки Уодделл цифрлық композиция идеясын: тақырыпты жақсырақ түсіну үшін бірнеше байланыс технологиялары мен зерттеулерді біріктіру мүмкіндігі деп тұжырымдады. Цифрлық жазу - бұл педагогика, ол жоғары оқу орындарында жиі оқытылады. Ол әртүрлі жазу ортасына әсер ететін технологияға бағытталған; бұл жай ғана компьютерді жазу үшін пайдалану процесі емес. Электронды жазуды қолдаған педагогтар бұл технологияның қажет екенін айтады, өйткені "технология жазуды жасау, жеткізу және қабылдау тәсілін түбегейлі өзгертеді". Цифрлық жазуды оқытудың мақсаты - студенттердің тек стандартты академиялық қағаздың орнына маңызды, жоғары сапалы өнім шығару қабілетін арттыру. Цифрлық жазудың бір аспектісі - гипертекст немесе LaTeX қолдану. Баспа мәтінінен айырмашылығы, гипермәтін оқырмандарды ақпаратты сызықтық емес тәсілмен зерттеуге шақырады. Гипертекст - оқырмандарды басқа мәтіндерге жіберетын дәстүрлі мәтін мен гипер сілтемелерден тұрады. Бұл сілтемелер байланысты терминдерге немесе ұғымдарға сілтеме жасай алады (википедияда осылай), немесе олар оқырмандарға оқыған ретін таңдауға мүмкіндік береді. Цифрлық жазу процесі композитордан "байланысты және қалдыруды байланыстыратын шешімдерді" алуды талап етеді. Бұл шешімдер "автордың [мәтінге] және объективтілікке қатысты жауапкершілігі туралы сұрақтар тудырады".
Жұмыс күшінде
2014 жылғы "Жұмыс күшін инновациялау және мүмкіндіктер туралы" заңда (WIOA) цифрлық сауаттылықты жұмыс күшін дайындау қызметі ретінде анықталады. Қазіргі заманғы әлемде қызметкерлердің цифрлық сауатты болуы, толық цифрлық құзыреттілігі болуы тиіс. Цифрлық сауатты адамдар экономикалық жағынан қауіпсіз болу ықтималдығы жоғары, өйткені көптеген жұмыс орындары компьютер мен Интернет туралы жұмыс білімін қажет етеді. Сонымен қатар, мобильді құрылғылар, өндіріс кешендері және ынтымақтастық платформалары сияқты цифрлық технологиялар кеңсе жұмыс орындарының көпшілігінде кеңінен таралған және күнделікті тапсырмаларда өте маңызды, өйткені көптеген ақ жағалы жұмыстар қазіргі уақытта негізінен цифрлық құрылғылар мен технологияларды қолдану арқылы орындалады". Бұл жұмыс орындарының көбісі жұмысқа алу немесе жоғарылату үшін цифрлық сауаттылықты растауды талап етеді. Кейде компаниялар өз қызметкерлеріне өз сынақтарын жүргізеді немесе ресми сертификаттау талап етіледі. Еуропалық Одақтың еңбек нарығындағы цифрлық сауаттылықтың рөлі туралы зерттеу көрсеткендей, адамдар цифрлық сауатты болған сайын жұмысқа орналасу ықтималдығы жоғары. Технология арзандаған сайын, жұмыс орындары да сандық сауаттылықты талап етеді. Мысалы, өндірушілер мен бөлшек саудашылар бәсекеге қабілетті болу үшін өнімділік пен нарық үрдістері туралы деректерді жинап, талдауға тиіс. Құрылыс жұмыскерлері жұмыскерлердің қауіпсіздігін арттыру үшін компьютерлерді жиі қолданады. сатып алуға және сатуға болатын. Кәсіпкерлер осы дамудың алдыңғы қатарлы өкілдері болып табылады, олар цифрлық құралдарды немесе инфрақұрылымды физикалық өнімдерді, цифрлық артефакттерді немесе Интернетке негізделген қызмет инновацияларын жеткізу үшін пайдаланады. Зерттеулер көрсеткендей, кәсіпкерлер үшін цифрлық сауаттылық төрт деңгейден (негізгі пайдалану, қолдану, дамыту және трансформация) және үш өлшемнен (танымдық, әлеуметтік және техникалық) тұрады. Кәсіпкерлер қауіпсіздік пен ақпарат қажеттілігін теңестіру үшін кіру құрылғыларын, сондай-ақ негізгі байланыс технологияларын пайдалана білуі керек. Цифрлық сауаттылықтың жоғары деңгейіне көшкен сайын кәсіпкерлер күрделі санаттық технологиялар мен құралдарды меңгеріп, пайдалана алады, бұл олардың икемділігін және инновациялық қабілетін арттырады. Сол сияқты, егер шағын және орта кәсіпкерлік (ШОБ) технологияның өзгеруіне бейімделе алса, онда олар өз тауарлары мен қызметтеріне сұранысты арттыра отырып, трендтерді, маркетингтік кампанияларды және тұтынушыларға байланысты ақпараттарды пайдалана алады. Сонымен қатар, егер кәсіпкерлер цифрлық сауатты болса, онда әлеуметтік желілер сияқты онлайн-платформалар бизнеске кері байланыс алуға және қоғамдастықпен қарым-қатынас жасауға көмектеседі, бұл олардың бизнесінің өнімділігін және бренд имиджін арттыра алады. "The Journal of Asian Finance, Economics and Business" журналында жарияланған зерттеу жұмысында цифрлық сауаттылық ШОБ кәсіпкерлерінің жетістіктеріне ең үлкен әсер ететінін көрсететін маңызды түсінік берілген. Авторлар өз зерттеулерімен шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің тиімділігін арттыру стратегиясын жасауға көмектесе алатындығын айтады. Олардың зерттеулері бизнес және маркетингтік желілерді дамытуда цифрлық сауаттылықтың маңызды рөлін көрсетеді. Сонымен қатар, зерттеуде цифрлық сауатты кәсіпкерлердің веб-бағдарламаларды басқару және электрондық сауда платформаларын пайдалану арқылы деректерді талдау мен кодтау арқылы кең нарықтарға қол жеткізуге мүмкіндіктері бар екендігі анықталды. Бұл ретте, шағын және орта бизнес үшін электронды коммерцияны пайдалануда шектеулер бар, оның ішінде ақпараттық технологияларды техникалық түсінудің жетіспеушілігі және интернетке қол жеткізудің жоғары құны (әсіресе ауылдық / дамуы төмен аймақтарда).
Жаһандық әсері
Біріккен Ұлттар Ұйымы 2030 жылға арналған тұрақты даму мақсаттарына 4.4.2 тематикалық көрсеткіш бойынша цифрлық сауаттылықты енгізді, бұл білім беру және кәсіби мүмкіндіктер мен өсуді жеңілдету үшін жасөспірімдер мен ересектерде цифрлық сауаттылықты дамытуға ықпал етеді. Глобалды цифрлық сауаттылық кеңесі (GDLC) және Цифрлық интеллект үшін коалиция (CDI) сияқты халықаралық бастамалар цифрлық сауаттылықтың қажеттілігін және оны әлемдік деңгейде шешу стратегиясын атап көрсетті. DQ институтының қамқорлығымен CDI 2019 жылы Цифрлық сауаттылық, дағдылар және дайындық бойынша ортақ негіздеме құрды, ол цифрлық өмірдің сегіз саласын тұжырымдайды: жеке тұлға, пайдалану, қауіпсіздік, қауіпсіздік, эмоционалдық интеллект, қарым-қатынас, сауаттылық және құқықтар, жетілудің үш деңгейі: азаматтық, шығармашылық және бәсекеге қабілеттілік), және құзыреттіліктің үш компоненті: білім, көзқарастар мен құндылықтар және дағдылар, немесе не, неге және қалай. ЮНЕСКО Статистика институты (UIS) сонымен қатар әлемнің көптеген мүше мемлекеттерінде цифрлық сауаттылық туралы ортақ негіздемелер құру, жинау, карталау және бағалау бойынша жұмыс істейді. Цифрлық алшақтықты азайту мақсатында 2018 жылдың 26 қыркүйегінде АҚШ Сенатының Сыртқы істер комитеті дамушы елдерде H.R.600 Digital Global Access Policy Act арқылы интернетке қол жеткізуге көмектесетін заң қабылдады. Заңнаманың өзі сенатор Эд Маркидің сандық дәуір туралы заңына негізделген, ол алғаш рет сенатқа 2016 жылы енгізілді. Сонымен қатар, сенатор Марки Сенаттан заң қабылданғаннан кейін мәлімдеме жасады: "Америкалық тапқырлық интернетті жасады және американдық көшбасшылық оның күшін дамушы әлемге жеткізуге көмектесуі керек", - деді сенатор Марки. "Жалпы әлемдік цифрлық алшақтықты жою өркендеуді, демократияны нығайтуды, білім беру мүмкіндіктерін кеңейтуді және әлемдегі ең кедейлер мен осал адамдардың кедейліктен құтылуын қамтамасыз етеді. Digital GAP Act 21 ғасырдағы цифрлық экономикаға кіру паспорты болып табылады, ол дамушы елдердің адамдарын тарихтағы ең табысты байланыс және коммерциялық құралмен байланыстырады. Мен әріптестеріммен бірге осы заңға қол қою үшін және дамушы елдерге көмектесу үшін интернет күшін пайдалану үшін жұмыс істеуге асығамын". Филиппиннің білім министрі Джесли Лапус филиппиндік білім беруде цифрлық сауаттылықтың маңыздылығын атап өтті. Оның айтуынша, өзгеріске қарсы тұру - жаһандану әлемінде елдің білімін жақсартуға кедергі келтіретін басты фактор. 2008 жылы Лапус цифрлық сауаттылықты нығайтудағы еңбегі үшін Certiport-тың "Цифрлық сауаттылық чемпиондары" атақ-даңқ залына кірді. 2011 жылы Оңтүстік Африканың Тіл білімі және қолданбалы тілдерді зерттеу бағдарламасы Оңтүстік Африканың кейбір университет студенттерінің цифрлық сауаттылығына қатысты зерттеу жүргізді. Олардың курстары цифрлық сауаттылықты талап еткенмен, өте аз студенттердің компьютерге қол жетімділігі болды. Олардың көбіне кез келген жұмысты теру үшін басқаларға ақы төлеуге тура келді, өйткені олардың цифрлық сауаттылығы мүлдем жоқ еді. Оқиғалар Оңтүстік Африка университеттерінің студенттеріне қажетті білім алу мүмкіндігіне әлі де тапшылық, білімсіздік және тәжірибесіздік әсер ететінін көрсетеді.