Кіріспе

Америкалық дипломат Эбенезер Дон Карлос Бассетт (1833 жылы 16 қазан - 1908 жылы 13 қараша) - 1869 жылдан 1877 жылға дейін Гаитидегі АҚШ елшісі. Ол 1862 жылы екі ел арасындағы қарым-қатынас орнатылғаннан бері Гаитидегі бірінші афроамерикалық дипломат және төртінші АҚШ елшісі болды. Оның анасы Пекко болды. 1857-1869 жылдары Филадельфиядағы Түсті жастар институтының директоры болды. Бірақ Пенсильвания, елдің қалған бөлігі сияқты, көп ұзамай Америка Азамат соғысына тартылды. Эбенезер Бассетт сонымен қатар Филадельфиядағы құлдықты жою және төрт миллионға жуық құлдықта жүрген қара нәсілділерді азат ету үшін жетекші дауыстардың бірі болды. Басет ИСЯ-ны соғыс армиясына қара нәсілділерді жалдау үшін база ретінде қолданды. Ол көпшілікке көпшілікке шақыруды ұсынды. Геттисбург шайқасынан бірнеше күн өткен соң Бассетт және басқа да қара көшбасшылар қара солдаттарды жалдау науқанын ұйымдастырды. Басетт кештің екінші баяндамашысы болу құрметін иеленді, сөйлеген сөзі Фредерик Дугластың алдында болды. Басетті Солтүстік академиялық қауымдастықтар жоғары құрметтейтін. Ол білім беру кездесулеріне қатысып, білім беру мәселесі бойынша аболиционистерге кеңес берді. 1865 жылдың тамызында Нью-Хейвенде Америка институтының азаттық пен білім беру мәселесін талқылау бойынша кездесуі өтті. Қоғамның көрнекті адамдары сөз сөйледі. Бенджамин Б. Смит Кентукки епискобы, Джон Селивергос Закос білім беру теоретигі, Лайман Эбботт Автор, Томас Энтони Тачер Йель колледжінің әкімшісі, Rev. М. Э. Стриби, Д. Д. Нью-Йорк американдық миссионерлер қауымдастығының хатшысы. Эбенезер Бассет кездесуге қатысып, азаттық алған штаттарда көбірек афроамерикалық педагогтардың қажеттілігін атап өтті, ол азаттық алғандардың өз мұғалімдеріне көбірек сенім артатынын сезінді. Оның қалған жылдары педагог және белсенді ретінде оның бостандықты жою қоғамдастығындағы орнын нығайтады. Улисс Грант президент болып сайланғанда, ол Басетт сияқты маңызды саяси лауазымдарды толтыру үшін қара көшбасшыларды іздеді. Дуглас Бассетті Ақ үйдегі саяси одақтастарына ұсынды.

Дипломатиялық мансап

Басетті Гаитиде министр болуға ұсынған кезде (Америка Құрама Штаттары 1893 жылға дейін елші атағын қолданбады), Грант оны АҚШ үкіметіндегі ең жоғары дәрежелі қара нәсілді адамдардың бірі етіп тағайындады. Басеттің "Қара Республикаға" аккредитациясы да кездейсоқ болған жоқ. Гаити 1804 жылы Франциядан тәуелсіздік алғанмен, 1862 жылға дейін АҚШ-тың ресми мойындауынан қалмады. Бұрынғы құлдар басқаратын бұрынғы колонияның "ұлт" болуына оңтүстік қарсылық көрсетті, бұл АҚШ-тың елді тануына кедергі болды. Азамат соғысындағы одақтың жеңісімен АҚШ үкіметі екіжақты қарым-қатынасты жақсартуды қалады және Бассеттің тағайындалуы оның қабілеті үшін ғана емес, оның тағайындалуының символикасы үшін де маңызды қадам болды деп сенді. Алайда Порт-о-Пренске жеткенде, Басет Гаитиде азамат соғысы жүріп жатқанын көрді. Халықаралық тәжірибеге ие болмағанына қарамастан, АҚШ өкілі ретінде министр резидент елдің ең ықпалды тұлғаларының бірі болды. Басет дипломатияның көп бөлігі материалдық емес заттармен байланысты екенін тез түсінді. Ол Фредерик Дугласқа келгеннен кейін көп ұзамай-ақ, оның міндеттері "қажетті емес, күрделі. "Менің ақыл-ойым мен заң туралы біраз білімім осыны жүзеге асыруға көмектеседі". Бассетт азаматтардың коммерциялық талаптары, консулдық және коммерциялық агенттер үшін дипломатиялық иммунитет, сондай-ақ дауылдар, өрттер мен көптеген тропикалық аурулардан зардап шеккен азаматтарға көмек көрсету туралы істерді бақылады.

Каналдар дағдарысы

Алайда, оған ең үлкен қиындық туғызған жағдай саяси босқын генерал Пьер Теома Бойсрон Канал болды. Генерал 1869 жылы бұрынғы президент Сильвен Сальнаведі биліктен құлатуға қол жеткізген жас басшылар тобының бірі болды. 1870-ші жылдардың ортасында Мишель Домингудің кейінгі режимі кезінде Канал астанадан тыс үйіне кетіп қалды. Алайда, жаңа Гаити президенті бәсекелестерге күдікпен қарап, Каналды қоса алғанда, қауіп төндіретін қауіптерді аңдыды. Канал және екі жас туысы Бассеттің үйіне қорғаныш пен баспана іздеп келді. Дипломат оларды өзінің дипломатиялық иммунитетімен қорғауға келісті. Қауіпкер ретінде Канал бес айдан астам уақыт бойы үкімет қатерінде тұтқын болып отырды. Канал кеткеннен кейін Басет Мемлекеттік департаментке жеделхат жіберіп, дағдарыстың ақыры өткенін хабарлады: "Құқық қорғаушылар бейбіт жолмен кемеге отырды және солдаттар менің үйіме кечээ оралды". Ол, әрине, Мемлекеттік департамент басшыларының ашуын тудырып, бағасын төлегенімен, Мемлекеттік хатшы мен Домингу диктатурасына қарсы шықты. Басетт Гаитидің құрметке лайық азаматына адамгершілікпен қарауды талап ету арқылы АҚШ-тың ғана емес, Гаити халқының да мүддесін қорғады. Грант әкімшілігінің аяқталуымен 1877 жылы Бассетт, әдеттегідей, үкіметте қол алмасу кезінде отставкаға кетті. Оның қарсылық көзқарасына байланысты Вашингтонда қандай да бір наразылық туындаған болса да, Департаменттің Бассеттің жұмысын мойындамауы мүмкін емес еді. Мемлекеттік хатшы міндетін атқарушы Ф. В. Сьюард Бассеттке хат жазып, оған қызмет еткен жылдары үшін алғыс айтты: Мен сізге Департаменттің өте қанағаттанарлық түрде сіздің міндетіңізді орындағаныңыз үшін алғысымды білдірмей, осы мүмкіндікті жіберуге жол бере алмаймын. Сіздің қызметіңізге берілген бұл мақтау айрықша лайық, өйткені әр түрлі уақытта сіздің міндеттеріңіз өте нәзік сипатта болды, сондықтан көп сыпайылық пен парасаттылықты қажет етті.

Кейінгі өмірі

АҚШ-қа оралғаннан кейін ол Нью-Йоркте Гаитидің бас консулы болып тағы он жыл қызмет етті. Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында қайтыс болғанға дейін ол Филадельфияда өмір сүрді, онда оның қызы Шарлотта Түсті жастар институтында сабақ берді. Ол отбасымен бірге Нью-Хейвендегі Гроув-стрит зиратында жерленген. Өкінішке қарай, басқа да кәсіби салаларда түстердің айырмашылығын жойған оның құрбыларынан айырмашылығы, Эбенезер Бассетт уақыт өте келе ұмытылды. Эбенезер Д. Басетт тек бірінші африкалық-америкалық дипломат ретінде өзінің символикалық маңызы үшін ғана үлгі болған жоқ. Адам құқықтары үшін қамқорлығы, оның батырлығы, батылдықтары, сондай-ақ, өз астанасы үшін, оны Ұлы Америка дипломаттарының жылнамасына енгізеді. Басетттің саяси тағайындалған дипломат ретінде жұмысы АҚШ-тың сыртқы саясатын мәңгілікке өзгертті. Алғаш рет "барлық адамдар тең жаратылған" деген қағидаға негізделген елде, заң алдында теңдікті сақтамаған адам шетелде өз өкілі болады. Сыртқы саясатты теңдікке және демократияға баулу жылдам да, кемелді де болмақ емес. Алайда, бұл кері бұру мүмкін емес күш болып шықты және алдағы жылдары ішкі және халықаралық қатынастарға, соның ішінде АҚШ-тың сыртқы саясатында қара нәсілді адамдардың кеңінен қабылдануына әсер етті.