Кіріспе
8-ші жаяу әскер дивизиясы - Польша армиясының тактикалық бөлімшесі. Ол Польшадағы большевиктер соғысында, сондай-ақ 1939 жылы Польшаға шабуыл кезінде белсенді болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде дивизия екі рет екі түрлі қарулы күштердің бір бөлігі ретінде қайта құрылды: бір рет Варшава көтерілісі кезінде Отан армиясының бір бөлігі ретінде және тағы бір рет Шығыс Польша армиясының бір бөлігі ретінде.
Польша-большевиктер соғысы
Дивизия Бірінші дүниежүзілік соғыс соңында қайта туылып жатқан Польша мемлекетінің алғашқы ірі жаяу әскер бөлімдерінің бірі ретінде құрылды. Ол Польша большевиктер соғысына қатысқан. Соғыстың соңында 1920 жылдың қыркүйегінде дивизияның (ол кезде төрт жаяу әскер полкі: 13-ші, 21-ші, 33-ші және 36-шы) құрамында 6210 адам болды және олар Сібір бригадасы мен 20-шы жаяу әскер дивизиясымен бірге Бас штабтың резервтерінің өзегін құрады. Генерал Латиниктің Польшаның 6-шы армиясының операциялық тобының құрамында дивизия (содан кейін полковник Станислав Бурхардт Букацкийдің қолбасшылығымен) Львов шайқасына және большевиктердің Украинадағы поляк-украиндық операцияларға қатысты. Отты тоқтату мен Рига келісімінен кейін дивизия ішінара демобилизацияланды және оның полктары Мазовияның бірқатар қалаларында, соның ішінде Модлин, Пультуск, Варшава, Дзяльдово және Плоцк қалаларында орналасты.
Екінші дүниежүзілік соғыс басталды
1939 жылғы поляк жұмылдыру кезінде Польшаға шабуылдан бұрын дивизия жұмылдырылып, Цьехановтың батысына жіберілді, онда ол Модлин бекінісін және Варшаваға солтүстік жақындауды қорғаған поляк Модлин армиясының стратегиялық резервін құратын болды. Полковник Теодор Вирва Фургалскидің қолбасшылығында, егер немістер поляк сызықтарын бұзып өтсе, бірлік ұрысқа түсуі керек еді. Алайда, 2 қыркүйекте дивизия Млава аймағына жіберілді, онда ол Млава шайқасында күрескен поляк бөлімшелеріне қолдау көрсетті. 8-ші дивизия 3 қыркүйектің таңертеңгісін осы аймаққа келді. Шығыс жаққа қарай әрекет ететін Мазовецка атты әскер бригадасына неміс бронетансық әскерлері қауіп төндіргендіктен, армия командирі дивизияға өз күштерін бөліп, екі бағытта шабуыл жасауға бұйрық берді: Млавадан шығысқа қарай Грудускке және Праснышкаға қарай. Алайда, қарама-қайшы бұйрықтар мен тылында жұмыс істейтін неміс диверсанттары екі шабуылды да бұзды және поляк қатарларында хаосқа әкелді. Жағдай достас күштер арасындағы бірнеше шайқастарға әкелген жеткіліксіз барлаудан кейін қиындады. Алдымен, органикалық ат әскері штаб ротасына шабуыл жасады, оны жау күштеріне қате қабылдады, ал сол күні 13-ші жаяу әскер полкі подполковник Стефан Зайцтың 32-ші жаяу әскер полкіне шабуыл жасады. Кешке қарай дивизия негізінен таратылды және тек полковник (кейін генерал) Станислав Сосабовскийдің 21-ші жаяу әскер полкі ғана Модлин бекінісіне қарай шайқастан қашып кетуге қол жеткізді. Кейінірек оның күштеріне 13-ші полк элементтері қосылды, ал дивизияның қалған бөлігі, соның ішінде 32-ші полктің басым бөлігі, дивизияның командалық офицері Опиногорадан батысқа қарай жиналды. Соңғы топ Модлинге қарай шегінуді бастады, онда ол жаудың әуе шабуылдарынан айтарлықтай зардап шекті. Ақырында дивизия Модлин бекінісіне жетіп, одан күшейтулер алып, аймақтың қорғанысын жасақтады. 32-полк No Форт-те жұмыс істеді. 1 және 2-ші, органикалық артиллерия (соның ішінде 8-ші ауыр артиллерия жасағы) Казуньнің шығысындағы сызықты қамтыды. 7 қыркүйек күні түнде 21-ші полк осы аймаққа келді, бірақ содан кейін Варшава шайқасына қатысу үшін оңтүстікке қарай жіберілді, ал подполковник Алойзи Новактың 13-ші полкі Модлиннен батысқа қарай Гневнивице маңындағы Висла бойымен сызықты ұстады. Соғыстың алғашқы күндері қатты шайқалып, дивизия сәтті қайта ұйымдастырылды және 29 қыркүйекте Модлин бекінісі берілмейінше өз позицияларын қорғады.
Шығыс Польша әскері
Сикорский Майский келісімінен кейін 1942 жылдың ақпан айында Қазақстандағы Чок Пакта поляк дивизиясы құрыла бастады. Жаңа бөлім негізінен бұрын совет ГУЛАГында ұсталған поляк сарбаздарынан құралған, оған полковник Бронислав Раковский басшылық етті және 8-ші жаяу әскер дивизиясы деген атау алды. Алайда, ол 1939 жылға дейінгі бірліктің дәстүрлерін бөліспеді. Польша әскерлерінің Персияға, содан кейін Таяу Шығысқа көшірілуінен кейін дивизия таратылды және оның адамдары Польшаның ІІ корпусының басқа бөлімшелеріне ауыстырылды.
"Торпеда" операциясы
1944 жылы "Темпе" операциясы кезінде Отан армиясының қолбасшылығы әртүрлі партизандық бөлімшелерді кейіннен қайта құрылған Польша армиясының өзегін құрайтын тұрақты дивизияларға біріктіруге шешім қабылдады. Жаңа дивизия схемасы поляк қарулы күштерінің соғыс алдындағы аумақтық бөлінісіне негізделген және жаңа бөлімшелер соғыс алдындағы әріптестерінің дәстүрлерін ғана емес, сонымен қатар соғыс алдындағы бөлімшелердің ардагерлері болған, Польша қорғаныс соғысынан кейін үйлеріне оралған көптеген сарбаздар мен офицерлер болды. Варшава көтерілісі кезінде Отан армиясының Варшава корпусының барлық күштері үш дивизияға қайта ұйымдастырылды. Олардың бірі, Жолиборц ауданында шайқасқан партизандық бөлімшелерден және Кампинос орманында шайқасқан жеке күштерден құралған, 8-ші Ромуальд Трагутт жаяу әскер дивизиясы деген атау алды. Мичислав Нидзиелскидің (жауынгерлік аты Żywiciel) қолбасшылығында бөлім қайта құрылған 13-ші жаяу әскер полкі (Кампинос) мен 21, 22 және 32-ші полктерден (Жолиборц), сондай-ақ импровизацияланған 7-ші Уланс полкінен құралған. Дивизия көтерілістің соңына дейін қатты шайқастарға қатысқан.
Шығыс майданы
1944 жылы Польшаның көп бөлігін Кеңес Одағы басып алғаннан кейін коммунистік билік Сидльце ауданында Польша халық армиясының 8-дивизиясын құра бастады. Дивизия, сондай-ақ оның полктары (32, 34 және 36-шы жаяу әскерлер, 37-ші жеңіл артиллерия), соғыс алдындағы бөлімнің нөмірлерін алды, бірақ оның дәстүрлерін бөліспеді. Жаңа бөлімше Кеңес өкіметінің ережелеріне сәйкес құрылып, 1945 жылдың сәуір айының басында іске қосылды. 15 сәуірде ол Польшаның 2-ші армиясына қосылды және келесі күні Дрезден шайқасы кезінде Лаузицер-Найссе өзені ауданында шайқасқа түсті. Өзеннен өткеннен кейін дивизия артиллерия мен әуе қорғанысынан айырылып, Нидер-Нойдорф пен Бихайн ауылы үшін ауыр шайқастарға қатысты. 17 сәуірде поляк 16-шы бронетанкті бригадасының көмегімен дивизия Бранденбург полкінің қорғауындағы Обер мен Миттелл Хоркаға шабуыл жасауын жалғастырды. Бастапқы сәтсіздіктен кейін дивизия неміс қарсылығын толық шабуылдап, Вейсер-Шопс өзеніне жетіп, оны жаудың қатты атысы астында кесіп өтті. Содан кейін бөлімше Ной Грабен каналын кесіп өтіп, Одерниц (36-шы полк) және Ниески (32-ші полк) қалаларын басып алды. Соңғы қала екі күндік ауыр күресінен кейін қолға түсті. Келесі күндері дивизия шабуылды ауыр шығынмен жалғастырып, Зе, Мохольц, Зишельмуле және Стоктейх қалалары мен ауылдарын басып алды. Ниесскийден оңтүстікке қарай неміс қарсы шабуылдарын сүрткеннен кейін, 20 сәуірде дивизия қашып бара жатқан немістерді қуып, Гебельциг, Гросс-Сауберниц, Барут / Марк және Гутаудағы қарсылықты сындырып, қуғынға ұшырады. 25 сәуірде дивизия Strochschutz Grossbrosern Colln желісіне жетті, содан кейін ол тоқтатылды, содан кейін күшейту үшін артқы жаққа тартылды.
Соғыстан кейін
Дивизия Саксониядағы нашар жоспарланған операцияда ауыр зардап шекті. Дегенмен, коммунистік билік бұл операцияны үлкен жетістік деп жариялады және дивизия 8-ші Дрездендік жаяу әскер дивизиясы деп аталды және жаңа меценаты 18-ші ғасырдағы поляк шаруаларының батыры Бартош Гловацки (8. Дрезденская Дивизиясы Piechoty im. Бартоса Гловаккиего). Дивизияның бір бөлігі (1-ші, 8-ші және 36-шы полктардың шамамен 2500 адамы) Висла операциялық тобына қосылды және Украина көтерілісші армиясына және Шығыс Бескидтердің азаматтық халқына қарсы атақты Висла операциясына қатысты. Акция 1947 жылдың шілдесіне дейін жалғасты, содан кейін бөлім кері қайтарылып, ішінара демобилизацияланды. 1949 жылы 30 наурызда бөлім Батыс Померанияға ауыстырылды және қазіргі 8-механикаландырылған дивизияның тікелей алдыңғысы болған Польшаның 8-моторлы жаяу әскер дивизиясына қайта құрылды. Екі команда да Померания әскери округінде қызмет атқарған.
Бірліктер
13-ші жаяу әскер полкі (Пультускте) подполковник Алойзи Новак 21-ші жаяу әскер полкі (Варшавада) полковник Станислав Сосабовский 32-ші жаяу әскер полкі (Модлинде) подполковник Стефан Зайц 8 Польша королі Болеслав Григорянның жеңіл артиллерия полкі (Плокте) подполковник Ян Дамашевич 8 ауыр артиллерия полкі (Модлинде) майор В. Жозеф Франциск Плодовский 89-шы АА артиллерия батареясы (қоса) Капитан. Януш Станислав Климонтович 8-ші инженерлік батальон (Томаш) Майор Валериан Климонтович 8-ші телефон компаниясының капитаны. Франциск Лезчинский 11-ші велосипедтік сигналдар ротасы Лейтенант Михаль Пташинский Органикалық ат әскері Майор Ярослав Цьехановский Сержант Ян Левандовски капитан. Samuz Jackóbslen Лейтенант Józef Ziminski 11-ші тәуелсіз taczanka HMG компаниясы Лейтенант Казимеж Бруздинский
21st Infantry Regiment (garrisoned in Warsaw) Col. Stanisław Sosabowski
32nd Infantry Regiment (garrisoned in Modlin) Lt. Col. Stefan Zając
8th Regiment of Light Artillery of King Boleslaus the Wrymouth of Poland (garrisoned in Plock) Lt. Col. Jan Damasiewicz
8th Regiment of Heavy Artillery (garrisoned in Modlin) Maj. Władysław Niewodniczański
8th motorized battery of AA artillery Capt. Józef Franciszek Płodowski
89th AA artillery battery (attached) Capt. Janusz Stanisław Klimontowicz
8th Engineering Battalion (Tomasz) Maj. Walerian Klimowicz
8th Telephone Company Capt. Franciszek Leszczyński
11th Bicycle Signals Company Lt. Michał Ptasiński
Organic cavalry Maj. Jarosław Ciechanowski Sgt. Jan Lewandowski Capt. Samuz Jackóbslen Lt. Józef Ziminski
11th independent taczanka HMG company Lt. Kazimierz Bruździński