Кіріспе
Kigelia туысы - Bignoniaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Бұл тұқымның тек бір түрі - Kigelia africana, ол бүкіл тропикалық Африкада кездеседі. Сосиска ағашы деп аталатын жемістің ұзындығы 1 метрге дейін жетеді, салмағы шамамен 250 кг, ал қабықшасы сосискаға ұқсас.
Kigelia is a genus of flowering plants in the family Bignoniaceae. The genus consists of only one species, Kigelia africana, which occurs throughout tropical Africa. The so called sausage tree grows a poisonous fruit that is up to 2 feet (1 m) long, weighs about , and resembles a sausage in a casing.
Этимология
Тұқым атауы Мозамбиктегі банту атауларынан алынған, kigeli keia, ал жалпы атаулар шұжық ағашы және қияр ағашы ұзын, шұжыққа ұқсас жеміске қатысты. Оның африкаанс тіліндегі атауы worsboom сонымен қатар шұжық ағашын білдіреді, ал арабша атауы "кит-пакеттердің атасы" дегенді білдіреді.
Сипаттама
Бұл биікке дейін өсетін ағаш және әдетте оның бұтақтары кең таралған. Бұтаның қабығы бастапқыда сұр, жылтыраған, ескі ағаштарда қабығы түсіп кетеді. Оның қалыңдығы диаметрлі бұтақтың қалыңдығындай болуы мүмкін. Гүлдері паникль түрінде шығады; олар қоңырау тәрізді (африкалық тюльпанға ұқсас, бірақ кеңірек, қараңғырақ және көбірек балауыз тәрізді), апельсинден күрмелі немесе қызғылт жасылға дейін, және кең. Жеке гүлдер төмен қарай емес, көлденең бағытта орналасқан.
Жемістер
Жемісі - ұзын және диаметрі 5 см-ге дейін ағаш тәрізді жидек, бірақ белгілі. Әдетте жемістің салмағы - 0,8 - 0,8 кг, кейде - 0,8 - 0,9 кг дейін, ал ұзын арқанға ілінген кезде, ол тақташа тәрізді. Жемістің тұнбасында көптеген тұқым бар.
Түрлер бірлестіктері
Кейбір құстар гүлдерге тартылады, ал әр гүлдің мықты сабақтары аяқ басу үшін өте қолайлы. Олардың иісі түнде ерекше байқалады, бұл олардың балдырлармен тозаңдануға бейімделгенін көрсетеді, олар оларды тозаң мен нектар үшін келеді. Гүлдер күндіз ашық болады және көптеген жәндіктер, әсіресе ағаш бал аралары сияқты ірі түрлер, оларды еркін аралайды. Жемісті сүтқоректілердің бірнеше түрі, соның ішінде бабуиндар, шошқалар, саванналық пилдер, жирафтар, бегемоттар, маймылдар мен шошқақұйрықтар жейді. Тұқымдар олардың көміріне шашылып кетеді. Тұқымдарды қоңыр тотулар мен қоңыр бас тотулар, ал ағаш жапырағын пилдер мен үлкен кудулар (Joffe 2003; del Hoyo et al. 1997 ж.). Австралияның саябақтарында кездесетін экземплярлар какадулардың арасында өте танымал.
Өсіру және пайдалану
Жаңа піскен жемісі адамдар үшін улы және күшті тазартқыш. Жемістерді кептіру, пісіру немесе ашыту арқылы тамақтануға дайындау (Joffe 2003; McBurney 2004). Ботсванада ағаш макоро, елек және елек үшін қолданылады. Жемістің қатты қабығын (қабығын) қуырып, тазалап, әр түрлі көлемдегі пайдалы, берік ыдыстар жасауға болады. Кения тауының айналасында, әсіресе Кикую, Эмбу және Акамба халықтарында кептірілген жемістер алкогольді сусын (Кикуюда муратина, Камбада Аембу және Калуву) жасауға қолданылады, бұл орталық Кениядағы мәдени іс-шаралардың негізгі компоненті болып табылады. Жемісті жинап, дәнінің бойымен екіге бөліп, күн астында кептіреді. Кептірілген жемістерді ескірген, қолданылып жүрген муратина (прорал) бар ферментациялық ыдысқа салып, жаңаларын ашытқымен белсендіреді және егуге болады. Бұл өсімдіктер неғұрлым көп пайдаланылса, қант шикізаты мен балдың қант мөлшерін көмірқышқыл газы мен спиртке айналдыру қабілеті де соғұрлым артады. Алкогольді ішімдіктер әдетте арнайы мерекелерде, мысалы, үйлену тойында, қалыңдықты тартуда және жерлеу рәсімдерінде қолданылады. Ағаш әшекейлі гүлдері мен ерекше жемістері үшін тропикалық аймақтарда сәндік ағаш ретінде кең тараған. Егістік жерлерін мұқият таңдау керек, өйткені құлаған жемістер адамдарға ауыр жарақаттар әкелуі және ағаш астында тұрған көліктерге зақым келтіруі мүмкін.