Кіріспе

Императорлық Ресей әскери-теңіз флотының қорғалған крейсері Аскольд (Аскольд) - Императорлық Ресей әскери-теңіз флоты үшін салынған қорғалған крейсер. Ол аңызға айналған варяг Аскольдтың есімімен аталған. Оның жіңішке, тар корпусы мен ең жоғары жылдамдығы сол кезде әсерлі болып саналды. Аскольдтың бес жұқа түтікшесі болды, бұл оған Ресейдің императорлық әскери-теңіз флотының кез келген кемесі үшін ерекше силуэт берді. Бұл британдық теңізшілерге сол кезде кең тараған жұқа темекіден кейін "Пакет Вудбинс" деген лақап ат берді. Алайда бес түтіктің символикалық маңызы да болды, өйткені түтік саны өнімділікті көрсетеді деп саналды және кейбір әскери-теңіз флоттары аз дамыған елдердің лауазымды адамдарын таңғалдыру үшін қосымша жалған түтіктерді қосатыны белгілі болды.

Өмірбаян

"Керемет" кемесі аяқталғаннан кейін Ресейдің Императорлық әскери-теңіз флоты үш жеке компанияға үш үлкен қорғалған крейсерге қажеттіліктерді берді: Ресейлік крейсер "Варяг" Филадельфиядағы Уильям Крамп & Sons компаниясынан, АҚШ-та, "Аскольд" компаниясы Германияның Киль қаласындағы "Крупп Германияверфт" компаниясынан және Ресейлік крейсер "Богатыр" компаниясы Германиядағы Вулкан Стетиннен тапсырыс берді. "Аскольд" ресейлік флоттың ең жылдам крейсері болғанмен, "Богатыр" кемесі жаңа кеме класына айналу үшін таңдалды, ал "Аскольд" бірегей жоба ретінде қалды.

Пайдалану тарихы

Аскольд 1899 жылы 8 маусымда Германияның Киль қаласындағы Germaniawerft кеме жасау зауытында салынып, 1900 жылы 15 наурызда Германия императоры Вильгельм II, Пруссия ханзадасы Генрих және Пруссия корольдік отбасының басқа мүшелерінің қатысуымен іске қосылды. Ол алғаш рет 1902 жылы 25 қаңтарда іске қосылды және бастапқыда Ресейдің Балтық флотында қызмет етті, бірақ бір жылдан кейін ғана Порт-Артур, Маньчжурияда орналасқан Ресейдің Тынық мұхит флотына тағайындалды. Аскольд Персия шығанағына қарай шығып, 1902 жылы 1 желтоқсанда Кувейт әмірін қабылдады. Ол 1903 жылы 13 ақпанда Порт-Артурға келіп, көп ұзамай Жапонияның Нагасаки, Кобе және Йокогама порттарына, Қытайдың Таку форттарына, Вэйхайвейдегі Корольдік әскери-теңіз базасына және Циндаодағы Императорлық неміс әскери-теңіз базасына барды. 3 мамырда ол Ресейдің әскери министрі Алексей Куропаткинмен бірге Жапонияға ресми сапармен барған. Ол тамыз айында Жапонияға тағы да барды, ол Ресей крейсері Россиядағы контр-адмирал Барон Олаф фон Стакельбергпен бірге Хакодатеге келді. Ол 1903 жылдың қазанына дейін Хакодатеде болды және соғыс басталғанға дейін Жапонияға келген соңғы ресейлік кеме болды.

Ресей-жапон соғысы кезінде

1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысының басталуынан бастап Аскольд Ресей флотының ең белсенді кемелерінің бірі болды. Порт-Артур шайқасында Жапон императорлық әскери-теңіз флоты бастаған алғашқы алдын ала соққы кезінде ол Порт-Артурдың қорғалған шекарасында тоқтады және аз ғана зақымданды. Сары теңіз шайқасында ол контр-адмирал Николай Рейценштейннің крейсерлік эскадрильясының жапон блокадасынан құтылу және Владивостоктағы күштермен байланысу сәтсіз әрекеті кезінде флагманы болды. Аскольд Новикпен бірге ауыр зақымданды, бірақ жапондық флоттан Шанхайға қашып кетті, ол соғыс аяқталғанға дейін тұтқында болды.

Сібір флотилиясымен

1905 жылы 11 қазанда Аскольдқа ресейлік әскери-теңіз флотына қайтадан қызметке кіріп, 1 қарашада Владивостокқа оралуға рұқсат етілді. 1906 жылы ол жылдың көп бөлігін жөндеуге арналған құрғақ докта өткізді. 1907 жылы 1 ақпанда ол Владивостоктан Шанхайға жаттығу сапарына шығады, ал наурыз айында мұнда суға батып қалады. Зыян аз болғандықтан, ол Гонконг, Амой, Шанхай және Цинтаоға барып, Владивостокқа оралды. 1908 жылы үлкен кемелердің Балтық теңізіне біртіндеп кері қайтуымен ол Ресейдің Сібір флотилиясының флагманы болды. Алайда механикалық проблемалар сақталып, 1908 жылдан 1911 жылға дейін ол негізінен пайдаланудан тыс қалды. 1912 жылы қыркүйекте қазандықтарын ауыстырғаннан кейін, ол тек қана , қытай көмірінің сапасы төмендігіне байланысты проблемалармен. 1912 жылдың соңында кеме корпусына қосымша жөндеу жұмыстары жүргізіліп, 1913 жылдың соңында Гонконг, Сайгон, Паданг, Батавия, Сурабаяға және Манилаға ұзақ сапармен Владивостокқа оралды. 1914 жылы теңіз минасына соққы бергеннен кейін, ол көбірек зақымданды. Алайда, бұған дейін Аскольд жаңа соғысқа араласты.

Бірінші дүниежүзілік соғыс қызметі

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Аскольд адмирал Максимилиан фон Шпее командасындағы Германияның Шығыс Азия эскадрильясын қуып жүрген одақтастардың (британдық, француз, жапон) бірлескен жұмыс тобының құрамында болды. 1914 жылдың тамызында ол Филиппиннің шығысындағы аймақты қарауылдап, Гонконг пен Сингапурдан жеткізілімдерді қайтадан әкелді. Қыркүйек пен қазан айларында ол Үнді мұхитында сопровождау қызметіне тағайындалды. Аскольд кейін Сирия мен Палестина жағалауларында операцияларды жүргізу үшін Жерорта теңізіне тағайындалды. 1915 жылы Грекия мен Болгарияда Осман әскерлері мен Австрия әскерлеріне қарсы операцияларға қатысқан. 1916 жылдың наурыз айынан бастап ол Францияның Тулон қаласында күрделі жөндеуден өтті. Жөндеу жұмыстары материал мен жұмыс күшінің жетіспеушілігіне байланысты кешіктірілді. Екіпаж мүшелері қайықта тұруға мәжбүр болғандықтан, экипаждағы жанжалдар өршіді, ал офицерлер Парижге кетті. 19 тамызда оның пороховый журналында саботажмен байланысты жарылыс болды, ал төрт экипаж мүшесі кейінірек айыпталып, өлім жазасына кесілді. Жөндеу жұмыстары тек желтоқсан айында ғана аяқталды. Аскольд кейін Баренц теңізіндегі операциялар театрына ауыстырылды, бірақ желтоқсан айының соңында Гибралтардан шыққаннан кейін дауылдан зақымдалды, бұл Плимутта қосымша жөндеуді қажет етті. Ақпанда Ресей империясының Февраль революциясында құлдырауымен Аскольд Ресейдің Уақытша үкіметіне адалдықты ант берді. 1917 жылы 4 маусымда Шотландиядан шығып, Мурманск қаласында орналасты. 1917 жылы желтоқсанда Германиямен қол қою келісімінен кейін Аскольд демобилизацияланды және оны Архангельск қаласында сақтауға жоспарланды.

Корольдік теңіз флотында қызмет етеді

Аскольд 1918 жылы Кола шығанағында Ресей революциясынан кейін Корольдік флотпен тұтқындалып, HMS Glory IV болып тағайындалды. Ол Шотландияның Гарелох қаласында орналасқан, бірақ негізінен қойма кемесі ретінде пайдаланылған. Ресейдің Азамат соғысы аяқталғаннан кейін ол жаңа Кеңес Әскери-теңіз күштеріне шығындар үшін ұсынылды. Кеңес инспекторлары оның нашар күйде екенін анықтап, оны сыныққа сатты. 1922 жылы ол Гамбургке сүйретіліп, онда күйіп-жанды. Алексей Крылов алғашқы сапарына аттанды және оның тағдырын шешкен комиссия құрамына кірді. Ол екі оқиға туралы да өз мемуарларында жазады.