Satyakam

Кіріспе

Сатьякам - Нараян Саньялдың бенгал тіліндегі сол атты романының желісі бойынша түсірілген, Хришикеш Мукерджи режиссерлік еткен 1969 жылғы үнді драмалық фильмі. Фильмде Дхармендра, Шармила Тагор, Санджиев Кумар және Ашок Кумар ойнайды. Фильмнің музыкасын Лаксмикант Пярелал жазған. Фильмнің атауын ежелгі индуистік әулие Сатьякама Джабаладан алған. Дәрмендраның кейіпкері Үнді киносындағы ең үздік кейіпкерлердің бірі болып саналады. Ол 1971 жылы Ражиндр Сингх Беди үшін ең үздік диалог үшін Filmfare сыйлығын жеңіп алды. Фильм ең үздік хинди көркем фильмі үшін Ұлттық кино сыйлығын да жеңіп алды. Фильм Тамил тілінде К. Балачандермен қайта өңделген.

Сюжет

Сатьяприя Ачарья - принципті, ақиқатты адам. Оның көзқарасы мен өмір салтын оның ардақты әжесі "Даддаджи" Сатьяшаран Ачарья басшылыққа алды. Инженерлік білімі бар Сатьяприя жаңа Үндістан құру туралы арманын жүзеге асыруға ат салысады, бірақ оның идеалдарын аз бөлісетін кейіпкерлерге кездеседі. Алғашқы тапсырмасында ол Ранжанамен танысады, оны өзінің жұмыс берушісі, азғын ханзада жыныстық қатынасқа түседі. Ранжананың өзін жақсы көретінін білген Сатьяприя оны құтқаруға асығады. Бұл оқиға Сатьяприяның ар-ожданы мен сезімдеріне қарсы әрекет еткен адамгершілік негізін шайқалтады. Өркендеп келе жатқан кінәсін өтеу үшін ол Ранжанаға үйленеді, бірақ олардың өмірі бұрынғыдай болмайды. Ол бала көтеріп, оның әкелігі анық анықталмаған. Кейін Сатьяприя бір жұмыстан екіншісіне ауысады, өйткені ол адал емес келісім жасай алмайды. Сатьяприя мен Ранжананың да некелік қақтығыстары бар. Ол қалыпты өмір сүруге тырысады және өткенін ұмытуға асығады. Сатьяприя өзінің сәтсіздіктерін үнемі еске түсіріп отырады және өзінің принциптерін өмірде қолдану туралы қатаңдықты арттыра отырып, оны өтеуге тырысады. Кәсіби күресте ол емсіз және өлімге әкелетін аурумен ауырады. Ақырында, ауруханаға жатқызылған және тіпті сөйлей алмайтын Сатьяприяны адал емес мердігер нашар орындалған азаматтық жобаға рұқсат іздеп қууда. Оның орнына мердігер оған Сатьяприяның әйелі Ранжана мен баласына қамқорлық жасайтын едәуір сома береді. Сатьяприяның отбасының болашағын қамтамасыз ету үшін ешбір мүмкіндігі жоқ, сондықтан ол өмірінің алғашқы келісім-шартында қол қойылған келісім қағаздарын әйеліне береді. Ранжана көп қиындықтарды бастан кешіргенімен, Сатьяприяның қызылдан қызылға қараған өмір салтынан толықтай қанағаттанбағанмен, өмірінің соңғы кезеңінде оның әлсіреп қалғанын көргісі келмейді. Ол құжатты жыртып, оның өзіне күлімсіреп тұрғанын көреді. Сөйлей алмаса да, Сатьяприя кем дегенде бір адамды өзінің идеалистік дүниетанымына айналдыра алғаны үшін қуанышты. Сатьяприяның жағдайы туралы естігенде, оның атасы "Даддаджи" келіп қалады. Ол бұған дейін Сатьяприяға қарсылық білдірген болатын, өйткені ол әйелге өз келісімісіз, оның айтуынша, күмәнді ортадан үйленген. Діни философияны жақсы білетін әже Сатьяприяға даналық сөздерін айтады. Ол Сатьяприяға дүниелік өмірдің өткіншілігі және үлкен құдайлық шындық сияқты идеяларды білгендіктен, Сатьяпракаш өлімге сенімді түрде қарсы тұру үшін моральдық жағынан жабдықталған. Әжесі қайтыс болғаннан кейін немересінің әкесінің кім екені күмәнді болғандықтан, соңғы рәсімді өзі орындайтынын айтады. Сол сәтте Сатьяприя мен Ранджананың баласы шындықты ашық айтады. Оның соңғы рәсімін орындамауының себебі - ол биологиялық ұлы емес. Әкемізге шындыққа адал болуға ант берген адам, оның салдары қандай болмасын, оны тек сынақтан өтпейтін, өзінің Гуркуласында ғана орындай алатыны ұнамды. Алайда оның немересі бұл мәселені баласымен бөлісе алады, ал бала бұл туралы жұрт алдында айта алады, тіпті бұл ыңғайсыз болса да, әлемнің қалған бөлігінде келекелеу мен қорлауға әкелуі мүмкін. Әжесі өзінің қателіктерін ашық мойындайды, тіпті ол бүкіл өмірін діни жазбаларды және философиялық кітаптарды зерттеуге арнағанмен, көптеген рәсімдерді орындағанмен, оған шындықтың табиғаты туралы әлі көп нәрсе білуге тура келді. Ол ұлының қолынан су ішеді де, өзінің бейбіт өмір сүруін жалғастыра береді. Фильмнің соңында ол Ранжана мен оның баласымен үйіне қайтып барады.

Satyapriya Acharya is a man of principles and truth. His views and way of life were guided by his ascetic grandfather "Daddaji" Satyasharan Acharya. Armed with an engineering degree, Satyapriya ventures out to realize his dreams about building a new India, but encounters characters who share little of his ideals. During his first assignment, he meets Ranjana, who is about to be sexually exploited by a debauching prince, his employer. Fully aware that Ranjana loves him, Satyapriya hesitates in rescuing her and lets her become prey of the morally corrupt prince. The incident shakes the moral foundation of Satyapriya, who has betrayed his conscience and feelings. To redress the mounting guilt, he marries Ranjana, but their lives are the never same again. She bears a child whose paternity is never clearly established. Later, Satyapriya moves from one job to another as he is unable to make dishonest compromises. Satyapriya and Ranjana also have their share of marital conflicts. She tries to lead a normal life and longs to forget her past. Satyapriya is constantly reminded of his failure and appears to make up for it by increasing rigidity about applying his principles in real life. Struggling professionally, he is struck by an incurable and fatal illness. In the end, hospitalised and unable to even speak, Satyapriya is pursued by an unscrupulous contractor seeking approval for a badly executed civil project, in lieu of which the contractor would give him substantial sum that would take care of Satyapriya's wife Ranjana and their child after his death. Satyapriya has no means to secure his family's future and in the very first compromise of his life, Satyapriya hands over the signed approval papers to his wife. Although Ranjana had suffered many hardships and is not entirely happy with Satyapriya's redder than rose approach to life, she does not want to see him falter at the end stage of his life. She tears apart the documents and finds him smiling at her. Although unable to speak, Satyapriya is clearly happy that he was able to convert at least one person to his idealist worldview. On learning of Satyapriya's condition, his grandfather "Daddaji" comes visiting. He had earlier turned his back on Satyapriya for marrying a woman without his consent and according to him, of questionable background. Well versed in religious philosophy, the grandfather offers words of wisdom to Satyapriya. He tells Satyapriya that being aware of ideas like impermanence of worldly life and the larger divine truth, Satyaprakash is morally equipped to confidently face death. After his passing, the grandfather says that he would perform the last rites because of the questionable paternity of his grandson. At that moment Satyapriya and Ranjana's child publicly speaks the truth saying the real reason for his not performing the last rites is because he is not the biological son. The grandfather is humbled by the fact that he who swore by fidelity to truth regardless of the consequences, could not practice it except in isolation of his Gurukula, where he was not being tested. Yet his granddaughter in law could share this issue with her child and the child could speak about it in public, even though it was uncomfortable and would translate into taunts and humiliation from rest of the world. The grandfather publicly acknowledges his failings that even though he has spent his whole life studying religious scriptures and philosophical books as well as practising many rituals, he still had much to learn about the nature of truth. He drinks water from the hands of the son and lets go of his prejudices. The film ends with him departing for home with Ranjana and her child.

Әндер

Фильмнің музыкасын Лаксмикант Пайерлал, әнін Кайфи Азми жазған.