Кіріспе
Қысқа уақытқа созылған тіс ауыруы Дентиннің біршама сезімталдығы қалыпты жағдай, бірақ күнделікті іс-әрекет кезінде, мысалы, салқындатылған сусын ішкенде, ауырсыну жиі байқалмайды. Сондықтан, дентин сезімталдығы және сезімтал дентин терминдері тіс гиперсезімталдығын көрсету үшін бір-бірін алмастыра қолданылса да, тіс тексеру кезінде механикалық тактильді тіс зондтары, ең көп қабылданған модель 1964 жылы Бранстром ұсынған гидродинамикалық немесе сұйықтық қозғалысы теориясы деп аталады. Бұл теорияға сәйкес, дентиннің ашық бетіне жылулық, химиялық, тактильді немесе булану стимулдары әсер еткенде, түтікшелер ішіндегі сұйықтық ағыны артады. Дентинальды түтікшелер ішіндегі сұйықтық қозғалысы целлюлозадан алыстауы немесе оған қарай қозғалуы мүмкін. Дентинде микробтық түтікшелі құрылымдар бар, олар целлюлозадан сыртқа сәулеленеді; бұл дентинальды түтікшелер, әдетте, диаметрі 0,5 - 2 микрометр. Дентинальды түтікшелердегі биологиялық сұйықтық сияқты плазма ағынының өзгеруі пульпальды жақта орналасқан жүйкелерде орналасқан механикалық рецепторларды іске қосып, ауырсыну реакциясын тудырады. Бұл гидродинамикалық ағынды суық (ауа қысымы), кептіру, қант, қышқыл (сусыздаушы химиялық заттар) немесе тіске әсер ететін күштер арқылы ұлғайтуға болады. Ыстық немесе суық тамақ немесе сусындар, физикалық қысым - бұл тістерінің сезімталдығы бар адамдарда жиі пайда болады. Дентинальды сұйықтықтың целлюлозадан алыстауына салқын және кептіру сияқты факторлар себеп болуы мүмкін, ал целлюлозаға қарай қозғалуына жылу себеп болуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, дентинальды сұйықтықтың дентальдан алыстауына себеп болатын факторлар ауырсыну реакциясын тудырады. Одонтобластикалық трансдукция теориясын Rapp және басқалар ұсынды. Ол одонтобластар рецептор жасушалары ретінде әрекет етеді, олар импульстерді синапстық түйіндер арқылы жүйке ұшына жеткізеді, сондықтан да олар ауру сезімін тудырады деген ойды алға тартады. Алайда бұл теорияны растайтын дәлелдер аз. Нейрологиялық теорияда жылулық немесе механикалық тітіркендіргіштер дентинальды түтікшелердегі жүйке аяқтарына тікелей әсер етеді. Дентиннің пайда болуының екі кең таралған жолы бар: тіс тістерінің рецессиясы және тістердің тозуы. Егер ауырсынуды қоздыру сынағының нәтижесі теріс болса, дентинальды гипер сезімталдықты емдеу ұсынылмайды және басқа диагноз қою керек, мысалы, оrofациалдық ауырсынудың басқа себептері.
A degree of dentin sensitivity is normal, but pain is not usually experienced in everyday activities like drinking a cooled drink. Therefore, although the terms dentin sensitivity and sensitive dentin are used interchangeably to refer to dental hypersensitivity,
Mechanical–tactile – dental probe during dental examination,
The most commonly accepted model is called the hydrodynamic or fluid movement theory proposed by Brannstrom in 1964. According to this theory, when the exposed dentine surface is subjected to thermal, chemical, tactile or evaporative stimuli, the flow of the fluid within the tubules will be increased. Fluid movement inside the dentinal tubules may be away from or towards the pulp. Dentine contains many thousands of microscopic tubular structures that radiate outwards from the pulp; these dentinal tubules are typically 0.5 2 micrometres in diameter. Changes in the flow of the plasma like biological fluid present in the dentinal tubules can trigger mechanoreceptors present on nerves located at the pulpal aspect, thereby eliciting a pain response. This hydrodynamic flow can be increased by cold, (air pressure), drying, sugar, sour (dehydrating chemicals), or forces acting on to the tooth. Hot or cold food or drinks, and physical pressure are typical triggers in those individuals with teeth sensitivity. Movement of dentinal fluid away from the pulp can be caused by triggers such as cold and drying and movement towards the pulp can be caused by heat. Research has shown that triggers causing dentinal fluid to move away from the pulp elicit more of a painful response. The odontoblastic transduction theory was suggested by Rapp et al. and puts forward the idea that odontoblasts act as receptor cells, and conduct impulses via synaptic junctions to the end of the nerves and therefore cause the feeling of pain. However, there is not much evidence to support this theory. The neural theory proposes that thermal or mechanical stimuli can directly influence nerve endings within the dentinal tubules via direct communication with the nerve endings of the pulp. There are two common ways in which dentine can be exposed; gingival recession and tooth wear. If a negative result for the pain provocation test occurs, no treatment for dentinal hypersensitivity is indicated and another diagnosis should be sought, such as other causes of orofacial pain.
Емдеу
Ұзақ мерзімде тіс гипер сезімталдығының ауырсынуын сенімді түрде жеңілдететін жалпыға бірдей қабылданған алтын стандартты емдеу жоқ, сондықтан ғылыми тұрғыдан зерттегенде әртүрлі тиімділік дәрежесі бар көптеген емдеу әдістері ұсынылды. Олар әдетте кеңседе (яғни стоматолог немесе стоматолог терапевтімен қолдануға арналған) немесе үйде жүргізілетін, рецептсіз немесе рецепт бойынша қол жетімді емдерге бөлінеді. OTC өнімдері бірнеше тістермен байланысты жалпыланған, жеңіл немесе орташа дентинді гипер сезімталдығына және бір немесе екі тіспен байланысты жергілікті, ауыр DH емдеуге арналған. Ауруханада емделу алдында үйде жүргізілетін инвазивті емес қарапайым емделу әдістерін қолдануға тырысу керек. Бұл емделудің әрекет ету механизмі дентин түтіктерін (мысалы, шайырлар, лактар, тіс пасталары) немесе жүйке талшықтарын сезімталдандыру / жүйкелік берілісті бұғаттау (мысалы, калий хлориді, калий цитраты, калий нитраты) болып табылады.
Үйде емдеу
Үйде емдеуге сенсибилизациялау тіс пастасы немесе тіс пастасы, калий тұздары, ауыз сулары және тағамды тағамды тағамды тағамды қосады. Дентинге аса сезімталдыққа арналған тіс пасталарының әртүрлі түрлері сатылады, соның ішінде стронций хлориді, стронций ацетаты, аргинин, кальций карбонаты, гидроксиапатит және кальций натрий фосфосиликаты сияқты қосылыстар бар. Сонымен қатар, сезімталдықты төмендететін тағамдар, сондай-ақ, тіс жуғыш заттар да сатылады. Калийді тіс пасталары кең таралған, бірақ олардың гипер сезімталдықты қалай азайтатыны белгісіз. Жануарлар зерттеулері терең дентин қуыстарына орналастырылған калий иондары жүйке деполяризациясын тудырады және реполяризацияны болдырмайды. Бұл әсердің тіс құрттарын калийлі тіс пастасымен тазалаудан пайда болатын сілекейдегі калий иондарының күн сайын екі рет көбейіп, уақытша және аз мөлшерде көбеюімен болатыны белгісіз. Дентинге жанасатын, тамырдың ашық жеріне байланысты сезімталдықты жұқтыру кезінде тіс пастасын күніне екі рет, алты - сегіз апта бойы 5% калий нитраты бар тіс пастасымен тазалау, сенсациялық, термиялық және ауалық дәнекерлеулерге сезімталдықты төмендетеді. Алайда мета- талдау бойынша, калий нитраты бар тіс пастасын 6 - 8 апта қолданғаннан кейін, бұл адамдардың сезімталдығы айтарлықтай өзгерген жоқ. Калий нитратын құрайтын десенсибилизациялау тіс пасталары 1980-жылдардан бері қолданылып келеді, ал калий хлориді немесе калий цитраты бар тіс пасталары кем дегенде 2000 жылдан бері қол жетімді. Калий иондары дентинальды түтікшелер бойымен таралып, дентальді жүйкелерді белсенділігін жоғалтады деп есептеледі. Алайда, 2000 жылы бұл адам тістерінде расталған жоқ және калийді тіс пасталарының сезімталдандыру механизмі белгісіз болып қала береді. 2000 жылдан бері бірнеше сынақтар құрамында калий бар тіс пасталары дентиннің сезімталдықты азайтуға тиімді болатынын көрсетті, бірақ щеткадан кейін ауызды шаю олардың тиімділігін төмендетуі мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, калий тұздары мен фторидтері бар ауыз сулары дентиннің сезімталдығын азайтады. 2018 жылы жарияланған клиникалық сынақ кезінде калий оксалаты ауыз суын тіс жуумен бірге қолданған кезде гипер сезімталдықты бақылау мен азайтуда жақсы нәтижелер байқалды. 2006 жылға дейін калий хлориді бар жегуші қидың әсеріне қатысты бақылаулы зерттеу жүргізілген жоқ, бірақ оның дентиннің сезімталдығын едәуір төмендететіндігі туралы хабарланған. Нано гидроксиапатит (нано HAp) ең биоқолайлы және биоактивті материалдардың бірі болып саналады және соңғы жылдары стоматологияда кеңінен танылды. Өсе түсетін есептерде наногидроксиапатиттің эмальдің табиғи құрылыс блоктарымен сипаттамалары бар екендігі көрсетілді, оның бөлшектерінің көлемі дентинальды түтікшелерді жабып, гипер сезімталдықты азайтуға және тістердің минералдануын арттыруға көмектеседі. Осы себепті тіс пасталары мен ауыз суларында наногидроксиапатит сезімталдықты азайтатын зат ретінде қолданылып келеді. Пациенттерде дентинді гипер сезімталдығы жиі байқалады. Зерттеулер бойынша аурудың таралу деңгейі 398% - ға дейін жетеді. Пациенттерге арналған сауалнамалар зерттеулерінде таралу деңгейі жоғары, 74%, диагностикалық зерттеулерде 15 - 30% - ға жоғары. Диагностикалық зерттеулер - пациенттер классикалық симптомдар (тез, өткір, қысқа мерзімді) бойынша диагноз қойылады. Бұл диапазондағы айырмашылықты пациенттердің симптомдарды сипаттауда кездесетін қиындықтарға байланысты DH- ні жеткіліксіз хабарлаумен түсіндіруге болады. ДГ-ның симптомдары өте әртүрлі, кейбір науқастар мұздық жей алмайды немесе суық су іше алмайды, ал басқалары үшін ыңғайсыздық эпизодикалық сипатта болады. Кейбір пациенттердің дискомфорт туралы хабарламай қалуының себебі - эпизодикалық DH белгілері. Сондықтан диагноз қоюға кері әсер етеді. Егер науқас симптомдарға шағымдамаса, онда дентинге сезімталдықты анықтау үшін қосымша скринингтік тексерулер жүргізілмейді және диагноз жиі өткізіледі. DH диагнозының сыртқа шығару диагнозы ретінде қарастырылатынын есте ұстаған жөн. DH барлық жас топтарына әсер етсе де, 20 - 50 жас аралығында, ең көп кездесетін кезең - 30 - 40 жас аралығында. ДХ көбірек әйелдерге әсер етеді. Бұл жағдай аналықтардың тамақтануында эрозиялық қышқылдар көп және ауыз гигиенасына мұқият ден қоюымен байланысты деп айтуға болады. Бұл теорияға ықпал ететін тағы бір фактор - әйелдер тіс дәрігеріне жиі барады, денсаулық мәселелерін ерлерге қарағ�...
Болжам
Дентинге аса сезімталдық адамның өмір сүру сапасына әсер етуі мүмкін. Уақыт өте келе дентиннің масса кешені үшінші дентинді жинап, изоляцияның төмендеуіне бейімделуі мүмкін, осылайша масса мен дентиннің ашық бетінің арасындағы қалыңдықты арттырады және гиперсезімталдық белгілерін азайтады. Дәнді заттардың пайда болуы (мысалы, тіс жуудан) және дентин склерозы сияқты ұқсас процестер. Табиғи түрде баяу жүретін бұл физиологиялық қалпына келтіру механизмдері еммен немесе емсіз болуы мүмкін.