Кіріспе
Маст - бұл орман ағаштары мен бұталардың жемісі, мысалы, желектер мен басқа да жаңғақтар. Бұл термин көне ағылшын тіліндегі mæst сөзінен шыққан, яғни орман ағаштарының жер бетінде жиналған, әсіресе, үй шошқаларын семірту үшін және жабайы жануарлар үшін азық-түлік ресурстары ретінде тарихи пайдаланылған жаңғақтарын білдіреді. Оңтүстік-Шығыс Азияның тропиктік аймақтарында барлық орман, соның ішінде жүздеген ағаш және бұта түрлері 2-12 жыл аралығында тұрақты емес кезеңдерде өседі. Жалпы алғанда, маст - жануарлар мен кейбір үй жануарлары тамақ көзі ретінде тұтынатын ағаш тәрізді өсімдіктер, яғни ағаштар мен бұталар өндіретін жеуге болатын вегетативтік немесе көбею бөліктері. Маст ұзақ уақыт аралығында, бірақ тұрақты түрде қайталанатын, масттың себуі немесе масттау деп аталатын фенологиялық оқиғалар кезінде көп мөлшерде пайда болады. Мұндай оқиғалар - бұл популяция деңгейіндегі құбылыстар, олар әртүрлі факторларға байланысты, олар зардап шеккен өсімдік түрлеріне байланысты, соның ішінде қоректік заттардың болуы, масштабтық экономика, ауа райы үлгілері және жыртқыштардың тойынуының бір түрі ретінде. Өз кезегінде, бұл масттың импульстері көптеген экожүйелік деңгейдегі функцияларға және динамикаға ықпал етеді.
Mast is the fruit of forest trees and shrubs, such as acorns and other nuts. The term derives from the Old English mæst, meaning the nuts of forest trees that have accumulated on the ground, especially those used historically for fattening domestic pigs, and as food resources for wildlife. In the aseasonal tropics of Southeast Asia, entire forests, including hundreds of species of trees and shrubs, are known to mast at irregular periods of 2–12 years. More generally, mast is considered the edible vegetative or reproductive parts produced by woody species of plants, i. e. trees and shrubs, that wildlife and some domestic animals consume as a food source. Mast is generated in large quantities during long interval but regularly recurring phenological events known as mast seeding or masting. Such events are population level phenomena hypothesized to be driven by a wide variety of factors, depending on the plant species involved, including availability of nutrients, economies of scale, weather patterns, and as a form of predator satiation. In turn, these pulses of masting contribute to many ecosystem level functions and dynamics.
Мастты себу
Мастты себу (немесе мастты көбейту) - ағаш немесе бұталардың популяциясының жемістерін жоғары өзгермелі жылдық өндірісі.
Масштабтық үнемдеу
Жыртқыштардың тойыну гипотезасы жыртқыш популяциясын жыл сайын олардың олжасы арқылы қол жетімді азық-түлік импульстерінің сәйкессіз болуымен тиімді түрде бақылауға болады деп мәлімдейді. Өсімдіктер қауымдастықтарының жыртқыш жануарлары үшін өсімдіктер өндіретін жемістер мен тұқымдар олжасы ретінде, осы стратегияның мысалы ретінде мерзімді мастты себу оқиғалары болуы мүмкін. Мастты себу жылдарында жемістер мен тұқымдардың шамадан тыс мөлшерін өндіру тұқым жыртқыштарды аз мөлшерде тұқым тұтынудан құтылатын деңгейге дейін тояды, ал тұқым өндірісінің жетіспеуі аралық жылдары жыртқыш популяциясын төмен ұстайды. Жергілікті жеміс жегіштердің көптігі бар өсімдіктер қауымдастықтарында тұқымның көп мөлшерде шығарылуы тұқымның жыртқыш күшінен асып түседі және болашақ маусымдарда тұқымның сәтті орнығуының мүмкіндігін арттырады. Бұл гипотеза әсіресе желмен тозаңданатын түрлерге қатысты, бұл көптеген мастты тұқым себу түрлері. Екі гипотеза да үлкен және өзгермелі репродуктивті күш-жігердің кіші, тұрақты репродуктивті күш-жігерге қарағанда тиімдірек деген болжамға негізделген. Негізгі шектеуші ресурстарға су, құрылымдық емес көмірсулар түріндегі көміртек және азот пен фосфор сияқты қоректік заттар кіреді. Бұл белгілерге көктемгі ауа температурасы, жазғы құрғақшылық және көктемгі қалыңдық кіреді. немесе қасындағы егістіктерді тышқандар басып алады, бұл "шұбарлар тасқыны" деп аталады. Маст себудің экожүйелерге оң және теріс әсері бар екені дәлелденді. Бұған мысал ретінде ақ аяқты тышқанды қарастырып көрейік. Мастты себу оқиғасы орын алғанда, ақ аяқты тышқандардың саны да артады, бұл өз кезегінде Лайм ауруының жағдайларын көбейтеді, өйткені бұл тышқандар аурудың негізгі векторы - құйрықтардың қонысы болып табылады. Ақ аяқты тышқандардың санының артуының оң әсері - олардың Америка Құрама Штаттарының шығысындағы орманды зиянкестер болып табылатын циган шыбын-шіркейлеріне жем болулары. Бұл көрсеткіштің негізінде, ағаш өсірудің төмен кезеңінде болған өрттерге қарағанда, ағаш өсірудің жоғары кезеңінде болған өрттерден пайда болған ағаш өсірудің жоғары деңгейі анықталды. Бұрынғы зерттеулер өрттен кейін ақ шыршаның қалпына келуіне үш-бес жыл уақыт беріледі деп бағалаған, бірақ оны тұқымдық ортаның нашарлауы тоқтатты. (2005)
Климаттың өзгеруі жағдайындағы маст себу
Көптеген тұқым себуші тұқымдар негіздік тұқымдар болып саналады. Климаттың өзгеруі мастты себудің қарқындылығы мен жиілігін қалай өзгертетінін болжау зерттеушілерге жануарлар мен орманның динамикасына азық-түлік ресурстарының қол жетімділігін анықтауға көмектеседі. Бұл ұзақ мерзімді өзгерістердің себептері толық анықталмаған. Мысалы, Еуропада мастты себу қарқындылығы Солтүстік Атлантика тербелісінің режимімен байланысты болып көрінеді, ал тропикалық Оңтүстік Азияда маст оқиғалары Эль-Ниньомен байланысты болып көрінедіОңтүстік тербелісі.