Кіріспе
Адамдардың күш-жігерін үйлестіру Басқару (немесе басқару) – ұйымдардың басқарылуы, олар бизнес, коммерциялық емес ұйым немесе мемлекеттік орган болсын, тиісінше бизнес-әкімшілік, коммерциялық емес басқару немесе мемлекеттік басқарудың саяси ғылым саласы арқылы жүзеге асырылады. Бұл бизнес, үкіметтер және басқа ұйымдардың ресурстарын басқару процесі. Ірі ұйымдарда әдетте пирамидалық құрылымда менеджерлердің үш иерархиялық деңгейі болады: Жоғары басқару лауазымдарына директорлар кеңесі және бас атқарушы директор (CEO) немесе ұйымның президенті кіреді. Олар ұйымның стратегиялық мақсаттары мен саясатын белгілейді және ұйымның жалпы жұмыс істеу тәсілі туралы шешімдер қабылдайды. Жоғары менеджерлер, әдетте, орта буынға бағыт-бағдар беретін атқарушы деңгейдегі мамандар болып табылады. Орта буын басқару лауазымдарына филиал менеджерлері, аймақтық менеджерлер, бөлім менеджерлері және сектор менеджерлері кіреді. Олар алдыңғы қатардағы менеджерлерге бағыт-бағдар береді және жоғары басшылықтың стратегиялық мақсаттары мен саясатын алдыңғы қатардағы менеджерлерге жеткізеді. Желілік басқару лауазымдарына қадағалаушылар мен алдыңғы қатардағы команда жетекшілері кіреді, олар штаттық қызметкерлердің немесе кейбір ерікті ұйымдардағы еріктілердің жұмысын қадағалайды және олардың жұмысына басшылық жасайды. Желілік менеджерлер көбінесе басқарудың дәстүрлі негізгі функцияларын орындайды. Атауына қарамастан, олар әдетте ұйым басшылығының емес, жұмыс күшінің құрамына жатады. Менеджмент жоғары оқу орындарында түрлі мамандықтар бойынша оқытылады. Менеджмент саласындағы маңызды бакалавр және магистратура бағдарламаларына Менеджмент, Бизнес-администрация және Мемлекеттік басқару жатады. Әлеуметтік ғалымдар менеджментті академиялық пән ретінде зерттейді, әлеуметтік ұйымдасу, ұйымдық бейімделу және ұйымдық басшылық сияқты салаларды зерттейді. Соңғы онжылдықтарда дәлелдерге негізделген басқаруға бағытталған қозғалыс пайда болды.
Management (or managing) is the administration of organizations, whether they are a business, a nonprofit organization, or a government body through business administration, nonprofit management, or the political science sub field of public administration respectively. It is the process of managing the resources of businesses, governments, and other organizations. Larger organizations generally have three hierarchical levels of managers, in a pyramid structure:
Senior management roles include the board of directors and a chief executive officer (CEO) or a president of an organization. They set the strategic goals and policy of the organization and make decisions on how the overall organization will operate. Senior managers are generally executive level professionals who provide direction to middle management. Middle management roles include branch managers, regional managers, department managers, and section managers. They provide direction to the front line managers and communicate the strategic goals and policy of senior management to the front line managers. Line management roles include supervisors and front line team leaders, who oversee the work of regular employees, or volunteers in some voluntary organizations, and provide direction on their work. Line managers often perform the managerial functions that are traditionally considered the core of management. Despite the name, they are usually considered part of the workforce and not part of the organization's management class. Management is taught across different disciplines at colleges and universities. Prominent major degree programs in management include Management, Business Administration and Public Administration. Social scientists study management as an academic discipline, investigating areas such as social organization, organizational adaptation, and organizational leadership. In recent decades, there has been a movement for evidence based management.
Этимология
Ағылшын тіліндегі "manage" етістігінің тамыры XV ғасырдағы француз тіліндегі "mesnager" етістігінде жатыр, ол көбінесе ат спорты терминологиясында "аттың баулысын ұстауға" қатысты. Итальян тіліндегі "maneggiare" (құралдарды немесе, әсіресе, жылқыны қолдану) деген термин де болуы мүмкін. Испан тілінде "manejar" сөзі аттарды басқаруды да білдіреді. Бұл үш термин латын тіліндегі "manus" (қол) және "agere" (әрекет ету) деген екі сөзден туындаған. Француз тіліндегі үй шаруашылығына қатысты "ménagerie" сөзі "ménager" ("үйді ұстау"; "ménage" – "үй шаруашылығы" дегенмен салыстырыңыз) сөзінен шыққан, сонымен қатар үй жануарларын күтуді де қамтиды. "Ménagerie" – Ксенофонттың үй шаруашылығы және мал шаруашылығы туралы танымал "Экономика" кітабының француз тіліндегі аудармасы. Француз тіліндегі "mesnagement" (немесе "ménagement") сөзі 17 және 18 ғасырларда ағылшын тіліндегі "management" сөзінің мағыналық дамуына ықпал етті.
деңгейлері
Ұйымдардың қалыпты басқару құрылымы үш басқару деңгейін қамтиды: төменгі деңгей, орта деңгей және жоғарғы деңгейдегі менеджерлер. Төменгі деңгейдегі менеджерлер ұйымның өнімдерін өндіруге немесе жасауға тікелей қатысатын, басқарушы емес қызметкерлердің жұмысын басқарады. Төменгі деңгейдегі менеджерлер көбінесе қадағалаушылар деп аталады, бірақ оларды желілік менеджерлер, кеңсе менеджерлері немесе тіпті бригадирлер деп те атауға болады. Орта деңгейдегі менеджерлер ұйымның төменгі және жоғарғы деңгейлері арасындағы барлық басқару деңгейлерін қамтиды. Бұл менеджерлер төменгі деңгейдегі менеджерлердің жұмысын басқарады және бөлім басшысы, жоба жетекшісі, зауыт менеджері немесе бөлімше менеджері сияқты лауазымдарды иеленуі мүмкін. Жоғарғы деңгейдегі менеджерлер ұйымдық шешімдер қабылдауға және бүкіл ұйымға әсер ететін жоспарлар мен мақсаттарды белгілеуге жауапты. Бұл адамдар әдетте атқарушы вице-президент, президент, басқарушы директор, бас операциялық директор, бас атқарушы директор немесе басқарма төрағасы сияқты лауазымдарға тағайындалады. Бұл менеджерлер билік иерархиясы бойынша жіктеледі және әртүрлі міндеттерді орындайды. Көптеген ұйымдарда әр деңгейдегі менеджерлер саны пирамида тәрізді болады. Әр деңгей олардың әртүрлі жауапкершіліктері мен мүмкін болатын лауазымдық атаулары арқылы төменде сипатталады.
Жоғары басшылығы
Жоғары немесе жоғары деңгейдегі басқару – директорлар кеңесінен (оның ішінде атқарушы емес директорлар, атқарушы директорлар және тәуелсіз директорлар), президент, вице-президент, бас директорлар және басқа да C деңгейлі басшылардан тұратын шағын топ. Әртүрлі ұйымдарда өздерінің C-келісі мүшелері болады, оларға бас қаржы директоры, бас технология директоры және т.б. кіруі мүмкін. Олар ұйымның барлық операцияларын бақылау және қадағалау үшін жауапты. Олар "жоғарғы деңгейдегі" үрдіс белгілейді, стратегиялық жоспарлар мен компания саясатын әзірлейді және ұйымның жалпы бағыты туралы шешімдер қабылдайды. Сонымен қатар, жоғары деңгейдегі менеджерлер сыртқы ресурстарды жұмылдыруда маңызды рөл атқарады. Жоғары басшылар акционерлерге, қоғамдық жұртшылыққа және корпорациялар мен ұқсас ұйымдарды бақылайтын мемлекеттік органдарға есеп береді. Жоғары басшылардың кейбір мүшелері ұйымның ресми өкілі ретінде танылуы мүмкін, жаңа стратегияларды таныстыру үшін сөз сөйлейді немесе маркетингтік шараларға қатысады. Директорлар кеңесі әдетте акционерлерге сенімгерлік міндеттемесі бар атқарушы емес директорлардан құралады және ұйымның күнделікті қызметіне тығыз араласпайды. Дегенмен, бұл ұйымның түріне (мысалы, мемлекеттік немесе жеке), мөлшеріне және корпоративтік мәдениетіне байланысты өзгеруі мүмкін. Бұл директорлар теориялық тұрғыдан осы міндеттемелерді бұзғаны үшін жауапты болады және әдетте директорлар мен лауазымды тұлғалардың жауапкершілігінен қорғауға арналған сақтандырумен қамтылады. Fortune 500 компанияларының директорлары аптасына шамамен 4,4 сағат директорлық міндеттерге жұмсайды, ал 2010 жылы орташа жалақысы 212 512 доллар болды. Директорлар кеңесі корпоративтік стратегияны белгілейді, маңызды шешімдер қабылдайды, мысалы, ірі компанияларды сатып алу, сондай-ақ жоғары деңгейдегі менеджерді (бас атқарушы директор немесе бас директор) жалдайды, бағалайды және жұмыстан босатады. Бас директор әдетте басқа лауазымдарға кандидаттарды таңдайды. Алайда, бас қаржы директоры (CFO) сияқты басқа лауазымдарға жұмысқа алуға қатысуда директорлар кеңесінің рөлі артқан. 2013 жылы жүргізілген сауалнама бойынша, 160-тан астам мемлекеттік және жеке компаниялардың бас директорлары мен директорларының пікірінше, бас директорлардың ең әлсіз тұстары – "оқыту дағдылары" және "директорлар кеңесімен өзара іс-қимыл", ал компаниялардың 10%-ы бас директорын бағаламаған. Директорлар кеңесі кейбір қызметкерлерге (мысалы, ішкі аудиторларға) тікелей есеп беруді немесе тәуелсіз мердігерлерді жалдауды жүзеге асыруы мүмкін; мысалы, директорлар кеңесі (аудит комитеті арқылы) әдетте аудиторды таңдайды. Жоғары басқарудың тиімді дағдылары ұйымның түріне байланысты өзгереді, бірақ көбінесе бәсекелестікті, әлемдік экономиканы және саясатты кеңінен түсінуді қамтиды. Сонымен қатар, бас директор ұйымның жалпы саясатын жүзеге асыруға және анықтауға жауапты (директорлар кеңесінің шеңберінде). Атқарушы басқару күнделікті мәселелерді шешеді, соның ішінде бөлімдердің бюджеттерін, процедураларын және кестелерін дайындау бойынша нұсқаулар, бөлім басшылары сияқты орта деңгейдегі басшыларды тағайындау, бөлімдердің үйлестірілуі, БАҚ және үкіметтік байланыстар, сондай-ақ акционерлермен байланыс.
Талап
Кейбір мамандықтарға жұмыс істеу үшін академиялық біліктілік қажет (мысалы, заң, медицина және инженерлік, олар тиісінше заң бакалавры, медицина докторы және инженерлік бакалавр дәрежесін талап етеді), бірақ басқару және әкімшілік лауазымдарға міндетті түрде академиялық дәреже талап етілмейді. АҚШ-та дәрежесіз жоғары лауазымды басшылардың қатарында Стив Джобс, Билл Гейтс және Марк Цукерберг бар. Дегенмен, көптеген менеджерлер мен басшылар бизнес немесе басқару саласында білім алған, мысалы, коммерция бакалавры немесе бизнес-әкімшілік магистрі дәрежесін аяқтаған. Кейбір ірі ұйымдар, оның ішінде компаниялар, коммерциялық емес ұйымдар және үкіметтер, басқарушылық немесе атқарушы лауазымдарға үміткерлерден әкімшілік немесе басқару саласына қатысты ең төмен бакалавр дәрежесін немесе бизнес жұмыстары үшін коммерция бакалаврын немесе оған балама дәреже талап етеді.
Жақсы тәжірибе
Басқару трендтері жылдам өзгергенімен, басқарудың ұзақ мерзімді бағыты әртүрлілікті қабылдайтын нарық және қызмет көрсету саласының дамуымен анықталады. Менеджерлер қазіргі таңда жұмыс уақытының икемділігін арттыру, қайта оқытуды жақсарту және инновациялық (әдетте салаға тән) көрсеткіштерді енгізу арқылы жұмыс орнындағы аз ұлт өкілдері мен әйелдерге тең мүмкіндіктер жасауға баулуда. Қызмет көрсету саласында жұмыс істейтін менеджерлер ерекше өлшемдеу техникаларын, қызметкерлерге жақсы қолдау көрсетуді және харизматикалық басшылық стильдерін пайдалануға үйретілуде. Адам ресурстары бөлімі басқарумен бірлесіп, қызметкерлермен басқарудың нәтижелерін (немесе нәтижесіздігін) анықтау үшін деректер жинауға көмектеседі. Менеджерлер үшін тиімді тәжірибелерге "өндіріс орындарын аралау" және, әсіресе жаңа тағайындалған менеджерлер үшін, тиісті мақсаттарды белгілеуде көзге көрінетін табысқа жететін "жылдам жеңістерге" қол жеткізу кіреді. Басшылық туралы жазатын Джон Коттер осы идеяны білдіру үшін "қысқа мерзімді жеңістер" деген сөз тіркесін қолданады. Барлық жұмыстағыдай, өзіңіз бен басқалар үшін жұмыс пен өмір арасында дұрыс тепе-тәуелділікті сақтау маңызды басқару практикасы болып табылады.
Дәлелге негізделген басқару
Дәлелге негізделген басқару – басқару және шешім қабылдауда қолданылатын, қазіргі заманғы ең жақсы дәлелдерді пайдалануға бағытталған жаңа бағыт. Бұл дәлелге негізделген тәжірибелерге қатысты үлкен қозғалыстың бір бөлігі. Дәлелге негізделген басқару, ең жақсы қолжетімді дәлелдермен негізделген басқарушылық шешімдер мен ұйымдық тәжірибені қамтиды. Басқа дәлелге негізделген тәжірибелер сияқты, бұл да үш қағидатқа негізделген: белгілі бір басқару тәжірибесінің неге және қалай жұмыс істейтінін көрсететін, жарияланған, рецензияланған ғылыми зерттеулер (көбінесе басқару немесе әлеуметтік ғылымдар журналдарында); нақты жағдайда ұйымдық және жеке адамдар арасындағы динамиканы түсіну және қолданылатын шаралардың тәуекелдері мен пайдасын анықтау үшін контексттік басқару тәжірибесінен алынған білім мен тәжірибе; сондай-ақ, әсер ететін адамдардың пікірлері мен құндылықтары.
Тарих
Кейбіреулер менеджментті соңғы заманауи (соңғы заманауилық мағынасында) тұжырымдама ретінде қарастырады. Осы тұрғыдан алғанда, оның қазіргі заманға дейінгі тарихы болуы мүмкін емес – тек белгілері (мысалы, ұстаздар). Дегенмен, басқалары ежелгі Шумер саудагерлері мен ежелгі Египет пирамидаларын салғандардың арасында менеджментке ұқсас ойлар болғанын анықтайды. Құл иелері ғасырлар бойы тәуелді, бірақ кейде ынтасыз немесе қарсылық танытқан жұмыс күшін пайдалану және ынталандыру мәселелерімен бетпе-бет келді. Алайда, көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындар, олардың кішкентай масштабын ескере отырып, басқару мәселелерін жүйелі түрде шешуге міндетті болған жоқ. Бірақ, араб цифрларының таралуы (5-15 ғасырлар) және қос жазбалы есеп жүргізуді (1494) қалыптастыру сияқты жаңалықтар менеджментті бағалау, жоспарлау және бақылау құралдарын ұсынды. Ұйымның мүшелері пікірлерін білдіруге және дау-дамайларын ішінде шешуге құқылы болса, ол тұрақтырақ болады. Бір адам ұйымды құрса да, "ол көп адамның қамқорлығына берілгенде және оны сақтап қалуға көп адам ниеттенгенде ғана берік болады". Әлсіз менеджер күшті менеджерден кейін ілесе алады, бірақ тағы бір әлсіз менеджерден кейін билігін сақтай алмайды. Ұйымды өзгертуді көздеген менеджер "еш болмаса ежелгі дәстүрлердің көлеңкесін сақтауы керек". 18-19 ғасырлардағы өнеркәсіптік революциялардың жұмыс орындарын өзгерткенімен, әскери теория мен тәжірибе жаңадан танымал болған фабрикаларды басқаруға қатысты тәсілдерді ұсынды. Көптеген коммерциялық операциялардың масштабын және өнеркәсіптік революцияға дейін автоматтандырылған есепке алу мен тіркеудің болмауын ескере отырып, сол кездегі кәсіпорындардың көптеген иелері үшін басқару функцияларын өздері орындау логикалық болды. Бірақ ұйымдардың көлемі мен күрделілігі артқан сайын, меншік иелері (жеке тұлғалар, өнеркәсіптік династиялар немесе акционерлер тобы) мен күнделікті басқарумен айналысатын мамандар (жоспарлау және бақылау бойынша тәуелсіз сарапшылар) арасындағы айырмашылық біртіндеп көбірек байқалды.
Ерте жазу
Менеджмент саласы ежелгі Қытайда пайда болды, оның ішінде бірінші жоғары сатыда орталықтандырылған бюрократиялық мемлекет және б.з.б. II ғасырдағы ең алғашқы сынақ арқылы лауазымға тағайындауға негізделген басқару үлгісі болды. Кейбір теоретиктер ежелгі әскери мәтіндерді азаматтық менеджерлерге пайдалы сабақтар беретін нұсқаулықтар ретінде келтіреді. Мысалы, Қытай генералы Сунь Цзы б.з.б. VI ғасырда жазған «Соғыс өнері» еңбегінде (қазіргі терминологиямен қайта айтылғанда) менеджер мен қарсыластың ұйымының күшті және әлсіз жақтарын біліп, соларға сәйкес әрекет етуді ұсынады. Қытай заңгер-философы Шэнь Бухайдың жазбалары басқару теориясының алғашқы, абстрактілі үлгісін қамтиды деп саналады. Америкалық философ Херли Г. Крилл және басқа да ғалымдар XII ғасырда Қытай басқару жүйесінің Еуропаға әсер еткенін анықтады. Британияның Гуанчжоудағы консулы Томас Тейлор Медоуз өзінің 1847 жылғы «Қытай үкіметі мен халқы туралы ой-толғауларында» «қытай империясының ұзақ өмір сүруі тек қана жақсы басқарудың арқасында, ол тек талантты және лайықты адамдарды ілгерілетуден тұрады» деп мәлімдеді және британдықтар өз мемлекеттік қызметін меритократиялық принциптерге негіздеп реформалауы керек екенін айтты. Бұл Ұлыбританияның мемлекеттік қызметін жүйелі, меритократиялық бюрократия ретінде құруға әкелді. Британдықтар сияқты, француз бюрократиясының дамуына да қытай жүйесі ықпал етті. Вольтер қытайлықтар «адамгершілік ғылымын жетілдірген» деп мәлімдесе, Франсуа Кене экономикалық және саяси жүйені қытай үлгісінде құруды жақтады. XIX ғасырдың соңында қабылданған француз мемлекеттік қызмет емтихандары да негізінен жалпы мәдени білімді тексеруге бағытталған. Бұл ерекшеліктер бұрынғы қытай үлгісімен салыстырылды. Әртүрлі ежелгі және ортағасырлық өркениеттер «князьдерге арналған нұсқаулықтар» кітаптарын жазды, олардың мақсаты жаңа монархтарға басқару туралы кеңес беру болды. Платон б.з.б. 350 жылы жұмыс процесін бөлуді сипаттады, ал Аль-Фараби 900 жылы бірнеше көшбасшылық қасиеттерді атады. Басқа мысалдарға Чанакьяның Үндістанның «Артхашастрасы» (б.з.б. 300 жылы жазылған) және итальяндық автор Никколо Макиавеллидің «Билеуші» (шамамен 1515 жылы жазылған) кіреді. Смит процестердегі өзгерістердің шұңқыр өндірісінің өнімділігін қалай арттыратынын көрсетті. Жеке адамдар күніне 200 шұңқыр жасаса, Смит өндіріс процесінің қадамдарын талдап, 10 маманның көмегімен күніне 48000 шұңқыр өндіруге мүмкіндік берді. Бұл жалақылы құлдық мүліктік құлдықтан бұрынғы кезең еді. Ақылы менеджерлер жекелеген топ ретінде 19 ғасырдың соңында танымал бола бастады. Ірі корпорациялар шағын отбасылық бизнестерді басып озған кезде, кадрларды басқару лауазымдарына деген қажеттілік артты. Кәсіпорындар ірі корпорацияларға айналды, кеңсе қызметкерлеріне, бухгалтерлерге, хатшыларға және менеджерлерге деген сұраныс өсті. Оқытылған менеджерлерге деген сұраныс колледждер мен университеттердің әкімшілерін өз кампустарында алғашқы бизнес мектептерін құру жоспарларын қарастыруға және іске асыруға итермеледі.
Niccolò Machiavelli (c. 1515). Smith described how changes in processes could boost productivity in the manufacture of pins. While individuals could produce 200 pins per day, Smith analyzed the steps involved in the manufacture and, with 10 specialists, enabled the production of 48,000 pins per day. before wage slavery eclipsed chattel slavery. Salaried managers as an identifiable group first became prominent in the late 19th century. As large corporations began to overshadow small family businesses the need for personnel management positions became more necessary. Businesses grew into large corporations and the need for clerks, bookkeepers, secretaries and managers expanded. The demand for trained managers led college and university administrators to consider and move forward with plans to create the first schools of business on their campuses.
21 ғасыр
Басқару теориясының салалары коммерциялық емес ұйымдар мен мемлекеттік басқаруға да қатысты: мысалы, мемлекеттік басқару, қоғамдық басқару және білім беруді басқару. Бұдан өзге, азаматтық қоғам ұйымдарына қатысты басқару бағдарламалары коммерциялық емес ұйымдарды басқару және әлеуметтік кәсіпкерлік салаларындағы бағдарламаларды да дамытты. Басқарудың көптеген негізгі қағидалары бизнес этикасы, басқаруды сынау және корпоративтік қарсылық қозғалыстары тарапынан сынға ұшырады. Осының салдарынан жұмыс орнындағы демократия (кейде жұмыскерлердің өзін-өзі басқаруы деп те аталады) көбірек таралды және оны қолдаушылардың саны артты, кейбір жағдайларда барлық басқару функциялары жұмыскерлер арасында бөліседі, олардың әрқайсысы жұмыстың бір бөлігін өз мойнына алады. Дегенмен, мұндай модельдер кез келген қазіргі саяси мәселелерге дейін пайда болған және бұйрық беруге негіделген иерархияға қарағанда табиғирақ болуы мүмкін.
Жұмыстың түрі
Пайдалы ұйымдарда басқарудың басты міндеті – түрлі мүдделі тараптардың қанағаттандырылуын қамтамасыз ету. Бұл көбінесе акционерлер үшін пайда табу, клиенттер үшін қолжетімді бағада сапалы өнімдер жасау және қызметкерлерге жақсы жұмыс орындарын ұсынуды қамтиды. Қаржылық емес ұйымдарды басқаруда донорлардың сенімін сақтау – маңызды функциялардың бірі. Көптеген басқару және басшылық модельдерінде акционерлер директорлар кеңесін сайлайды, ал кеңес жоғары басшылық қызметкерлерді тағайындайды. Кейбір ұйымдар менеджерлерді іріктеу немесе бағалаудың басқа тәсілдерін (мысалы, қызметкерлердің дауыс беру жүйесін) сынақтан өткізген, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі.
Негізгі білім
Файолдың айтуынша, басқару бес негізгі функция арқылы жұмыс істейді: жоспарлау, ұйымдастыру, басшылық ету, үйлестіру және бақылау. Жоспарлау: Болашақта не істеу керектігін шешіп, іс-қимыл жоспарларын жасау (алдын ала дайындау). Ұйымдастыру (немесе штаттандыру): Адам және материалдық ресурстарды дұрыс орналастыруды қамтамасыз ету. Басшылық ету (немесе нұсқау беру): Нақты жағдайда не істеу керектігін анықтап, адамдарды оны істеуге бағыттау. Үйлестіру: Ұйымның мақсаттарына қол жеткізуге мүмкіндік беретін құрылымды құру. Бақылау: Жоспармен салыстырып, прогресті тексеру.
Саясаттар мен стратегияларды іске асыру
Барлық саясаттар мен стратегиялар барлық басқарушы персоналмен және қызметкерлермен талқылануы керек. Менеджерлер өз саясаттары мен стратегияларын қайда және қалай іске асыра алатындарын түсінуі тиіс. Әр бөлім үшін іс-қимыл жоспары жасалуы керек. Саясаттар мен стратегиялар үнемі қаралып отыруы керек. Қоршаған орта өзгерген жағдайда, резервтік жоспарлар жасалуы керек. Жоғары деңгейдегі менеджерлер жүйелі түрде прогресті бағалауы керек. Бизнеске командалық рух пен жақсы атмосфера қажет. Әр бөлімнің миссиясы, мақсаттары, күшті және әлсіз жақтары бизнестің миссиясын орындаудағы олардың рөлін анықтау үшін талдануы керек. Болжамдау әдісі бизнестің болашақ ортасының нақты бейнесін құрайды. Барлық жоспарлардың үйлесімділігін және саясаттар мен стратегиялардың бірдей миссия мен мақсаттарға бағытталғандығын қамтамасыз ету үшін жоспарлау бөлімі құрылуы керек.
Жоспарлау процесіндегі саясат пен стратегиялар
Олар орта және төменгі деңгейдегі басшыларға ұйымның әр бөлімшесі үшін болашақ жоспарлар туралы нақты түсінік береді. Жоспарлар мен шешімдерді қабылдау үшін қалыптасқан жүйе құрылады. Орта және төменгі деңгейдегі басшылар өз жоспарларын кәсіпорнының стратегиясына енгізе алады.