Кіріспе

Батыс Йоркширдегі қала, Англия.

Клекхитон қаласының тарихы мақта талшығы өндіретін қала ретінде қалыптасқан және Heavy Woollen District аймағының бір бөлігі болып табылады.

Ерте тарих

Спен аңғары бұрын тығыз орманды болған. Мезолит және неолит дәуірлерінде адамдар қоныстанғандығының іздері осы аймақта табылды. Аңғарда римдік кезеңге қатысты қалдықтарға тапқан, және Йорк пен Честер қалаларын, сондай-ақ Галифакс және Уэйкфилд елді мекендерін байланыстыратын жолдар Клекхитон арқылы өткен деп саналады. Клекхитон ежелгі Бёрсталл приходтарының құрамында болған. Ақ шапкіш шіркеу (кейін Уайтчепел) деп аталған, қосымша шіркеу салынды.

Тоқыма өңдеу

Нормандық жаулап алудан кейін бұл аймақ ұзақ уақыт бойы ұйымсыз болып келді және 1379 жылғы Салық тізілімі көрсеткендей, сол кездегі ең бай қалалар 300 жылдан кейін де ең бай болып қалды. Олар сонымен қатар әкімшілдік жүйенің нашарлығын көрсетеді, себебі Спен аңғарында тұратын 227 отбасының тек төртеуі ғана 4 пенниден (шамамен 2 теңге) жоғары ең төменгі салық төлеген. Бұл салық тізілімінде аймақтағы дәстүрлі байлық көздерінен (ауыл шаруашылығы және оған байланысты кәсіптер) ауытқу да байқалады. Олар тоқыма өндірісіне бағытталған, оның ішінде бояу, тоқу және жүн жуу (аймақтағы бұл кәсіптердің атаулары бүгінгі күнге дейін сақталған: Листер – бояушы, Вебстер – тоқымашы, Уокер – жүн жуушы). Реформациядан кейін Кирклис монастыры көбінесе қиратылды, көптеген отбасылар аймақтан қуылды, ал Елизавета I протестантизмді қолдайтын жаңа, аристократиялық емес жер иелерін тағайындады, сондай-ақ Бирсталл шіркеуіне пуритан дін қызметкерін орналастырды. 1570 жылы Солтүстік графтардың көтерілісі кезінде ескі Нормандық ақсүйек отбасыларының соңғысы жойылды. Сэр Джон Невилл елден қуылды және мүлкін жоғалтты, ал Томас Хасси (Оукуэлл Холлдың де Тилли отбасының мұрагері) кешірілгенге дейін Лондон мұнарасында біраз уақыт түрмеде отырды. 17 ғасырда жер өңдеушілер мен жер иелері үшін жағдай қиын болды, кейбір төлемдер әлі де тауар түрінде жасалды, себебі шаруалардың қарыздарын төлеуге ақшасы болмады. Ал тоқыма жұмысшылары одан әрі өркендеп, қиын жағдайдағы және әлсіздейтін жер иелеріне көңіл бөлмейтін болды. Ағылшыл азамат соғысы кезінде киім тігушілер бір жақта, ал жер иелері екінші жақта болды. Аймақтың иелері роялист офицерлері болып тағайындалды және Адвальтон Мур шайқасында (Біркеншоудан шамамен 1.6 км шығысқа қарай) және Брэдфордты қоршау кезінде белгілі бір жетістіктерге қол жеткізді, бірақ парламенттік әскерлер аймақты бақылауға алғанша.

Сәйкестіксіздік

1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін, англикандық дін қайта енгізілді. Дегенмен, көптеген адамдар пуритандық үйретімдерді өзіне жақын сезінді, ал Уайтчепелге англикандық пасторды қайта тағайындауға көп жыл кетті. Қатаң конформист емес заңдарға қарамастан, көптеген конформист емес үйлер пайда болды және конформизм гүлденді; Бирсталл ауданының халқының бестен бір бөлігі конформист емес деп есептелді. Квакерлер кеңінен таралған, тіпті бүгінгі күнге дейін аймақта 17 және 18 ғасырлардағы квакерлердің бірнеше зираттары сақталған. 18 ғасырда пресвитериандық дін кең таралды, бірақ кейін унитариандық және баптист шіркеулеріне көптеген жандар кетіп қалды. 1740 жылдардан бастап Джон Уэсли мен Чарльз Уэслидің келуінен кейін методизм де гүлденді, сондай-ақ Моравия шіркеуі де дамыды. Шындығында, Джон Уэсли Бирсталлға шамамен 40 рет келген. Аймақтағы діни күшке қарамастан, тұрғындары біршама ерекше болды және әлі де жұлдыз жорамалдаушыларға, жалған дәрігерлерге және пайғамбарларға жүгінетін. Жергілікті діни көшбасшыларының қатарында "Уайк сиқыршысы" Эли Коллинз және "Хекмондвик данасы" Альвери Ньюсом сияқты адамдар бар еді.

Өнеркәсіптік революция

1804 жылы Ливерседж әкімшілігінің дұрыс ұйымдастырылмағанына ашуланған Хэммонд Роберсон дін қызметкері реформа жүйесін (таңдамалы кеңес) ұсынды, ол Клекхитон мен Хекмондвикке жылдам тарады. 1810 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін Роберсон аймақтағы шіркеулер салуға көшті. 1818 жылы Парламент елдегі жаңа шіркеулер салуға 1 миллион фунт стерлинг бөліп берді, соның арқасында Роберсон Клекхитон шіркеуін салуға қаражат таба алды: Шіркеу көшесіндегі Жаңалықты жеткізуші Әулие Жохан.

Спен аңғары

XIX ғасырдың ортасына қарай Спен аңғары өзінің алтын ғасырына енді. 1800 жылы балаларға жүнді өңдеуге арналған былғарыға түйреуіштер орнату үшін азынауға жеткілікті емес жалақы төленді, бірақ 1838 жылы Клекхитон қаласында он бір кардинг фабрикасы болды, ал 1893 жылы бұл қала әлемнің кардинг астанасы деп мойындалды.

20 ғасыр

1900 жылға қарай көптеген ірі және қымбат ғимараттар салынды және аймақтың байлығының символына айналды; Клекхитон қаласында зәулім шіркеулер мен жаңа гимназия мектебі бой көтерді. Жаңа қалалық округтің құрылғанын және оның орталығы екенін атап көрсету үшін Клекхитон 1892 жылы қалалық әкімдік ғимаратын салды, оның құнының бір бөлігі халықтан жиналған қаржыға төленді. 1903 жылы Lion Confectionery Клекхитон қаласында "Midget Gems" тәттілерін жасауды бастады, ал 1904 жылы қалада Phelon & Moore (Panther) мотоциклі зауыты ашылды, одан кейін автомобиль зауыты да салынды. Ірі асбест, үйкеліс материалдарын және конвейерлік ленталарды өндіретін BBA (бұрынғы British Belting & Asbestos) фирмасы Moorend жерінде өзінің бас кеңсесін салды, онда Mintex таңбасымен автомобильдерге арналған дискілі тежегіштер жасалды. Шарлотта Бронтенің "Ширли" романымен және луддиттердің шабуылдарымен байланысы бар аймаққа саяхаттап келгендерге қызмет көрсету үшін туризм саласы дамыды. Меценаттық Моват отбасы Клекхитон қалалық кітапханасын салуға қаржы бөлді.

Клекхитон темір жол станциясы

Темір жол станциясы 1965 жылы жолаушылар трафигі үшін жабылды, ал төрт жылдан кейін жүк трафигі үшін де жабылды. 1972 жылы Уэйкфилд таж сотында ерекше бір іс қаралды. Деусбери тұрғыны, айыптау тарапының адвокаты айтқандай, станцияны тиімді түрде ұрлады деген айып тағылды. British Rail компаниясы учаскені тазалау бойынша келісімшарт жасасқан; келісімнің бір бөлігі – мердігерлер материалдар мен металл сынықтарын сатудан түскен табысты өзінде қалдыруы керек еді. Олар келгенде станцияның және көптеген материалдардың жоғалып кеткенін көрді. Сотталушы басқа фирмамен келісімшарт жасасып, жабдықты жалдап, үш апта бойы учаскені тазалаған болып шықты. Кейіннен екінші фирманы іздеу әрекеттері сәтсіз аяқталды, және сот оны кінәсіз деп шешті, ол алданып, көп шығынға ұшырағанын анықтады.

Клекхитон автобус бекеті

Клекхитон қаласының орталығында автобус стансасы бар. Онда алты тұрақ бар, ал негізгі оператор – Arriva Yorkshire. Дегенмен, әртүрлі операторлармен Брэдфорд Интерчэйджіне тұрақты қатынайтын автобустар бар, сондай-ақ мұнда мектеп автобусы да жүреді. Оған Батыс Йоркшир Метросы иелік етеді және күтіп ұстайды, ол 2005 жылдың сәуір айында бұрын Arriva Yorkshire-ке тиесілі болған ескі стансаның орнына жаңа станса салды.

Жергілікті билік

Клекхитон 1864 жылы 1858 жылғы Жергілікті басқару туралы заңды қабылдады және жергілікті кеңес құрылды. 1894 жылғы Жергілікті басқару туралы заң жергілікті кеңестің аумағын Клекхитон қалалық округі ретінде қайта құрды. Осы кезде аңғардағы барлық жергілікті билік органдарын канализация және су жүйесін орнату сияқты бірлескен жобаларға тартуға әрекеттер жасалды. 1915 жылы Клекхитон, Ливерседж және Гомерсал қалалық округтері біріктіріліп, Спенборо қалалық округі құрылды. 1937 жылы округтік тексеру нәтижесінде қалалық округке Біркеншоу, Хансворт және Хартсхед енді. Спенборо (Хекмондвикке қоса Спен аңғарының барлық бөлігін қамтитын) кіріктіру хартасын алды және 1955 жылдың 23 мамырында муниципалды боронға айналды. Борон 1949 жылы алған "Өнеркәсіп байытады" деген ұраны бар елтаңбаны пайдаланды. 1974 жылдың 1 сәуірінде 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заң Англия мен Уэльс бойынша әкімшілік жүйені қайта ұйымдастырды. Спенборо борон таратылды, оның аумағы он басқа жергілікті билік органымен бірігіп, Батыс Йоркширдің бес мегаполистік округінің бірі – Кирклиз мегаполистік округін құрады. Клекхитон – Кирклиз округінің бөлігі және жекелеген приходтық кеңесі жоқ. 2011 жылғы халық санауы бойынша округтің халқы 16 622 адамды құрады. Ол округтік кеңестің 69 кеңесшісінің үшін сайлайды. 2007 жылы барлық үш кеңесші Либералдық демократтар партиясының мүшелері болды. Округтік кеңестің орталықтандыру схемасы бойынша Клекхитонның кеңесшілері және Хекмондвик, Ливерседж және Гомерсалдан келгендер Спен аңғарының аумақтық комитетін құрайды. 2014 жылдың тамызында Клекхитон кеңесшісі Кэт Пинноктың өмірлік пэр ретінде Лордтар палатасына көтерілуі жайлы хабарланды.

Парламенттік өкілдік

1885 жылы Клекхитон және оған жақын үш қалашық – Гомерсал, Хекмондвик және Ливерседж Спен аңғары парламенттік округін құру үшін біріктірілді және 1950 жылға дейін осы округте болды. 1983 жылы қайта құрылды. 1983 жылдан 1997 жылға дейін консерватор партиясынан парламент депутаты (Парламент мүшесі) өкілдік етті, содан кейін 2015 жылға дейін Лейбористік партиядан Майк Вуд, ол зейнетке шыққаннан кейін оның орнын Джо Кокс (Лейбористік партия) басты. 2016 жылы Джо Кокс қаза болғаннан кейін, оның орнына қосымша сайлауда (басқа ірі партиялар қатыспады) Трейси Брэбин келді, ол 2017 және 2019 жылдары орынды сақтап қалды. 2021 жылы Батыс Йоркшир облысының әкімі болғаннан кейін тағы бір қосымша сайлау өтті, оның жеңімпазы Лейбористік партиясынан Ким Лидбитер болды.

География

Клекхитон Спен аңғарындағы бірқатар ауылдардың орталығында орналасқан: Оукеншоу, Ист-Бирли, Хунсворт, Биркеншоу, Друб, Гомерсал, Кішкентай Гомерсал, Литтлтаун, Миллсбридж, Ливерседж, Роберттаун, Хартсхед, Клифтон, Хайтаун, Хекмондвике және Скоулз. Қала Мооренд, Уайтчепел, Уитклифф, Мурботтом, Мурсайд, Марш және Роуфолдтардан тұрады. Клекхитон Дьюсбериден солтүстік-батысқа қарай шамамен 4 миль, ал Хаддерсфилдтен солтүстік-батысқа қарай 6 миль жерде орналасқан. Солтүстікке қарай бір шақырым жерде M62 тас жолы, 32-шы түйіспеден, Чейн Бардан өтеді. Клекхитон Брэдфордты Мирфилд арқылы Хаддерсфилдке байланыстырған теміржол желісінде болған. Ол 1960 жылдары жабылды, бірақ Брэдфордтың оңтүстігіндегі Лоу Мур мен Дьюсбери мен Мирфилд арасындағы Рейвенсторп арасындағы бұрынғы теміржол жолы қазір Спен аңғарының жасыл жолы деп аталатын велосипед жолына айналды.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC Yorkshire және ITV Yorkshire ұсынады. Теледидар сигналдары Эмли Мур және жергілікті қайталағыш хабар таратушылардан қабылданады. Клекхитон жергілікті радио станциялары: BBC Radio Leeds 92.4 FM, Heart Yorkshire 102.6 FM, Capital Yorkshire 105.6 FM, Pulse 1 102.5 FM және Greatest Hits Radio West Yorkshire 96.3 FM. Жергілікті газеттер – «Дьюсбери репортері» және «Telegraph & Argus».

Спорт

Мурэндте орналасқан Клекитон спорт клубы – қаланың регби одағы командасы, Клекитон RUFC-нің үйі. Олар ағылшын регбисінің бесінші деңгейі саналатын Ұлттық 3 Солтүстік лигасында ойнайды. Клубта Брэдфорд Премьер-лигасының бірінші дивизионында ойнайтын Клекитон крикет клубы да бар. Йоркшир капитаны Эндрю Гейл Клекхитон мүшесі және Йоркширдегі мүмкіндіктері мен міндеттемелеріне байланысты кейде ойнайды. Клубта екі боулинг алаңы бар, ол Клекхитон спорт боулинг клубының үйі. Бұл клуб BCGBA аға мерзімі "All England" финалын төрт рет қабылдаған. Сонымен қатар, Джон Смит Классикасы сияқты жылдық жарыстар да өткізіледі. Ливерседж ФК – футбол лигасы пирамидасындағы қаланың ең жоғары футбол клубы. 2021–22 ағылшын футбол маусымының жағдайынша, олар Солтүстік Премьер Лигасының Бірінші Шығыс дивизионында ойнайды. Үй ойындарын қала орталығынан Клейборн алаңында өткізеді. Аймақтағы басқа крикет клубтары: Брэдфорд крикет лигасынан Спен Виктория, Гомерсал, Хартсхед Мур және Ист Биерли, ал Орталық Йоркшир крикет лигасынан Скоулс және Ливерседж.