Синоп шайқасы: Қара теңіздегі Ресей-Осман соғысы

Кіріспе

1853 жылғы Қырым соғысының теңіз шайқасы

Синоп шайқасы немесе Синопе шайқасы – 1853 жылғы 30 қарашада Қырым соғысының (1853–1856) бастапқы кезеңінде Ресей империясы мен Осман империясы арасында болған теңіз шайқасы. Ол Қара теңіздің оңтүстік жағалауындағы (Анатолия түркиясының солтүстік жағалауындағы) Синоп теңіз портында өтті. Ресей эскадрильясы Синоп портына бекіген Осман эскадрильясына шабуыл жасап, толық жеңіске жетті. Ресей күштері адмирал Павел Нахимов басқаруымен алты сызықтық кеме, екі фрегат және үш қарулы бу кемесінен тұрды; Осман қорғанысы вице-адмирал Осман-паша басқаруымен жеті фрегат, үш корвет және екі қарулы бу кемесінен құралды. Ресей теңіз флоты жақында жарылғыш снарядтарды қолдана бастады, бұл шайқаста оларға шешуші артықшылық берді. Осман фрегаттары мен корветтерінің барлығы батып кетті немесе жойылудан сақтану үшін жағаға тірелді; тек бір бу кемесі ғана құтыла алды. Ресейлік кемелердің бірі де зардап көрмеді. Нахимов әскерлері шайқастан кейін қалаға оқ атқанда шамамен 3000 түрік қаза болды. Бұл жеңіс Ресейде Әскери Даңқ күні ретінде тойланады. Бұл бір жақты шайқас Франция мен Ұлыбританияның Осман империясының жағында соғысқа қатысуына себеп болды. Шайқас ағаш корпустарға қарсы жарылғыш снарядтардың тиімділігін және снарядтардың зеңбірек доптарынан артықшылығын көрсетті. Осыдан кейін жарылғыш теңіз артиллериясы кеңінен қолданысқа енді және тікелей түрде темір кемелердің құрылысына әкелді.

Кіріспе

1853 жылғы 4 қазанда, шайқасқа дейін 2 ай бұрын, Ресейдің Молдавия мен Валахияны (бұл кезде Османдық Дунайдың бөлігі) басып алуына жауап ретінде Осман империясы Ресейге соғыс жариялады. 1850-ші жылдардың басында Осман империясы ауыр қарызға батып, тек британдық және француздық қарыздарға сүйеніп қолдау таба алды. Осының салдарынан Осман басшыларының армия мен теңіз күштерін күрт қысқартуға келісуден басқа амалы қалмады. Император Николай I бұл қысқартуды Ресейдің Кавказ аймағындағы және Дунай бойындағы талаптарын күшейту мүмкіндігі ретінде қарастырды. 1853 жылдың шілдесінде Ресей әскерлері Дунай бойындағы бірнеше Осман билеу орталықтары мен бекіністерін басып алды. Дауды реттеу әрекеттері сәтсіз аяқталды, соның нәтижесінде Осман сұлтаны Абдулмежид I соғыс жариялады. Ресейдің кеңеюінен сескен Ұлыбритания мен Франция бір уақытта ультиматум таратты: Ресей тек қорғаныс мақсатында ғана соғысуы керек еді. Егер Ресей қорғаныста қалып, "агрессивті" қимылдар жасамайынша, ағылшын-француздық державалар бейтараптық сақтайды, ал егер Ресей агрессияға барыса, араласу құқығын өзінде қалдырады. Жаулық әрекеттер 4 қазанда ресми түрде басталды, соғыстың екі негізгі майданы – Еуропа және Кавказ аймағы болды. Сұлтан Абдулмежид орыстарды кері шегіндіру және Осман империясының қаржылық жағдайы толығымен құлдырамай тұрып, оның күшін көрсету үшін шабуылға көшуге бұйрық берді. Дунай бойындағы шабуылдар әртүрлі нәтижелер берді, бірақ Осман әскерлерінің Кавказға жасаған шабуылы сәтті аяқталды. Қазан айының соңында Ресейдің Кавказ корпусы қоршауға түсу қаупіне тап болды. Түрік кемелері черкестерге оқ-дәрі жеткізу арқылы халықаралық құқықпен бекітілген "Ақ теңіздер туралы конвенцияны" бұзды. Ресейліктер Австрия консулына осы пираттық әрекет үшін өтемақы талап етуге заңды құқығы бар екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, Ресей Тифлис қаласында екі кеден қызметкерінің өлтірілгенін хабарлады. Патшаға осыған жауап беру үшін қосымша себептердің қажеті болмады. Осман империясы соғыс жариялағанмен, теңіз майданы қараша айына дейін тыныш болды, ол кезде вице-адмирал Осман-паша Қара теңіздегі дауыл салдарынан Синоп портына тоқтауға мәжбүр болды. Шабуылды қолдау көрсету және қар жауа бастамас бұрын әскерін жабдықтау үшін сұлтан Абдулмежид фрегаттар, бу кемелері мен көліктерден тұратын эскадрильяға Грузиядағы Осман әскеріне жабдықтау жолын құруды тапсырды. Осман-паша 60 зеңбірегі бар "Авни-Илла" кемесімен бірге жеті фрегат, екі корвет және бірнеше көлікпен түрік құрлық әскерін жабдықтауға бет алды. Ресейлік теңіз күштері конвойді тоқтатуға мүмкіндік таппады және Севастопольде қалды. Абдулмежид Осман-паша басқаруымен екінші конвойді жіберуге бұйрық берді, бірақ бұл уақытта қараша айының соңы болды және флот қысқы тұрақ іздеуге мәжбүр болды. Олар Синопқа келді, бұрынғы патрульге қатысқан "Каид Зафер" фрегатына қосылды және кіші эскадрильядан келген "Тайф" бу фрегаты да қосылды. Османдықтар Синопқа әскери кемелер жібергісі келді, бірақ Константинопольдегі британдық елші, виконт Стратфорд де Редклифф бұл жоспарға қарсылық көрсетті, сондықтан тек фрегаттар ғана жіберілді. Қара теңіздегі Осман империясының алғашқы әрекеттері кедергісіз жалғасты, бірақ Ресейдің Кавказ корпусының жағдайы нашарлағандықтан Санкт-Петербург әрекет етуге мәжбүр болды. Адмирал Павел Нахимовке ресейлік теңіз күшін жинап, Османдықтарға қарсы тұруға бұйрық берілді. 1-23 қараша аралығында Ресей эскадрильялары Қара теңізге бақылау орнату үшін жіберілді. Екі Осман бу кемесі, "Меджир Таджирет" және "Перваз Бахри", қысқаша шайқаста ресейліктермен тұтқындалды. Ресей теңіз жолдарын операциялық бақылауға ала алды, бірақ дауылдар Нахимовты күштерінің көп бөлігін жөндеуге жіберуге мәжбүр етті. Тек бір фрегат, бу кемесі және үш әскери кеме қалған Нахимов Осман мен конвойды іздеуді жалғастырды. 23 қарашада Османның туы Синоп портына қайтып келгені байқалды және портқа кірді. Нахимов дереу кемелерін портты блокадалау үшін жіберді және мүмкіндігінше көп күш-жігерді қайтарып алу үшін жалғыз фрегатын жіберді. 30 қарашада вице-адмирал Федор Новосилиски тағы алты кемені Нахимовке қосып, блокада күшін жартылай шеңбер түрінде аяқтады. Қосымша бу кемелері күтілуде еді, бірақ Нахимов Османдықтар қосымша кемелермен нығайтылмас бұрын әрекет етуге шешім қабылдады. Осман 23 қарашадан бері ресейліктердің бар екенін жақсы білген, бірақ кемелері портта қауіпсіз деп санады. Синопта портты қорғау және бекіністері болды, олардың арасында атыс алаңы кең болды және көптеген зеңбіректер орналастырылған. Осман әлсіз ресейлік блокаданы бұзуға көп күш жұмсаған жоқ, тіпті көптеген экипаждарына жағаға түсуге рұқсат берді.

On 4 October 1853, around 2 months before the battle, in response to the Russian occupation of Moldavia and Wallachia (then part of the Ottoman Danube), the Ottoman Empire declared war on Russia. By the early 1850s the Ottoman Empire was deeply in debt and relied exclusively on British and French loans as a means of support. As a result, Ottoman leaders had no choice but to agree to drastic reductions in both army and navy force levels. Tsar Nicholas I saw the reductions as an opportunity to press Russian claims in the Trans Caucasus and along the Danube River. In July 1853 Russian forces occupied several Ottoman principalities and forts along the Danube. Mediation of the disputes broke down, and Ottoman Sultan Abdulmecid I responded with a declaration of war. Fearing Russian expansion, the United Kingdom and France issued a concurrent ultimatum: Russia was to fight only defensively. As long as Russia stayed on the defensive the Anglo French would remain neutral, but if Russia acted "aggressively" the western powers reserved the right to get involved. Hostilities began officially on 4 October, with a principal theater in Europe and another in the Caucasus. Sultan Abdulmecid ordered an immediate offensive to drive back the Russians and demonstrate Ottoman might before Ottoman finances totally collapsed. The offensive along the Danube met with mixed success, but the Ottoman land attack into the Russian Caucasus was relatively successful. By the end of October, the Russian Caucasus Corps was in danger of being surrounded. Turkish ships trafficking gunpowder to the Circassians were in contravention of the Straits Convention, which international law was sworn to uphold. The Russians told the Austrian Consul that they were legitimately entitled to seek redress for this act of piracy. Furthermore Russia claimed that two Customs House men had been murdered at Tiflis. The tsar needed no further incentive to react. Despite the Ottoman declaration of war, the naval aspect was mostly uneventful until November, when the Vice Admiral Osman Pasha was forced to dock at Sinop during a storm on the Black Sea. To support the attack and properly supply his forces before significant snowfall, Sultan Abdulmecid ordered a squadron of frigates, steamers and transports to establish a supply corridor to the Ottoman army in Georgia. Osman Pasha, himself aboard the 60 gun Avni Illah, had been sailing with seven frigates, two corvettes and several transports to resupply the Turkish land forces. Unable to interdict the convoy, Russian naval elements remained in Sevastopol. Abdulmecid ordered a second convoy commanded by Osman Pasha, but by this time it was late November and the fleet was forced to seek winter quarters. It ended up at Sinop, joining the frigate Kaid Zafer which had been part of an earlier patrol, and was joined by the steam frigate Taif from a smaller squadron. The Ottomans had wanted to send ships of the line to Sinop, but the British ambassador in Constantinople, Viscount Stratford de Redcliffe, had objected to this plan, and only frigates were sent. Initial Ottoman activity in the Black Sea had been allowed to proceed unhindered, but as the situation of the Russian Caucasus Corps deteriorated, St. Petersburg was forced to act. Adm. Pavel Nakhimov was ordered to muster the Russian navy and interdict the Ottomans. From 1–23 November Russian squadrons were dispatched into the Black Sea to establish control. Two Ottoman steamers, the Medzhir Tadzhiret and the Pervaz Bahri, were captured by the Russians in short engagements. Russia was able to establish operational control of the sea lanes but storms forced Nakhimov to send back most of his force for repair. Left with only a frigate, a steamer and three ships of the line, Nakhimov continued the search for Osman and the convoy. On 23 November, Osman's flag was sighted returning and then entering the harbor at Sinop. Nakhimov immediately deployed his ships to blockade the harbor and sent his only frigate to retrieve as many reinforcements as could be found. On 30 November, Vice Admiral Fyodor Novosiliski rallied six more ships to Nakhimov, completing the blockade force in a loose semi circle. Additional steamers were expected, but Nakhimov decided to act before the Ottomans could be reinforced by additional ships. For his part, Osman had been well aware of the Russian presence since 23 November, but felt his ships were safe in harbor. Sinop had substantial harbor defenses and forts with interlocking fields of fire and ample cannon. Osman did little to break the weak Russian blockade, even allowing many of his crews to disembark.

Шайқас

Адмирал Нахимов басқарған үш ресейлік екінші дәрежелі кеме (әрқайсысы 84 зеңбірекпен) 23 қарашада Синопқа келді. 28 қарашада вице-адмирал Федор Новосильский басқаруындағы Севастопольден келген алты ресейлік соғыс кемесі (оның ішінде 120 зеңбірекпен жабдықталған үш бірінші дәрежелі кеме) Нахимовқа қосылды. Адмирал Нахимов офицерлерімен бірге Синоп портында бекіністермен қорғалған Осман флотына шабуыл жасауды жоспарлады. Вице-адмирал Новосильскийдің эскадрильясымен күшейтілген Нахимов алты жетек кемесінде, екі фрегатта және үш қарулы бу кемесінде 700-ден астам зеңбірек жинады. Осман күштері жеті фрегат, үш корвет және екі қарулы бу кемесінен тұрды. Ресейліктер кемелерін екі бағанға бөліп, жау кемелеріне жақын қашықтыққа жеткен соң, якорь тастап, атуды жоспарлады. Нахимовтың басшылығымен 84 зеңбіректі Ресей кемесі "Императрица Мария" 44 зеңбіректі Осман флагманы "Ауни Аллаға" оқ атқанда алғашқы шабуылды жасады. 30 қарашада орыс эскадрильясы үшбұрышты формацияда солтүстік-батыстан портына кірді. Нахимов флотын екі бағанға орналастырып, Осман кемелерін және Синоп портының қорғанысын өртке түсіретіндей етіп, өзінің күштерін қорғады және Османдықтарды оқтан зардап шегуге мүмкіндік берді. Нахимов кемелерін екі қатарға тең аралықпен орналастырып, барлық портын өзара байланысты өрт аймақтарымен жапты. Орыс артиллериялықтары Осман нысандарының барлығына сәтті оқ тигізе бастады. Ресейлік зеңбіректерден алғаш рет атылған снарядтар Османның ағаш кемелерін дереу өртеп жіберді. Паникаға түскен теңізшілер жалғасқан оқ жауын мен сынықтардың шашырауынан өрт сөндіруге тырысуда қиындықтарға тап болды. Шамамен 30 минуттық шайқастан кейін Осман фрегаты "Ауни Алла" тесік-толымды болды және якорь себізі кесілгеннен кейін жағаға тірелді. "Императрица Мария" содан кейін 44 зеңбіректі "Фазли Алла" фрегатына шабуыл жасап, оны жарамсыз етті, ол өртеніп кетті. Темір жолмен, басқа орыс кемелері "Низами" мен "Дамиад" кемелеріне зақым келтірді. Осман корветі "Гули Сефид" және фрегаты "Навек Бахри" жарылысқа ұшырады. Тек бір Осман кемесі, 12 зеңбіректі гребной фрегаты "Тайф", шайқастан қашып құтылуға үлгерді, ал қалғандары батып кетті немесе батып кетпеу үшін жағаға тірелді. Ол Стамбулға қашып, 2 желтоқсанда Осман үкіметіне және Корольдік флот адмиралы Стратфордқа Синоптағы жеңіліс туралы хабарлады. Жау флоты жойылғаннан кейін, орыстар Осман жағалау батареяларына шабуыл жасап, оларды жойды. Шайқас кезінде 37 ресейлік қаза тапты, 229 адам жарақат алды, кем дегенде үш кеме зақымдалды. Осман күштері 3000-ға жуық адамын жоғалтты, 150-і тұтқынға алынды, ал олардың басшысы Осман-паша тұтқынға алынды.

Three Russian second rate ships of the line (84 cannons each) led by Admiral Nakhimov arrived at Sinop on 23 November to discover the Turkish fleet in the harbor under the defence of the on shore fortifications strengthened by cannons. Six Russian warships from Sevastopol under command of Vice Admiral Fyodor Novosilsky (including three 120 cannon first rate ships of the line) joined Nakhimov on 28 November. Admiral Nakhimov decided with his officers that they would attack the Ottoman fleet sheltered at Sinop. Strengthened by the squadron of Vice Adm. Novosilsky, Nakhimov consolidated over 700 cannon in six ships of the line, two frigates and three armed steamers. The Ottoman forces included seven frigates, three corvettes and two armed steamers. The Russians planned to deploy their ships in two columns that would advance to within close range of the enemy vessels before dropping anchor and opening fire. Under Nakhimov's command, the 84 gun ship Russian ship Imperatritsa Maria was the first to engage when she fired on the 44 gun Ottoman flagship Auni Allah. On 30 November the Russian squadron entered the harbor from the northwest in a triangular formation. Nakhimov maneuvered his fleet so that the Ottoman vessels were between the Russian ships and Sinop's harbor defenses, shielding his own force and exposing the Ottomans to potential friendly fire. Nakhimov spaced his battleships evenly in two lines, covering the entire harbor with interlocking fields of fire. Russian gunners began to score hits on all the Ottoman targets. The projectile shells fired for the first time from Russian guns immediately set the wooden Ottoman ships on fire. Panic stricken sailors found firefighting efforts difficult amidst continued fire and almost constant shrapnel. After about 30 minutes of combat the Ottoman flag frigate Auni Allah was shot full of holes and ran aground when her anchor cable was cut. Imperatritsa Maria then attacked and disabled the 44 gun frigate Fazli Allah, which caught fire. Meanwhile, the other Russian ships damaged the Nizamie and Damiad. The Ottoman corvette Guli Sephid and frigate Navek Bakhri exploded. Only one Ottoman vessel, the 12 gun paddle frigate Ottoman frigate Taif, managed to escape the battle while all the others were either sunk or purposely run ashore to prevent sinking. She fled to Istanbul and arrived on 2 December, informing the Ottoman government and Admiral Stratford of the Royal Navy of the defeat at Sinop. Once the enemy fleet was destroyed the Russians engaged Ottoman shore batteries and destroyed them. During the fighting 37 Russians were killed and 229 were wounded, at least three of the ships of the line were damaged. Ottoman forces lost about 3,000 men killed, 150 were taken prisoner and their leader Osman Pasha was captured.

Салдары

Орыс билігі Санкт-Петербургтегі телеграф арқылы шайқас туралы хабарлама алған кезде, қуанышпен қарсы алды. Бұрын сынақтан өтпеген және көпшілік тарапынан жек көрілетін орыс әскери-теңіз флоты жеңіске жеткенін көрсетті, ал оның дамуына жұмсалған қаржылық шығындар ақталуы мүмкін болды. Жеңісті тойлау үшін бірнеше мәнерлеп би кештері өткізілді және мемлекеттік қаржыландырумен парад ұйымдастырылды. Шара өте әсем болды, онда бишілер, оркестрлер, шайқасқа қатыспаған әскерлер және Османдық форма киген қылмыскерлер қатысты. Әскери кеңесшілер бұл шайқасты шешуші кезең деп бағалап, барлық орыс кемелеріне зеңбіректер орнатуды ұсынды. Осман империясының астанасы Константинопольде алаңдаушылық пен үрейге бой алдырды. Ресей маңызды конвойді жойды және Қара теңізде операциялық бақылауға ие болды. Порттың қорғаныс құрылыстарын жою Ресейдің басып кіруіне есік ашты және Самсун мен Трабзон жағалауының барлығы бірден қауіпке толы болды. Сонымен қатар, Ресейдің Ұлыбритания мен Францияның соғыс мандатын бұзуы оның әрекеттерін болжау мүмкін емес екенін көрсетті және Ресей бір қолы байланған күйде соғыспауы мүмкін еді. Алдағы саясат ағылшын-француз тарапына және Стамбулдың қашуға тырысқан жан-жақты әскери келісіміне бағытталды. Порта соғысты кез келген құнмен болдырмақшы болды, бірақ стратегиясы сәтсіз аяқталды, енді одақтастардың Ресейге қарсы науқаны сөзсіз болып көрінді. "Түркия Ресейдің княздықтарды басып алуы соғысқа себеп болатынын барлық жағынан естіп отыр; және ол өзін лайықты қорғануға ғана емес, сонымен қатар мұсылмандарының ынтасына және христиан азаматтарының адалдығына толық сәттілікпен үндеді." Сыртқы державалар шабуылды негізсіз деп таныды және Батыс Еуропада Ресейге қарсы сезім күшейді. Британдық баспасөздің көп бөлігі шабуылды "Синоптың қырғыны" деп сипаттады. Шабуыл Ұлыбритания мен Францияда соғыс жақтастарын күшейтіп, Ресейдің соғысқұмарлығын тоқтату үшін соғыс бастауға оларға негіз берді. Лорд Палмерстон осы оқиғадан кейін уақытша отставкаға кетті. Бірақ 1854 жылдың наурызына қарай Ұлттық үкіметтегі соғыс жақтастары жеңіске жетті және Синоп соғысқа әділ себеп ретінде қарастырылды, алайда нақты себеп күш теңгерімін сақтау стратегиясына сәйкес Ресейдің кеңеюін тоқтату болды. "Түркия агрессиядан қорғалуы керек. Бұл теңіз державаларына жасалған қасақана қарапайымдық ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл кемелер Батумға азық-түлік тасыған және олар түрік портында, түрік территориясында жойылған, ал Англия оны қорғауға міндетті." Крым соғысы кезінде осы шайқасқа қатысқан барлық орыс желілік кемелері мен фрегаттары Севастопольде жойылды.

When telegraph reports of the battle reached Russian authorities in St. Petersburg, the reaction was jubilant. The untested and widely hated Russian navy had proven victorious and the recent expenditure in its development seemed warranted. Several balls were held to celebrate the victory and a state funded parade was held. The affair was rather grand, and included dancers, bands, parading troops who had not taken part in the battle and criminals dressed up in Ottoman uniforms. Military advisors saw the battle as a turning point and pushed for shell firing guns to be installed on all Russian ships. The reaction in the Ottoman capital of Constantinople ranged from concern to total panic. Russia had annihilated a vital convoy and now had operational control over the Black Sea. The destruction of the harbor defenses opened the door to Russian invasion and suddenly the entire Samsun and Trabzon Coast was now at risk. Moreover, the Russian violation of the British/French mandate for the war meant that the actions of Russia could no longer be predicted and Russia might not be fighting with one hand tied behind its back. Subsequent policy was directed toward the Anglo French and the comprehensive military agreement that Istanbul had been trying to avoid. The Porte wanted to prevent war at all cost, but its strategy had failed, and now an Allied campaign against the Russians seemed inevitable. "She [Turkey] hears from all sides that the occupation of the Principalities by Russia constitutes a cause of war; and she has not only put herself into a state of respectable defence, but she has appealed with perfect success to the zeal of her Mussulmen and to the loyalty of her Christian subjects." The attack was treated by external powers as unjustified and caused a wave of anti Russian sentiment in western Europe. Much of the British press presented the attack as the "Massacre of Sinope". The attack strengthened the pro war factions in Britain and France, and provided them with the justification for a war to curb Russian bellicosity. Lord Palmerston temporarily resigned over the affair. By March 1854, however, war hawks in the National Government won out and Sinop was seen as a just cause for war, although ultimately the real motivation was to curb Russian expansion in accordance with a balance of power strategy. "Turkey must be defended from aggression It may be regarded as an intentional insult to the maritime powers these ships were charged with provisions for Batoum and they have been destroyed in a Turkish harbour which is Turkish territory which England is bound to protect." During the Crimean War which followed, all Russian ships of the line and frigates involved in this battle were lost at Sevastopol.

Теңіз соғысының маңызы

Синопты бұқаралық ақпарат құралдары шайқас емес, көбінесе тұзақ ретінде көрсетті, бірақ оның нәтижелері 19 ғасырдағы соғыс тәжірибесі мен теңіз доктринасының эволюциясы үшін маңызды болды. Синопқа дейін стандартты теңіз қаруы – доңғалақты зеңбіректермен оқ-дәрілер, ядролар, сынықтар және басқа да снарядтарды атуға арналған тегіс стволды қарулар болды. Пайшан зеңбіректерi немесе олардың аймақтық баламалары теңіз күштеріне біртіндеп енгізіліп келді, бірақ француз, орыс және американ теңіз күштері ғана осы бағытта жан-жақты күш-жігер жұмсады. Бұл батареялар теңіз технологиясындағы айқын эволюцияны білдіріп, желкенді кемелер дәуірінің соңғы шегін бұзды. Бұрынғы тегіс стволды қарулардан айырмашылығы, Пайшан зеңбіректерi металл снарядтарын ғана емес, жарылғыш оқ-дәрілерді де атты. Оқ-дәрілердің өзі кинетикалық және жарылғыш зақымдар келтіріп, өрттерге себеп болды. Сонымен қатар, жаңа зеңбіректер ауыррақ, ұзаққа атып, тесіп өту қабілеті де жоғары болды. Алайда, 1853 жылға дейін ешбір теңіз күші жарылғыш оқ-дәрілерді атқыш қаруларды тікелей жағдайда кеңінен қолданған жоқ. Шындығында, көптеген сарапшылар жаңа қару-жарақ пен оларды тасымалдауға қажетті үлкен кемелерді теңіз соғысына тым ауыр деп есептеді. Синоптың нәтижелері айқын болды және жаңа қарулардың тиімді екенін көрсетті. Осының нәтижесінде қарулану жарысы басталды, оған қатысушы елдер қолдағы кемелерді жаңартудың және жарылғыш оқ-дәрілерді атқыш зеңбіректерді жаңа броненос кемелерге енгізудің жолдарын іздеді.