Кіріспе

Бахаи жоғары білім институты (BIHE) - 1987 жылы Иранның бахаи қауымы тарапынан Иран үкіметі жоғары білім алудан жүйелі түрде бас тартқан жастардың білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін құрылған, жер асты университеті ретінде суреттелген, Ирандағы бірегей ашық университет. Қазіргі уақытта, Ирандағы негізгі факультет пен әлемнің түкпір-түкпіріндегі университеттердің үлестес жаһандық факультеті арқылы BIHE жалпы 40 бакалавриат және магистрлік бағдарламаларды ғылым, инженерлік, бизнес және менеджмент, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар бойынша ұсынады. Солтүстік Америка, Еуропа және Австралиядағы 110-дан астам университеттер BIHE түлектерін тікелей магистрлік және докторлық деңгейлердегі аспирантура бағдарламаларына қабылдады. BIHE орталықтандырылған және өзгермелі құрылымға ие және оффлайн және онлайн жеткізу әдістерінің гибридті әдісін қолданады, бұл оған әдеттегі әлеуметтік-саяси жағдайларда өсуге мүмкіндік берді. Көптеген тұтқындауға, мерзімді рейдтерге, бірнеше рет қамауға алуға, мектеп жабдықтарын жаппай тәркілеуге және жалпы асырауға қарамастан, BIHE өз жұмысын жалғастырды және тіпті кеңейтті. BIHE-ге зорлық-зомбылықсыз, шығармашылық және конструктивті жауап беру үшін мақтаулар айтылды.

Иран бахаилерінің қудалануы

Иран бахаи қауымы 19 ғасырда пайда болғаннан бері әр түрлі қуғын-сүргінге ұшырады. 1979 жылғы ислам революциясы қуғын-сүргінді күшейтіп, бахаиларды елдің ең үлкен діни азшылығына айналдырды. Осы үнемі жалғасып келе жатқан науқан барысында екі жүзден астам бахаилар өлтірілді; мыңдаған бахаилар түрмеге қамалды, жұмысынан айырылды, зейнетақыларынан айырылды, мектептер мен университеттерден шығарылды, денсаулық сақтаудан айырылды, жеке меншіктері тоналды және қабірлері арамдалды. Иран бахаиларының қазіргі қуғын-сүргіні төртінші онжылдықта жалғасуда. 2016 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясына арналған жылдық баяндамада БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун Иранның бахаи қауымын "елдегі ең қатты қуғынға ұшыраған діни азшылық" деп атады.

Білім алу құқығынан бас тарту

Жоғары білім алу құқығын жоққа шығару - Иран үкіметі идеологиясы билік басындағы дін қызметкерлерінің билігіне қайшы келетін немесе қауіп төндіретін көптеген адамдарға қолданатын құрал; алайда бахаилер бұл құқықтың кеңінен таралған сыныптық жоққа шығарылуына тап болған жалғыз топ. Иран үкіметінің бахаилерге білім алу құқығын жоққа шығаруы бахаилер үшін бахаи қауымын Иран қоғамындағы өмір сүруші топ ретінде жоюға бағытталған күш-жігерінің бөлігі болып табылады. 1979 жылы Иран революциясынан кейін көп ұзамай бастауыш мектептен орта және жоғары оқу орындарына дейінгі білім беру жүйесінің барлық бахаи студенттері мектептен шығарылды және білім алуларын жалғастыруға тыйым салынды. Бахаи профессорлары мен оқытушылар құрамы да елдің барлық университеттері мен оқу орындарынан шығарылды. 1980 жылдары халықаралық қысымға байланысты бастауыш және орта мектептерде оқушыларға қайтадан оқуға рұқсат етілді. Алайда, бүгінге дейін үкімет бахаи жастарының мемлекеттік және жеке колледждер мен университеттерге түсуіне тыйым салған. Бахаи студенттеріне мемлекеттік университеттерге түсуге тыйым салатын ресми қаулы 1981 жылы шығарылды. Сол жылы университеттер жаңа қабылдау жүйесін енгізді, онда тек Иран Ислам Республикасының Конституциясында танылған төрт діннің бірімен өзін таныстырған адамдарға ғана, яғни ислам, христиандық, иудаизм және зороастризмге қабылданды. 1983 жылы бахаилер студенттер мен оқытушыларды жүйелі түрде қуып шығаруды анық көрді. 1991 жылы үкімет Иран революциялық кеңесі дайындаған және аятолла Хаменеи мақұлдаған жеке меморандумда осы саясатты қайталады. Онда былай делінген: "Үкіметтің [бахаилармен] қарым-қатынасы олардың ілгерілеуі мен дамуына кедергі келтіретін болуы керек. Олар өздерін бахаи ретінде танытпаған жағдайда мектептерге жазыла алады. Оларды діни идеологиясы берік мектептерге оқуға жіберу керек. Олар университеттен шығарылуы керек, немесе оқуға қабылдау кезінде немесе оқу барысында, олардың бахаи екендігі белгілі болғаннан кейін". Бірте-бірте бұл бағдарлама кеңейіп, ресми түрде өткізілді.

Факультет

2016 жылы BIHE Иранда тұратын 700-ге жуық профессорлық-оқытушылар құрамы мен ғаламдық факультеттер желісі арқылы онлайн курстар, оқу бағдарламаларын әзірлеу және басқа қызметтер арқылы университетке қолдау көрсетеді. BIHE-дің барлық профессорлық-оқытушылық және әкімшілік қызметкерлері - ақысыз қызмет ететін еріктілер. BIHE студенттері мен түлектері қашықтықтан оқыту технологиялары, материалдар ғылымдары, биология, компьютерлік ғылымдар және азаматтық инженерлік салалар бойынша еңбектер жариялады. Бахаилер арасында ұсталған Иран басшылығының екі мүшесі Фариба Камалабади мен Вахид Тизфам да БИХЕ-нің түлектері.

Ата-жөні және халықаралық танылу

"Нью-Йорк таймс" газетінде бұл "қоғамдық өзін-өзі қорғаудың күрделі әрекеті" деп аталады. BIHE жабық қоғамда қоғамдастықтың жоғары білім беру қызметін қолдаған бірнеше мысалдардың бірі ретінде мақтауға ие болды, сондай-ақ халықаралық қолдау, қоғамдастық құрбандықтары және жеке адам төзімділігі арқасында аман қалды. BIHE дәрежесін Иран режимі растамаса да, 1998 жылдан бері Солтүстік Америка, Еуропа, Австралия және Азиядағы 80-ден астам университет BIHE біліктілігін қабылдады және оның түлектерін тікелей магистрлік және докторлық деңгейлердегі оқу бағдарламаларына қабылдады. BIHE Open Courseware консорциумының алғашқы ирандық мүшесі болды және BIHE олар арқылы MIT-тен шыққан жобаны әзірледі және іске асырды. 2022 жылдың қазан айында BIHE Испанияда LiberPress сыйлығын "өз елінде білім алудан айырылған мыңдаған бахай жастарына жоғары білім берудегі мақтауға тұрарлық күш-жігері" үшін алды. Бұл марапатты 1999 жылдан бастап әр жыл сайын ынтымақтастық, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік құндылықтарды тереңдете түсуге тырысқан мекемелер, ұйымдар мен жеке тұлғаларға береді. 1998 жылдың 30 қыркүйегі мен 3 қазаны аралығында, BIHE түлектерінің алғашқы тобы Канада университетінің магистратурасына оқуға қабылданғаннан кейін, тұтқындалғандардан BIHE-дің тоқтағанын және олар енді онымен ынтымақтастық жасамайтынын мәлімдейтін құжатқа қол қоюлары сұралды. Олар мұндай декларацияға қол қоюдан бас тартты. Барлығы 16 педагог қамауға алынды. 2014 жылдың қыркүйегінде ұсталғандардың екінші толқыны бірнеше басқа профессорларды мақсат етті. Бүгінде олардың кейбірі жазасын өтеген соң босатылды, ал басқалары әлі де түрмеде отыр. Иранның БҰҰ-дағы өкілдігінің өкілі BIHE-ге шабуыл жасағаны "секта мүшелерінің қызметін жүйелі түрде бақылап, олардың жеке, әлеуметтік және экономикалық өміріне араласып отырғаны" үшін деп мәлімдеді. Сондай-ақ, ол бұл ұйымның мақсаты бахаи еместерді "қамауға алу" екенін, содан кейін "экстремистік секталық қозғалысты" құру екенін айтты. Бахаи дінін саяси айыптау. Оқытушылар мен қызметкерлері БМББ-ның қызметін жалғастыруға уәде берді.

Халықаралық қолдау және науқандар

Иран үкіметінің бахаилерді жоғары білімнен шеттету әрекеттері мен БИХЕ-ге шабуылдар Иран үкіметінің бахаилерге қарсы қысымшылық саясатына халықаралық назарын аударды. 1990 жылдардағы рейдтерден кейін Канаданың университет оқытушылары қауымдастығы оларды айыптап шықты. 2011 жылғы рейдтерден кейін Иран үкіметінің бахаилерді жоғары білімнен шеттету әрекеттеріне қарсы наразылықтар көбейді. Ал еврей студенттер одағы Иранды бахаилердің білім беруіне қатысты дискриминациялық саясатты тоқтатуға шақырды. Канада сенаторы Ремео Даллер Иран мемлекетінің "геноцидтік ниеті" туралы ескертті. Үндістанда жасалған петиция үкіметтің сот, атқарушы және заңнамалық органдарының мүшелерінің, ғалымдардың, діни жетекшілердің, үкіметтік емес ұйымдардың және бизнес көшбасшыларының қолдауына ие болды. АҚШ-тағы тағы бір жобаға 48 американдық медицина мектептерінің декандары мен аға вице-президенттері қолдау көрсетті. Бас қол қоюшы - Стэнфорд университетінің медицина мектебінің деканы доктор Филип Пиццо Америка медицина колледждерінің медицина мектептерінің декандары кеңесінің жыл сайынғы кездесуінде қол қоюларды жинауға көмектесті. 2012 жылдың наурыз айында Америка физикалық қоғамының ғалымдардың халықаралық бостандығы жөніндегі комитеті 2010 жылы ұсталған дәрістерді босатуды сұраған бахаи студенттеріне білім беруден бас тартпауды қолдағанын қайталады.

Білім алу қылмыс емес

"Білім беру қылмыс емес" - 2014 жылдың қараша айында басталған дүниежүзілік науқан. Мазиар Бахари, ирандық режиссер және журналист, иран үкіметі жастардың бахаилеріне жоғары білім беруден жүйелі түрде бас тартуына назар аударған. Бұл науқан Бахаридің 2014 жылдың қыркүйек айында Лондонда премьерасы өткен "Шамды жағу" атты деректі фильмінен бастау алды. Фильмде жеке оқиғалар, сұхбаттар мен сирек кездесетін кадрлар арқылы Иранның бахай қауымына қатысты онжылдықтар бойына жалғасып келе жатқан әлеуметтік әділетсіздік пен діни төзімсіздіктің беті ашылады. Фильмнің жергілікті тұрғындар арасында көрсетілімі мен панельдік талқылау "Білім беру қылмыс емес" атты науқанның бір бөлігі болды, ал оның веб-сайтында әлемнің түкпір-түкпіріндегі адамдардың қолдау дауыстары жарияланды. Нобель сыйлығының лауреаттары: Архиепископ Десмонд Туту, Ширин Эбади, Таваккол Карман, Джоди Уильямс және Мейрид Магуайр бұл науқанды қолдады. Бұл деректі фильмде Иран Ислам Республикасының бахаи қауымының мүшелеріне негізгі адам құқықтарын, соның ішінде жоғары оқу орындарына бару құқығын жоққа шығару саясаты үш онжылдыққа созылған. Оны Халықаралық рақымшылық ұйымы қолдайды. Бұл құжат және лауреаттардың хаты университеттің және қоғамның жағдайды шешу жөніндегі іс-шараларының бір бөлігі болып табылады. Бұл науқанның тұсаукесері 2011 жылдың 28 қазанында Колумбия, Дьюк және Шығыс Кентукки университеттерінің профессорлық-оқытушылар құрамында, сондай-ақ Amnesty International және Ирандағы Адам құқықтары жөніндегі халықаралық науқанның директорының қатысуымен өтті. Бұл деректі фильмге байланысты "жетістікке жеткен" Kickstarter науқаны аяқталды және Иранның адам құқықтары 2011 жылдың қарашасында бастама бойынша подкаст өткізді. Бұл деректі фильм 2012 жылдың ақпан айының ортасында Беллингэмдегі адам құқықтары жөніндегі 12-ші жыл сайынғы кинофестивальда және наурыз айының соңында Сан-Франциско университетінің 10-шы жыл сайынғы кинофестивалінде көрсетілді.

Мақсаттар

Акцияның мақсаттары: Канада мен Австралияның түрлі колледждері мен университеттерінің оқытушылары акцияны қолдау үшін қол қойған хаттарға қол қойды. Бұл деректі фильмді көп жағдайда талқылаулар мен іс-қимылдар күн тәртібімен бірге 2012 жылы АҚШ, Канада және Италияның көптеген университеттер мен колледждерінде көрсетілімдер өткізілді немесе жоспарланған. Сондай-ақ, Нью-Джерси штатының Шрусбери қаласындағы қоғамдық кітапханада, Онтарио штатының Стратфорд қаласындағы қалалық әкімдікте және Огайо штатының испаниялық / латиноамерикандық істер жөніндегі комиссиясында Колумбуста (Огайо штаты) іс-шара өтті. Американдық Достар қызметі комитеті екі экранды қолдады - біреуі ДеПол университетінің өнер мұражайында, ал екіншісі Солтүстік-шығыс Иллинойс университетінің студенттер одағында. Бұл фильмді Маунт-Роял университетінің президенті Дэвид Дочерти ұсынды. Торонтода өткен кинотеатрдың көрсетілімі мен талқылауында Ирандағы жағдай туралы сөз сөйлеген Sentinel Project for Genocide Prevention жобасының қызметкері. 2012 жылдың наурызында Санкт-Томас университетінің "Адам құқықтары, әлеуметтік әділдік және Канаданың азаптауларға қатысты сыбайластығы" Криминология және адам құқықтары симпозиумында экрандық көрсетілім мен талқылау өтті. Бұл науқан Нью-Йоркте (WNBC), Майамиде (WTVJ) және Хьюстонның қоғамдық радиосында (KPFT) жергілікті жаңалықтарды жариялады.

Сіз мұны шеше аласыз ба?

Бұл жағдайға тағы бір жауап ретінде "Сен мұны шеше аласың ба?" веб-сайтының QR кодтарын қолдану болды. (Сіз мұны шеше аласыз ба? Бұл - 2011 жылдың тамызында бірнеше елдегі түрлі басшыларға жағдай туралы хаттар жіберу үшін онлайн-электрондық кампания жүйесі. Бір сайтта Mashable сайтынан алынған 1700 хат жіберілгені айтылған. Баhairights сайтында жарнамаланған. Бахаи құқықтары үшін мұсылман желісі - бұл Таяу Шығыстағы жастардың жобасы.

BIHE туралы фильмдер

BIHE бірнеше фильмдердің суреті және шабыт көзі болды. "Білім беру атыс астында" - Single Arrow Productions компаниясы түсірген және Amnesty International бірлесіп демеушілік еткен деректі фильм, ол BIHE-дің өсуі, күресі және рухы туралы баяндайды. "Шамға жарық беру" - журналист Мазиар Бахаридің 2014 жылы премьерасы өткен тағы бір деректі фильмі, ол БИХЕ-нің жабылуына қатысты адамдардың оқиғаларына назар аударады. "CopyRight" - бұл 16 мм қысқа метражды көркем фильм, ол BIHE еріктілерінің оқиғасына негізделген. BIHE басқа да деректі фильмдерде де кездеседі. Мысалы, 2011 жылы голланд кинорежиссері Реза Алламехазаде түсірген "Ирандық табу" атты деректі фильмде, Ирандағы бахаилерді қудалауға назар аударылады.