Терренс Уэйт: Гуманитарлық қызмет және тұтқындық тарихы
Terry Waite
Теренс Уэйт – ағылшын гуманитарлық қызметкері, келімсектерді босатуға тырысқан. 1987-91жж. қамауда болды. Өмірбаяны мен қайырымдылық жұмыстары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Те́рренс Харди Уэйт – ағылшын гуманитарий және жазушы (1939 жылы туған). Уэйт 1980-жылдары Кентерберий архиепискобы Роберт Рунсидің Англикандық қауымдастық істері жөніндегі көмекшісі болды. Англия шіркеуінің өкілі ретінде ол Ливанға барып, журналист Джон Маккарти және тағы үш адамды босатуға тырысты. 1987 жылдан 1991 жылға дейін ол өзі де тұтқынға алынып, қамауда ұсталды. Босатылғаннан кейін ол өзінің басынан өткендері туралы "Такен он Траст" (1994) атты естеліктер жинағын жазды және гуманитарлық қызмет пен қайырымдылыққа белсенді қатысты.
English humanitarian (born 1939)
Sir Terence Hardy Waite (born 31 May 1939) is an English humanitarian and author. Waite was the Assistant for Anglican Communion Affairs for the then Archbishop of Canterbury, Robert Runcie, in the 1980s. As an envoy for the Church of England, he travelled to Lebanon to try to secure the release of four hostages, including the journalist John McCarthy. He was himself kidnapped and held captive from 1987 to 1991. After his release he wrote Taken on Trust (1994), a memoir about his experiences, and became involved in humanitarian causes and charitable work.
Ерте өмір және мансап
Шешир штатының Стайл ауылындағы ауылдық полицейдің ұлы Уэйт, Стоктон Хит округінің орта мектебінде білім алды, онда ол үздік оқушы болды. Кейін ол монах өмірін қарастырды, бірақ оның орнына Англикан шіркеуінің әлеуметтік көмек көрсету ұйымы – «Құтқару армиясына» (Church Army) қосылды, онда Лондон қаласында оқу және дайындықтан өтті. 1980 жылдары ол тұтқында болған кезде, «Құтқару армиясының» көптеген офицерлері «H» әрпі бар қарапайым белгіні тақты, бұл олардың бірі әлі де тұтқын екенін және оларды, сондай-ақ көптеген басқа адамдарды күнделікті дұғамен қолдайтынын еске салды. 1963 жылы Уэйт Бристоль архиепископы Оливер Томкинстің білім беру жөніндегі кеңесшісі болып тағайындалды және Бэзил Мосспен бірге Томкинстің SALT (Stewardship and Laity Training – ықылас және мирян даярлау) бағдарламасын діоцезде жүзеге асыруға көмектесті. Бұл лауазым Уэйтке психологиялық Т-топ әдістерін меңгеруді талап етті, мақсаты – мирянның (дін қызметкерлері емес адамдардың) белсенді қатысуын арттыру болды. Осы кезеңде ол Хелен Фрэнсис Уоттерске үйленді. Студент кезінде Уэйтке Ральф Болдридің ұстанымдары зор әсер етті. 1969 жылы ол Угандаға көшіп, Уганда, Руанда және Бурундидің алғашқы африкалық Англикан архиепискобы Эрика Сабитидің провинциялық оқыту жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істеді, сондай-ақ Шығыс Африка бойынша кеңінен саяхаттады. Уэйт әйелі мен төрт баласымен бірге Угандадағы Иди Аминнің төңкерісіне куә болды және ол мен оның әйелі бірнеше рет өлімнен мүжілді. Кампаладағы кеңсесінен Уэйт Оңтүстік Судан жобасын құрды және аймаққа көмек және даму бағдарламаларын әзірлеуге жауапты болды. Оның келесі лауазымы Римде болды, онда ол 1972 жылдан бастап II Ватиканның басшылық реформаларына бейімделуге тырысқан Медициналық миссионер әйелдер орденіне (Medical Mission Sisters) халықаралық кеңесші болып жұмыс істеді. Осы орыннан ол Азия, Африка, Америка және Еуропа бойынша кеңінен саяхаттады, институционалдық өзгерістер мен даму, мәдени қарым-қатынастар, топтық және топтар аралық динамика, сондай-ақ денсаулық сақтау және білім берумен байланысты даму мәселелеріне қатысты бағдарламаларды жүргізіп, кеңес берді. Ламбет сарайында орналасқан Уэйт қайтадан әлемді кеңінен аралап, архиепископтың дипломатиялық және шіркеулік байланыстарына жауапты болды.
The son of a village policeman in Styal, Cheshire, Waite was educated at Stockton Heath County Secondary School where he became head boy. He then considered a monastic life, but instead joined the Church Army, a social welfare organisation of the Anglican Church modelled on the Salvation Army, undergoing training and studies in London. While he was held captive in the 1980s, many Church Army officers wore a simple badge with the letter "H" on it to remind people that one of their members was still a hostage and was being supported in prayer daily by them and many others. In 1963, Waite was appointed education adviser to the Anglican Bishop of Bristol, Oliver Tomkins, and assisted with Tomkins's implementation of the SALT (Stewardship and Laity Training) programme in the diocese, along with Basil Moss. This position required Waite to master psychological T group methods, with the aim of promoting increased active involvement from the laity. During this time he married Helen Frances Watters. As a student, Waite was greatly influenced by the teachings of Ralph Baldry. In 1969, he moved to Uganda where he worked as Provincial Training Adviser to Erica Sabiti, the first African Anglican Archbishop of Uganda, Rwanda, and Burundi and, in that capacity, travelled extensively throughout East Africa. Together with his wife and their four children, Waite witnessed the Idi Amin coup in Uganda and he and his wife narrowly escaped death on several occasions. From his office in Kampala, Waite founded the Southern Sudan Project and was responsible for developing aid and development programmes for the region. His next post was in Rome where, from 1972, he worked as an international consultant to the Medical Mission Sisters, a Roman Catholic order seeking to adapt to the leadership reforms of Vatican II. From this base, he travelled extensively throughout Asia, Africa, the Americas and Europe, conducting and advising on programmes concerned with institutional change and development, inter cultural relations, group and inter group dynamics and a broad range of development issues connected with health and education. Based at Lambeth Palace, Waite again travelled extensively throughout the world and had a responsibility for the Archbishop's diplomatic and ecclesiastical exchanges.
Қалдықтарды келіссөзге алушы
1980 жылы Уэйт Ирандағы бірнеше тұтқындарды босату бойынша сәтті келіссөздер жүргізді: Ирадж Моттахеде (Эсфахан қаласындағы англикан діни қызметкері), Димитри Белос (епархиялық қызметкер), Носрат Шарифян (Керман қаласындағы англикан діни қызметкері), Фазели (шіркеу мүшесі), Жан Уэдделл (Ирандық англикан епископы Хасан Дехкани Тафтидің хатшысы), канон Джон Коулман және Коулманның әйелі. 1984 жылдың 10 қарашасында ол полковник Каддафимен Ливиядағы тұтқындық жағдайында ұсталған төрт британдық азаматтың – Майкл Бердиннер, Алан Расселл, Малкольм Андерсон және Робин Пламмердің босатылуы үшін келіссөздер жүргізіп, қайтадан сәттілікке жетті. 1985 жылдан бастап Уэйт Ливандағы тұтқындық келіссөздеріне қатысып, Лоренс Дженко мен Дэвид Джейкобсеннің босатылуын қамтамасыз еткен келіссөздерге көмектесті. Американдық шенеуніктер Ливандағы тұтқындарды босату үшін ирандық көмек алу мақсатында Хомейни үкіметіне қару сатуды құпия түрде жеңілдетті. Уэйттің Кипр мен Ливан арасында американдық тікұшақпен құпия сапар жасауы және подполковник Оливер Нортпен бірге суретке түсуі 1986 жылы «Ирангейт» жанжалы орын алғанда оның құпия ашылып кеткенін көрсетті. Кеңеске қарамастан, Уэйт өзінің сенімділігі мен адалдығын, сондай-ақ қалған тұтқындарға деген бейілділігін көрсету қажет деп ойлады.
In 1980, Waite successfully negotiated the release of several hostages in Iran: Iraj Mottahedeh (Anglican priest in Esfahan), Dimitri Bellos (diocesan officer), Nosrat Sharifian (Anglican priest in Kerman), Fazeli (church member), Jean Waddell (who was secretary to the Iranian Anglican bishop Hassan Dehqani Tafti), Canon John Coleman and Coleman's wife. On 10 November 1984, he negotiated with Colonel Gaddafi for the release of the four remaining British hostages held in the Libyan Hostage Situation, Michael Berdinner, Alan Russell, Malcolm Anderson and Robin Plummer and was again successful. From 1985, Waite became involved in hostage negotiation in Lebanon and assisted in negotiations which secured the release of Lawrence Jenco and David Jacobsen. American officials secretly facilitated the sale of arms to the Khomeini government of Iran with a view to obtaining Iranian help in the release of hostages held in Lebanon. Waite's use of an American helicopter to travel secretly between Cyprus and Lebanon and his appearance with Lt Colonel Oliver North, meant that he was compromised when the Irangate scandal broke in 1986. Against advice, Waite felt a need to demonstrate his continuing trust and integrity, and his commitment to the remaining hostages.
Тұтқындық және босату
Уэйт 1987 жылғы 12 қаңтарда Бейрутке Терри А. Андерсон және Томас Сазерленд сияқты кешірілгендерді ұстап тұрған «Исламдық Джихад» ұйымымен келіссөздер жүргізу мақсатымен келді. 1987 жылғы 20 қаңтарда ол кешірілгендерді ұстап алғандармен кездесуге келісті, себебі оған кешірілгендерге, олардың ауру екенін айтқан, қауіпсіздікке кепілдік берілді. Бірақ топ сенімін бұзып, сол күні оны өзі тұтқынға алды. Уэйт 1763 күн тұтқында болды, оның алғашқы төрт жылы жеке камерада өтті. 1991 жылғы 18 қарашада босатылды.
Waite arrived in Beirut on 12 January 1987 with the intention of negotiating with the Islamic Jihad Organization, which was holding hostages, including Terry A. Anderson and Thomas Sutherland. On 20 January 1987, he agreed to meet the captors of the hostages as he was promised safe conduct to visit the hostages, who, he was told, were ill. The group broke trust and took him hostage on 20 January 1987. Waite remained in captivity for 1,763 days, the first four years of which were spent in solitary confinement. He was released on 18 November 1991.
Босату және одан кейінгі кезең
Бостандыққа шыққаннан кейін ол Кембридждегі Тринити-холлдың құрметті мүшесі болып сайланды, онда ол өзінің алғашқы кітабын, «Сенімге берілген» (Taken on Trust, 1994) деген естеліктерін жазды, ол Ливандағы тұтқындалуы туралы айтады. Кітап Ұлыбританияда және халықаралық деңгейде бестселлер болды. Уэйт өзін зерттеуге, жазуға, дәріс беруге және гуманитарлық қызметке арнауға шешім қабылдады. Оның екінші кітабы «Жадыдағы іздер» (Footfalls in Memory), Ливандағы тұтқындалуы туралы ойлар жиынтығы, 1995 жылы Ұлыбританияда жарық көрді және ол да бестселлер атанды. Оның 2000 жылдың қазанында жарық көрген ең соңғы кітабы «Приматпен саяхаттар» (Travels with a Primate) – бұрынғы бастығы Роберт Рансимен бірге жасаған саяхаттары туралы әзіл-қалжыңға толы әңгіме. Уэйт сонымен қатар көптеген журналдар мен мерзімді басылымдарға мақалалар жазды, «Reader's Digest»-тен бастап «Kipling Journal»-ға дейін, сондай-ақ көптеген кітаптарға мақалалар мен алғы сөздерді ұсынды. 2004 жылы Уэйт босатылғаннан кейін алғаш рет Бейрутке оралды. Ол BBC телеарнасына: «Егер ашу-ызаға берілсең, ол сені жеп қояды және сені ренжіткен адамдарға қарағанда, өзіңе көбірек зиян келтіреді», – деді. 2007 жылдың 31 наурызында Уэйт Иранға барып, 2007 жылдың 23 наурызында даулы суларда Иран ұстаған британдық теңізшілер мен морпештерімен келіссөздер жүргізуді ұсынды. 2012 жылдың желтоқсанында Уэйт Бейрутке қайта оралып, оны ұстап алғандармен татуласып, өткеннің көлеңкелері деп атаған нәрселерін мәңгілікке тоқтатуға тырысты.
Following his release he was elected a fellow commoner at Trinity Hall, Cambridge where he wrote his first book, Taken on Trust (1994), a memoir of his captivity in Lebanon. It became a best seller in the UK and internationally. Waite decided to devote himself to study, writing, lecturing and humanitarian activities. His second book, Footfalls in Memory, a further meditation on his captivity in Lebanon, was published in the UK in 1995 and also became a best seller. His most recent book, published in October 2000, Travels with a Primate, is a humorous account of his journeys with his former boss, Robert Runcie. Waite has also contributed articles to many journals and periodicals, ranging from Reader's Digest to the Kipling Journal, and has also supplied articles and forewords to many books. In 2004, Waite returned to Beirut for the first time since his release. He told the BBC, "If you are bitter, it will eat you up and do more damage to you than to the people who have hurt you." On 31 March 2007, Waite offered to travel to Iran to negotiate with those holding British sailors and marines seized by Iran in disputed waters on 23 March 2007. Waite travelled again to Beirut in December 2012 to reconcile with his captors and lay to rest what he described as the ghosts of the past.
Қайырымдылық жұмыс
1996 жылдың қаңтар айында Уэйт Уоррингтондағы бомбалық шабуылдардан кейін хордың атқарған гуманитарлық қызметін мойындап, Уоррингтон ерлер дауысты хорының демеушісі аталды. Одан бері ол Ұлыбритания мен Ирландиядағы түрмелерде хормен бірге өнер көрсетіп, тұтқындардың қайта оқуға көмектесетін бағдарламаларға қатысты. Түрмедегі концерттер хордың Рождестволық шараларының тұрақты бөлігіне айналды. Уэйт Y Care International (YMCA халықаралық даму және көмек көрсету агенттігі) қайырымдылық қорының негізін қалаушысы және президенті. 2004 жылы ол кешірілгендердің отбасыларына қолдау көрсету мақсатында Hostage UK ұйымын құрды. Уэйт 1991 жылы тұтқындықтан босатылғаннан кейін көп ұзамай бұрын үйсіз қалғандарға көмектесетін Эммаус Ұлыбритания қайырымдылық қорының президенті болды. Ол Storybook Dads (Ұлыбританиялық қайырымдылық ұйымы, тұтқындарға өз балаларына оқып беретін ертегілерді жазуға мүмкіндік береді, осылай ата-анасы түрмеде отырған 200 мың баламен байланыста болуға көмектеседі) және басқа да бірнеше ұйымның демеушісі. Сондай-ақ ол Ұлыбританиядағы Habitat for Humanity, Рома қоғамы және Кенттегі Строд Парк қорына да демеушілік етеді.
In January 1996, Waite became patron of the Warrington Male Voice Choir in recognition of the humanitarian role adopted by the choir following the Warrington bomb attacks. Since then, he has appeared with the choir for performances in prisons in UK and Ireland to assist in rehabilitation programmes. Prison concerts have become a regular feature of the choir's Christmas activities. Waite is co founder and president of the charity Y Care International (YMCA's international development and relief agency) and in 2004, he founded Hostage UK, an organisation designed to give support to hostage families. Waite became president of Emmaus UK, a charity for formerly homeless people, shortly after his release from captivity in 1991. He is patron of several organisations including Storybook Dads, a UK charity which allows prisoners to send recordings of themselves reading bedtime stories to their own children, to help stay connected to some of the 200,000 children affected by parental imprisonment each year. He is a patron of Habitat for Humanity Great Britain, the Romany Society and Strode Park Foundation in Kent.
Құрметтер мен марапаттар
1991 жылы босатылғаннан кейін Уэйт Кембридждегі Тринити-холлдың құрметті мүшесі болып сайланды. Сол жылы Дурхам университеті оған азаматтық құқық докторы дәрежесін берді. 2001 жылы Англия Раскин университеті оған философия докторының құрметті дәрежесін берді. 2009 жылдың 30 мамырында Эли соборында өткен салтанатта Ашық университеті оған құрметті Д.Университет дәрежесін берді. 2009 жылы Честер университеті оны құрметті дәрежесімен марапаттады. 2006 жылы Оксфордтың Магдалена колледжінің қонақ ғылыми қызметкері болып сайланды. Уэйт 2023 жылғы туған күніне орай қайырымдылық және гуманитарлық қызметтері үшін Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің командирі (KCMG) атанды.
In 1991, following his release Waite was elected a fellow commoner at Trinity Hall, Cambridge. In the same year, Durham University made him an honorary Doctor of Civil Law. In 2001, Anglia Ruskin University awarded him an honorary Doctor of Philosophy. On 30 May 2009, at a ceremony in Ely Cathedral, the Open University made him an honorary D. Univ. He was awarded an honorary degree by the University of Chester in 2009. In 2006 he was elected a visiting fellow of Magdalen College, Oxford. Waite was appointed Knight Commander of the Order of St Michael and St George (KCMG) in the 2023 Birthday Honours for services to charity and humanitarian work.