Кіріспе
Күнтізбе Армения күнтізбесі - Арменияда дәстүрлі түрде, негізінен орта ғасырларда қолданылған күнтізбе. Армян күнтізбесі 365 күндік жыл ұзындығына негізделген. Күн жылы 365 күн емес, шамамен 365,25 күнді құрағандықтан, әрмен күнтізбесі мен күн жылы мен Юлиан күнтізбесі арасындағы сәйкестік уақыт өте келе баяу өзгеріп, Юлиан күнтізбесінің бір жылы 1461 күнтізбелік жылда бір рет ауысады (Сот циклін қараңыз). Осылайша, 1461 жылы (Грегориан және Юлиан 2011) бірінші сотик циклін аяқтады, ал армян күнтізбесі бір жыл қалды. 352 жылы Арменияда діни мерекелерді анықтау үшін Византиялық Андреас құрастырған кестелер енгізілді. 552 жылы 11 шілдеде (Юлиан күнтізбесі) бұл кестелер толғанда, әрмен күнтізбесі енгізілді. Армян күнтізбесінің 1-жылдығы Юлиан күнтізбесінің 552 жылы 11 шілдеде басталды. Армян жылы 1462 (екінші циклдің бірінші жылы) юлиан күнтізбесінің 2012 жылдың 11 шілдесінде басталды (Грегориан күнтізбесінің 2012 жылдың 24 шілдесі). Армян күнін талдау үшін апта күндерінің ежелгі атаулары, апта күндерінің христиандық атаулары, айдың күндері, 552 жылдан кейінгі күн/ай/жыл саны және діни мейрамдар келтірілген. Армян күнтізбесі әрқайсысы 30 күннен тұратын 12 айға, сондай-ақ aweleacʿ ("ашықтық") деп аталатын қосымша (эпагоменальды) бес күнге бөлінеді. Армян дәуіріндегі жылдар әдетте әрмен цифрларымен (армян әріптерімен жазылады) беріледі, оған Твин (թուին, "жылда" дегенді білдіреді) деген қысқартуды ұсынады. Мысалы, "1455 жыл" дегенді білдіретін "ТУ РНԾЕ". Тағы бір префикс - Т.Х., tvin Hayocʿ (թուին Հայոց "әрмян жылында") дегенді білдіреді.
The Armenian calendar is the calendar traditionally used in Armenia, primarily during the medieval ages. The Armenian calendar is based on an invariant year length of 365 days. Because a solar year is about 365.25 days and not 365 days, the correspondence between the Armenian calendar and both the solar year and the Julian calendar slowly drifted over time, shifting across a year of the Julian calendar once in 1,461 calendar years (see Sothic cycle). Thus, the Armenian year 1461 (Gregorian & Julian 2011) completed the first Sothic cycle, and the Armenian Calendar was one year off. In A. D. 352, tables compiled by Andreas of Byzantium were introduced in Armenia to determine the religious holidays. When those tables exhausted on 11 July 552 (Julian Calendar), the Armenian calendar was introduced. Year 1 of the Armenian calendar began on 11 July 552 of the Julian calendar. Armenian year 1462 (the first year of the second cycle) began on 11 July 2012 of the Julian calendar (24 July 2012 of the Gregorian calendar). An analytical expression of the Armenian date includes the ancient names of days of the week, Christian names of the days of the week, days of the month, Date/Month/Year number after 552 A. D., and the religious feasts. The Armenian calendar is divided into 12 months of 30 days each, plus an additional (epagomenal) five days, called aweleacʿ ("superfluous"). Years in the Armenian era are usually given in Armenian numerals (written in Armenian letters) preceded by the abbreviation ԹՎ, for t’vin (թուին, meaning "in the year"). For example, ԹՎ ՌՆԾԵ, which means "the year 1455." Another prefix is Թ.Հ., standing for t’vin Hayocʿ (թուին Հայոց "in the Armenian year").
Айлар
Армян айларының атаулары екі жағдайда зороастризмнің және картвелияның ықпалын көрсетеді (2-ші және 3-ші айлар). Атауларды транслитерациялаудың әр түрлі жүйелері бар; төмендегі нысандар Hübschmann Meillet Benveniste жүйесі бойынша транслитерацияланады: + Жыл айлары # Армянша H MRomaniz. Мағынасы Этимология/Ескертпелер 1 նաւասարդ nawasard жаңа жыл Авестан * nava sarəδa 2 հոռի hoi екі Грузин тілінен ორი (ori) "екі" деген мағынада 3 սահմի sahmi үш Грузин тілінен სამი (sami) "үш" деген мағынада 4 տրէ trē Зороастрий тілінен Tïr 5 քաղոց kʿałocʿ егін айы Ежелгі армян тілінен քաղեմ (kʿałem) "жинау" деген мағынада PIE *kwl 6 արաց aracʿ егін уақыты Ежелгі армян тілінен արաց (((aracʿ), яғни егін уақыты, жүзім/жеміс жинау 7 Мехэкан мехэкан мейрамы Митра Иран * михрахан;
+ Months of the year # Armenian H MRomaniz. Meaning Etymology/Notes 1 նաւասարդ nawasard new year Avestan *nava sarəδa 2 հոռի hoṙi two From Georgian ორი (ori) meaning "two" 3 սահմի sahmi three From Georgian სამი (sami) meaning "three" 4 տրէ trē Zoroastrian Tïr 5 քաղոց kʿałocʿ month of crops From Old Armenian քաղեմ (kʿałem) meaning "to gather" from PIE *kʷl̥ 6 արաց aracʿ harvest time From Old Armenian արաց(aracʿ), meaning harvest time, harvest of grape/fruit 7 մեհեկան mehekan festival of Mithra Iranian *mihrakān ; Zoroastrian Mitrō 8 արեգ areg sun month From Old Armenian արեւ (arew) meaning "sun" from PIE *h₂rew i also meaning sun 9 ահեկան ahekan fire festival Iranian *āhrakān ; Zoroastrian Ātarō 10 մարերի mareri mid year Avestan maiδyaīrya; Zoroastrian Dīn 11 մարգաց margacʿ 12 հրոտից hroticʿ Pahlavi *fravartakān; Zoroastrian Spendarmat̰ 13 աւելեաց aweleacʿ redundant, superfluous Epagomenal days
Демалыс күндері
Армения заңына сәйкес 12 күн жұмыс істемейтін күн деп жарияланады. Жұмыс істемейтін күндер: КүніАғылшынша АтыЖергілікті АтыШежірелер1 2 қаңтарЖаңа жыл күніӘрмения елшіл шіркеуінде қолданылатын күнтізбеге негізделген6 қаңтарҚұтты мерекеСыр бойы күніАрмия күніАрмия күніАрмения армиясының құрылуын тойлау күні 1992 жылы28 наурызӘйелдер күніКаннацтық күнӘйелдер күні24 сәуірАрмения геноциді құрбандарын еске алу күніЕл еңбек күніАрмения құрбандарын еске алу күні1915 жылы1 мамырЕңбек күніХалықаралық жұмысшылар күні9 мамырЖеңіс және бейбітшілік күніՀաղթանակի եւ Խաղաղության տոնШығыс күні 1992 жылы 8 мамырда Армения күштері қаланы Әзірбайжан әскери күштерінен азат етті, бұл армяндықтар үшін Арцахты азат ету соғысының маңызды кезеңін белгіледі. Жеңіс күні: 9 мамыр (Екінші дүниежүзілік соғыс) бүкіл КСРО-да мереке болып, әлі күнге дейін Арменияда ресми мереке болып табылады.28 мамырРеспублика күніՀանրապետության օրАрмения Демократиялық Республикасының құрылуы 1918 жылы5 шілдеКонституция күніՍահմանադրության օրҚабылданған 1995 жылы21 қыркүйекТәуелсіздік күніԱնկախության օրСовет Одағынан тәуелсіздік 1991 жылы1 желтоқсанЖаңа жыл мерекесіАманора
DateEnglish NameLocal NameRemarks1 2 JanuaryNew Year's DayԱմանորTradition6 JanuaryChristmas DayՍուրբ ԾնունդBased on the calendar used in Armenian Apostolic Church28 JanuaryArmy DayԲանակի օրIn celebration of Armenian Army formation on that day in 19928 MarchWomen's DayԿանանց տոնWomen's Day24 AprilArmenian Genocide Remembrance DayԵղեռնի զոհերի հիշատակի օրRemembrance of victims of Armenian genocide in 19151 MayLabour DayԱշխատանքի օրInternational Workers' Day9 MayVictory and Peace DayՀաղթանակի եւ Խաղաղության տոնShushi Liberation Day on May 8, 1992 Armenian forces freed the city from Azerbaijani military forces, marking an important milestone in Artsakh liberation war for Armenians. Victory Day : 9 May (World War II) was a holiday throughout the USSR and is still an official holiday in Armenia.28 MayRepublic DayՀանրապետության օրEstablishment of the Democratic Republic of Armenia in 19185 JulyConstitution DayՍահմանադրության օրAdopted in 199521 SeptemberIndependence DayԱնկախության օրIndependence from the Soviet Union in 199131 DecemberNew Year's EveԱմանոր