Кіріспе

Ирандық ядролық физик (1903–1992)

Махмуд Хессаби (немесе Хессаби, محمود حسابی, 23 ақпан 1903 – 3 қыркүйек 1992) – ирандық ядролық физик және сенатор. Ол 1951–1952 жылдары премьер-министр Мұхаммад Мосаддиг үкіметінде білім министрі болды.

Өмір

Хессаби Тегеранда Ғаббас пен Гохаршад Хессаби отбасында дүниеге келді. Оның отбасының туған жері – Иранның Маркази провинциясының Тафреш қаласы. Әкесі Иран елшілігінде консул болып тағайындалғанда 1907 жылы олар Бейрутке көшіп келді. Хессаби сол жерде бастауыш мектепке барып оқыды. Ол орта мектепте оқып жүргенде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды, бұл оның мектебінің жабылуына себеп болды. Хессаби өз білімін үйде жалғастырды және 1922 жылы Бейруттегі Америка университетінде жол инженериясы саласында диплом алды. Бейруттегі Жолдар министрлігінде қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, Хессаби оқуын жалғастыру үшін Парижге сапар шекті. Ол École Supérieure d'Électricité-де электротехника мамандығы бойынша бітіріп, кейін 1927 жылы докторлық дәрежесін алды. Парижде ол Эйм Коттонмен бірге жұмыс істеді. Тегеранда Хессаби Тегеран университетімен байланысты болды және университеттің ғылым және инженерлік факультеттерін ұйымдастырды; ол Аленуш Терианды университетте оқыған кезде оқытты. 1951 жылдың маусым айында Хессаби Иран мұнай компаниясының үш мүшеден тұратын провинциялық кеңесіне тағайындалды, ол Anglo Iranian Oil Company компаниясының ізбасары болды. 1951 жылдың желтоқсанында ол Карим Санжабидің орнына білім министрі болды. 1961-1969 жылдар аралығында Хессаби Біріккен Ұлттар Ұйымының Сыртқы ғарыш кеңістігін бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі комитетінің ғылыми және техникалық кіші комитетінде Иранның өкілі болды.

Мұражай

1992 жылы оның үйі өмірін тану мақсатымен мұражайға айналды. Махмуд Хессаби мұражайы Тегеран қаласының Таджриш ауданында орналасқан.