Кіріспе
Викториядағы Австралия футболы - футболдың ең көп қаралатын және екінші ең көп қатысатын коды. Австралиялық футбол 1850-ші жылдардың соңында Мельбурнда пайда болды және спортқа үстемдік ету үшін тез өсті, ол әлі де жалғасуда. Викторияда 2023 жылы барлық австралиялық ойыншылардың шамамен 42% -ы болып, Австралиядағы кез-келген басқа штаттың ойыншыларының саны екі еседен астам және қарқынды өсуде. Викториядағы тек футболдың ғана футбол қатысушылары көп, бірақ Викториядағы кодтың өсуі өткен онжылдықтарда осы кодқа жоғалған көп жерді қалпына келтірді, сондықтан қазір олардың ойыншыларының саны ұқсас. Спортты Мельбурн қаласында орналасқан AFL Victoria басқарады. Ұлттық басқару органы, AFL комиссиясы да Мельбурнда орналасқан. Ұлттық Австралия футбол лигасы (АФЛ) Викториялық жарыстан (VFL, 1896 жылы құрылған және 1990 жылы қайта құрылған) өсті, өйткені ол 1980-ші жылдары бүкіл ел бойынша кеңейді (18-ден 10 АФЛ клубы Викториялық болып қала береді, оның ішінде 4 ең көне және ең табысты барлық премьер-лигалардың үштен екісі). Викторияда 1858 жылы алғаш рет өткізілген және әлемдегі ең ұзақ уақыт үздіксіз өткізілетін футбол жарысы - Корднер-Эгглестон кубогы өтеді. Бұл спорттың ең көне клубының үйі, 1859 жылы алғашқы ережелерді жазған Мельбурн футбол клубы, сонымен қатар әлемдегі кез-келген кодтың ең көне кәсіби футбол клубы. Бұл жерде 1861 жылы бірінші ресми турнир - "Challenge Cup" өтті. Бұл Австралиядағы екінші ең көне футбол лигасының үйі, 1877 жылы құрылған жартылай кәсіби Викториандық футбол қауымдастығы, AFL сияқты, ұлттық деңгейде кеңейе бастады. 2017 жылы Викторияда әлемдегі барлық ойыншылардың 30% -ы және австралиялық ойыншылардың 40% -ы болса, AFL кәсіби ойыншыларының 60% -дан астамы штаттан алынды. Мельбурн крикет алаңы 100 024 адам сыйымдылығымен (өткен уақытта 120 000-нан астам адам) ойынның "рухани үйі" болып саналады және спорттың ең үлкен оқиғасы - АФЛ-дің ірі финалын өткізуге келісімшарт жасалды. Сондай-ақ, штатта тұрақты блокбастерлер, соның ішінде жыл сайынғы Anzac Day матчы, King's Birthday матчы және Dreamtime at the 'G. Викторияның австралиялық футбол командасы кез-келген басқа штаттың чемпионатында ең көп жеңіс тапты (Түпнұсқа штатының ережелері енгізілгенге дейін), 1975 жылға дейін 19 карнавалдың 16-сында жеңіп алды. Басқа штаттар шығу тегі туралы мемлекетке қарсылық білдіруден алынып тасталғандықтан, Виктория жеңіліссіз болды, ол үйде Австралия командасының қалған бөлігіне қарсы 2008 және 2020 жылдары жеңіске жетті. Виктория командалары сондай-ақ Ұлттық жасөспірімдер чемпионатында басымдықты иеленді, 1976 жылы ұлттық атаққа айналғаннан бері атақтардың үштен екісі. Викториялық клубтар сондай-ақ Австралияның 19 чемпионатының 10-ын жеңіп алды. Виктория спорт тарихындағы ең үздік ойыншыларды шығарды. Спорттық Австралияның атақ-даңқ залында австралиялық футболдың төрт аңызы Викториялық: Рон Барасси, Тед Уиттен, Боб Скилтон және Ли Мэтьюс. 2024 жылы Австралияның атақ-даңқ залында аңыздардың басым көпшілігі штаттың (20-ден 31-і) құрамында болады. Виктория сондай-ақ 121,696 адаммен 1970 жылғы Карлтон мен Коллингвуд арасындағы VFL Grand Final-ға қатысқан әлем рекордын ұстайды.
Бірінші ұйымдастырылған байқаулар
Викторияның көптеген командалары бір реттік матчтарға қатысқанмен, көпшілігі 1860 жылға дейін тұрақты бәсекеге қатысу үшін клубтар құрмаған. Мельбурн ережелерінің үстемдігін қамтамасыз ету үшін Австралиядағы алғашқы клубтық деңгейдегі жарыс, Каледониялық қоғамның сын кубогы (1861-64), тек Мельбурн ережелерін қолдану керек деп белгіленді. Бұл заңды 1865-66 жылдары "Challenge Cup" турнирінің нұсқасын өткізген "Athletic Sports Committee" (ASC) күшейтті. Басқа клубтардың көмегімен ереже бірнеше рет қарапайым түзетулерге ұшырап, "Викториялық ережелер" деп аталатын бірыңғай кодты құрады. 1866 жылы "алғашқы ерекше Викториялық ереже" - жүгіруді ресми түрде клуб делегаттарының кездесуінде ресмиленді.
VFA дәуірі
1877 жылы 17 мамырда Викторияның австралиялық футболдың алғашқы басқарушы органы Виктория футбол ассоциациясы (VFA) құрылды. VFA-ның негізгі аға клубтары Альберт парк, Карлтон, Хотем, Мельбурн, Сент-Килда болды. VFA-ның Жас секциясы бастапқыда Балларат, Шығыс Мельбурн, Эссендон, Хоторн, Норткотт, Оңтүстік Мельбурн, Стандарт, Виктория Юнайтед, Викториан темір жолдары, Батыс Мельбурн және Уильямстаун сияқты клубтарды қамтыды. Алғашқы жылдары көптеген клубтар кірді және шықты, ал аға және кіші бөлімдер арасында тұрақты емес жоғарылатулар болды. Хоторн, Норткотт, Стандарт, Виктория Юнайтед, Викториандық теміржолдар және Уильямстаун бір жыл ішінде тастап кетті, бірақ Хоторн, Норткотт және Уильямстаун әр түрлі уақытта қайта оралды. Сондай-ақ, осы ерте кезеңде көптеген ережелер өзгерді.
Мельбурннан тыс жерлерде өсімі
Барлық футбол Мельбурнда ойналмаған және Голдфилдс 1880 және 1890 жылдары бәсекелестікке қатысты өзінің өрлеуін бастан кешірді. 1881 жылы қазіргі Бендиго қаласында Сандхерст футбол ассоциациясы құрылды. Балларат 1893 жылы өзінің Балларат футбол қауымдастығымен ілесе бастады, бұл Балларат (1860) және Сандхерст (1861) клубтары және Викториядағы клубтардың санының өсуі сияқты Мельбурннан тыс ең көне клубтардың кейбірін тұрақты бәсекеге тартуға мүмкіндік берді. Өздерінің күшті жарыс түрлерін танытқанмен, олардың мүше клубтары үлкен мегаполистер лигаларына күшті қоректендіруші клубтарға айналды.
VFL-дің құрылуы
VFA-дағы жарыс Виктория футбол лигасының (VFL) құрылуына әкелді, ол 1897 жылы VFA жарысындағы күшті клубтардың сегіз командасы ретінде ойнауға кірісті: Карлтон, Коллингвуд, Эссендон, Фицрой, Джилонг, Мельбурн, Сент-Килда және Оңтүстік Мельбурн. Бірінші маусымда "Эссендон" премьер-лиганың жеңімпазы болып аяқталды. Кейінірек тағы төрт VFA клубы VFL-ге қосылды, өйткені Ричмонд VFL-ге 1908 жылы қосылды. Footscray, Hawthorn және Солтүстік Мельбурн 1925 жылы қосылды, бұл кезде VFL ойындағы ең танымал лигаға айналды. Университет 1908 жылы VFL-ге қосылды, бірақ 1915 жылы шықты.
Ұлттық лига және өзекті мәселелер
1982 жылы спортта үлкен өзгерістердің бастамасы болған Саут-Мелбурн футбол клубы Регби лигасының Сидней қаласына көшіп, Сидней лебедейі болып танылды. 1980 жылдардың соңында VFL-ге мемлекетаралық қызығушылық ұлттық бәсекеге әкелді; 1987 жылы тағы екі Викториялық емес клуб, Батыс жағалаудағы бүркіттер және Брисбен аюлары ойнай бастады. Лига 1989 жылғы маусымнан кейін өзінің атын Австралия футбол лигасына (АФЛ) өзгертті, кейіннен Батыс Австралия және Оңтүстік Австралия командаларын алды. VFA / VFL екінші лигаға айналды, бірақ тіпті ол Тасмания командасын орналастыру үшін өсті. Тіпті ең ірі жергілікті қала маңындағы клубтар ұлттық лигаға көтеріліп, нарықтағы үлесі үшін бәсекелесіп, өмір сүру үшін күресті жалғастыруда. Оңтүстік Мельбурнның қиындықтары оларды Сиднейге көшіруге итермелегеннен он төрт жыл өткеннен кейін, Фитцрой футбол клубындағы ұқсас проблемалар бірігуге әкеліп, Брисбен Лайонс командасын құрды. Бұл клубтардың соңғы жетістіктерінің аз ғана жұбанышы Мельбурндағы жақтаушылар арасында жаңа қызығушылық тудырғанына қарамастан, басқа клубтар, мысалы тарихи Мельбурн, Батыс Булдогс (бұрынғы Футскрей), Солтүстік Мельбурн және Карлтон клубтары ұлттық жарыста қалуға AFL көмегімен қолдайды. Көптеген ұсыныстар болды, бірақ AFL-де үлкен өзгерістер жасалмайды, өйткені олардың тарихы мен жақтастарының клубқа деген құштарлығы Фитцрой мен Медведялардың бірігуін қоспағанда.
Қатысу рекорды
121,696 (1970 ж.) адам. VFL Grand Final Карлтон - Коллингвуд (MCG, Мельбурн)
Викторияның танымал футболшылары
Викторияның Легенда статусына ие Австралия футбол даңқының зал ойыншылары (индукция тәртібімен) мыналарды қамтиды: Рон Барасси, Хайдн Бунтон аға, Рой Казали, Джон Коулман, Джек Дайер, Билл Хатчисон, Ли Мэтьюс, Джон Николлс, Боб Пратт, Дик Рейнольдс, Боб Скилтон, Тед Уиттен, Иан Стюарт, Гордон Ковентри, Кевин Бартлетт, Джок МакХейл, Норм Смит, Кевин Мюррей, Тони Локетт, Кевин Шиди және Джон Кеннеди аға. Викториандықтар Австралия футбол даңқының залға кірген ер адамдардың басым көпшілігін құрайды. Белгілі әйел ойыншылар: Дебби Ли (Австралияның атақ-даңқ залының бірінші әйел мүшесі), Дейзи Пирс. Эрин Филлипс Мельбурнда дүниеге келген.
Victorians represent the vast majority of male Australian Football Hall of Fame inductees. Notable female players include: Debbie Lee (first female member of the Australian Football Hall of Fame), Daisy Pearce. Erin Phillips was born in Melbourne.
Басқарушы орган
Викториядағы Австралия футболын басқарушы орган - AFL Victoria.
Өкілдік топ
Викторияның командасы "Үлкен V" деп аталады және Австралияның барлық басқа штаттарына қарсы Орындық штатының командалық матчтарын өткізді. Алайда, 1999 жылдан бері олар тек 19 жасқа дейінгі және мемлекеттік лига деңгейінде ойнады, аға кәсіби команда 2008 жылы AFL Hall of Fame Tribute Match-те бір рет ғана өнер көрсетті.