Кіріспе

Ресейлік доредноуттар класы Петропавловск класы, кейде Полтава класы деп аталады, 1890 жылдары Ресей империясының әскери-теңіз флоты үшін салынған үш доредноуттардан тұратын линкерлік кемелер тобы. Олар 1899-1900 жылдары бітірілгеннен кейін Тынық мұхит эскадрильясына ауыстырылды және 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы басталғанға дейін Порт-Артурда орналасқан. Үш кеме де соғыстың екінші күні Порт-Артур шайқасына қатысқан. Ресейлік "Петропавловск" әскери кемесі жапондықтардың бір немесе бірнеше минасына соққы бергеннен кейін соғыс басталғаннан екі ай өткен соң батып кетті. Оның екі бауырласы, ресейлік "Севастополь" және "Полтава" 1904 жылы тамыздағы Сары теңіз шайқасына қатысып, 1905 жылдың басында Порт-Артурды қоршаудың соңғы кезеңінде батып кеткен. Полтава жапондықтар Порт-Артурды басып алғаннан кейін құтқарылып, Жапон императорлық флотына қосылды. Жапондықтармен қызметте болған кезде "Танго" деп аталатын кеме 1914 жылдың соңында Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Цинтао шайқасына қатысқан. 1916 жылы ол ресейліктерге сатылып, басқа бір соғыс кемесінде қолданылып жүргендіктен, "Чесма" деп қайта аталды. 1917 жылы кеме Ресейдің Арктикалық флотилиясының флагманы болды, ал оның экипажы сол жылдың соңында большевиктерді қолдады. Чесма 1918 жылдың басында британдықтар Ресейдің Азамат соғысына араласқан кезде басып алды, олар кері қайтқанда тастап кетті және 1924 жылы Кеңес Одағы бұзған.

Негізгі мәліметтер мен сипаттама

1882 жылы патша Александр III Балтық флотына 20 жылда 16 соғыс кемесін салуды ұсынған. 1890 жылы бағдарлама жоспардан артта қалды және Әскери-теңіз министрлігінің директоры, вице-адмирал Николай Чихачёв [ru], қажетті санды толықтыру үшін алты бірінші және төрт екінші сыныпты линкордтар мен жауынгерлік жағалауды қорғау кемелерін бірге салуды ұсынды. Петропавл класының кемелері бірінші кластық линкорд ретінде оның қатты броньды кемеге деген талабын қанағаттандыру үшін жобаланған, оның жылдамдығы 8 м, ең үлкен суға түсуі 8 м және жақсы теңіз сапалары бар. Жобалық жоба орыс соғыс кемесінің кеңейтілген және жетілдірілген нұсқасы ретінде басталды Император Николай I, бірақ оның негізгі қару-жарағы төрт пушканы жеңірек барбеткаларға орнатты, бірақ ескі кемелердің ауыр пушка мұнаралары емес. Ресейлік "Император Александр II" атты жауынгерлік кемесінің тәжірибесіне сүйене отырып, онда казематта орнатылған қосалқы қару-жарақтар жиі ауа райының нашар жағдайында жұмыс істей алмады, Теңіз техникалық комитеті (ТКК) американдықтардың құрылымын қосалқы қару-жарақтармен жоғарғы палубада мұнараларға орнатылған. Жеңіл барбетті орнатуды қолдану флюс палубаның корпусына мүмкіндік берді, бұл дизайнға жоғары фриборд берді. 1891 жылы қаңтарда НТК-мен бекітілген, оның орнын ауыстыру және толық ұзындығы су сызығы бронь белбеуі. Құрылыстың ең жоғары жылдамдығы 17 түйінге жетуі тиіс еді, бірақ корпустың үлгілік сынақтары тек қана соған жетуі мүмкін екенін көрсетті. Тез атылатын (QF) қарудың дамуы жоғары бронь белдеуінің қажет болуын білдірді және қажетті салмақ су сызығы бронь белдеуін қысқарту арқылы алынды, бұл кеменің ұштарын тек көлбеу бронь палубасымен қорғады. Басқа өзгерістерге барбеттерді ресейлік Sissoi Veliky атты жауынгерлік кемесінде қолданылған түрдегі мұнаралармен ауыстыру және бастапқы пуляларды QF пуляларымен ауыстыру кірді. Бұл соңғы өзгеріс салмақты үнемдеп, тағы төрт алты дюймдік пуляны қосуға мүмкіндік берді. Петропавл класының кемелері жалпы ұзындығы 376 фут (115 м), арқалығы 70 фут (21 м) және су астында 9 метр болатын. Олар ығыстыруға арналған, бірақ салмағы артық және ығыстырып тастады. Кемелер теңіз флоты үшін салынған тұңғыш тұтас палубалы линкерлер болды. Олардың ішінара қос түбі болды, ал корпус 10 су өткізбейтін көлденең қалқалармен бөлінген; орталық қалқа машиналар кеңістігін бөліп тұрды. Құрамының негізгі және жоғарғы палубалар арасындағы ішкі қисық бөлігі (көшелер). Петропавловск кемелерінің биіктігі 2 метрге тең және олар жақсы теңіз кемелерінен болды. Олардың экипажы 26-27 офицерден және 605-625 жауынгерден құралған; Петропавл флагман ретінде қызмет еткенде экипажы 750 адамнан тұратын. Кемелерге екі тік үш есе кеңейтілген бу қозғалтқыштары қозғалтқышы берілді, әрқайсысы бір пропеллер қозғалтқан, жұмыс қысымы 14 цилиндрлік қазандықтар өндірген буды пайдаланған. Севастопольдің 16 қазандығы болды. Қозғалтқыштар 16 түйіндік жылдамдыққа жету үшін жобаланған. Полтава мен Петропавловск британиядан импортталған турбиналар мен қазандықтарды қолданды және олардың ерекшеліктерін сәл арттырды; теңіздегі сынақтар кезінде кемелер тиісінше, ең жоғары жылдамдыққа жетті. Севастополь, отандық машиналарды пайдаланып, тек қана жылдамдыққа жетті , қосымша қазандықтарға қарамастан. Теңіз министрлігі жобалық жылдамдыққа қол жеткізбеген үшін келісімшарттың айыппұл ережелерін қолданбауды шешті, өйткені ол қолданылатын машиналарды нақтылаған. Петропавл кемелері көмірдің барынша көп мөлшерін тасымалдайтын , бұл оларға жылдамдықпен жүзуге мүмкіндік беретін .

Қару-жарақ

Петропавл класының негізгі қару-жарағы - 40 калибрлі 12 дюймдік төрт пуля, олар екі қос мұнараға орнатылған. Олар жүкті және жүкті жүкті жүкті гидравликалық күшпен жүкті, бірақ оқ-дәрі көтеру электрмен қамтамасыз етілді. Әр 90 секунд сайын бір оқ атуға арналған, қызметтегі мылтықтардың атыс жылдамдығы әр үш минут сайын бір оқ ату болып шықты. Мұнаралардың құрылымы қосымша күш жүктемелеріне төтеп беруге тым әлсіз болып шықты және оларды нығайту қажет болды. Қарулар ең көп +15°-ға дейін көтеріліп, 270°-ға дейін қиып өтуі мүмкін; әрқайсысына 58 оқ-дәрі берілді. Кемелердің қосалқы қарулануы 45 калибрлі QF Canet Model 1892 алты дюймдік пулеметтерден тұратын. Олардың сегізін жоғарғы палубада төрт қос мұнараға орнатты, ал қалған төрт мылтық корпустың екі жағында, мұнаралардың арасында және бір палубада, тұғырлы тұғырларда болды. Электр қозғалтқыштары мұнараларды аралап, оқ-дәрілерді көтереді, бірақ қарулар қолмен көтерілді. Олардың атыс доғасы 135° болатын, ал пулялар ең көп +15°-ға дейін көтеріліп, -5°-ға дейін төмендей алатын. Мұнараға орнатылған оқ ату жылдамдығы, әдетте, пьедесталға орнатылған оқ атудың жартысына жуығы ғана (минутына екі-үш рет) болды. Моторлар мен оқ-дәрі көтеру механизмі қиындық тудырады, кейде атыс жылдамдығы минутына бір оқ атуды азайтады. Қарулы топтардың корпусы 100°-ға қарай бұрылатын, әр алты дюймдік қаруы 200 патролмен жабдықталған. Олардың қақпақ жылдамдығы оларда оқтығыстың ең үлкен қашықтығын қамтамасыз еткен. Бұлардың ішінде корпус жақтаулары мен суперструктурада оншақты тез атылатын (QF) Хотчкисс тапаншалары болды. Олар 28 ұсақ Maxim QF пулеметі корпустың жапсырмаларына, үстінен және жауынгерлік шатырларға орналастырылды. Петропавл класының кемелері төрт торпеда түтігін, барлығы су үстіне, екі торпеда түтігін және екі торпеда түтігін көтеріп жүретін. Алдыңғы 15 дюймдік түтіктер алдыңғы негізгі оқ мұнарасына жақын орналасқан және ешқандай броньмен қорғалмаған; артқы 15 дюймдік түтіктер жоғарғы бронь белбеуімен қорғалған. Су асты құбырлары 12 дюймдік алдыңғы журналдың алдындағы броньдық палубаның астында қорғалған. Сондай-ақ, әр кеме алыс жерлерде кемеге бекіген жерін қорғауға арналған 50 минаны алып жүретін. Кемелерге Лиучхоль стадиометриялық қашықтық өлшегіштері орнатылған, олар қашықтықты бағалау үшін жау кемесінің екі тік нүктесі арасындағы бұрышты, әдетте су сызығы мен қақпақты пайдаланады. Оқшылар оның қашықтығын анықтап, нысананы ату үшін қажетті биіктік пен бұрылыс деңгейін есептеп шығарады. Ол командаларын Гейслер электромеханикалық атыс басқару жүйесі арқылы әр қаруға немесе мұнараға жеткізді.

Қорғау

Ресейдің бронепластиналар өндірісі әлі қалың болат пластиналарды жасау процесін меңгермеген, сондықтан осы кемелерге арналған броне Германия мен АҚШ компанияларына тапсырыс берілді. Тіпті олар да үш кемеге қажетті мөлшерде соңғы үлгідегі броньды табақтарды жеткілікті мөлшерде шығара алмады. Петропавлдың қарапайым никельді болаттан жасалуы, Севастопольдің Харви бронясынан, ал Полтаваның соңғы Крупп бронясынан жасалуы. Қару-жарақ тақталарының қалыңдығы олардың тиімділігін теңестіру үшін әртүрлі болды. Петропавлда машиналар бөлмесі үстіндегі су желісі бронь белбеуінің ең үлкен қалыңдығы - 15 см болды, ол журналдардың қалыңдығы 12 см-ге дейін қысқарды және төменгі жиегінде 8 см-ге дейін қысқарды. Қалған екі кеменің машина бөлмелері, журналдар мен төменгі жиегі қалың болды. Кемелердің ұзындығы 73 метр, биіктігі 2 метр болатын, оның жоғарғы бөлігі су деңгейінен 1 метр биіктікте орналастырылуы керек еді. Ол кемелердің ұштарын қорғамайтын қалың алдыңғы және артқы көлденең қалқандармен аяқталды. Су сызығының үстінде, мұнараның тұғырлары арасында орналасқан, биіктігі 7,5 фут болатын жоғары жараққа айналған. Жоғарғы белбеудің ұштарын мұнараны ұстайтын құбырлармен байланыстыратын бес дюймдік көлденең қалқалармен жабылды. Негізгі оқ мұнараларының және олардың тірек құбырларының броньдары 10 дюйм қалыңдықта болды (Полтавадағы Крупп броньдары, қалған екеуінде никельді болаттан жасалған) қалың шатырлармен. Екінші реттік қарудың мұнаралары 5 дюймдік қабырғалары мен шатырлары бар. Құрамында 6 дюймдік пулялар бар. Құрамында 9 дюйм қалыңдықты, ал орталық цитадельдегі 2 дюйм қалыңдықты броньдық палуба болды. Белдіктің қаруымен қамтылған аумақтан тыс жерде палубаның жалпақ бөлігі қалың, ал еңіс бөлігі қалың болды.

Қызмет

Петропавловск кемесі 1899 жылы 17 қазанда Кронштадттан шығып, 1900 жылы 10 мамырда Порт-Артурға жетіп, алғашқы рет әскери қызметке кірісті. Келуінен кейін ол Тынық мұхит эскадрильясының командирі вице-адмирал Николай Скридловтың флагманы болды. Кеме 1900 жылдың ортасында Боксерлер көтерілісін басу үшін халықаралық күш-жігерді қолдады. Полтава мен Севастополь 1900 жылы 15 қазанда Порт-Артурға жөнелді және тиісінше 1901 жылы 12 және 13 сәуірде келді. Петропавловск 1904 жылы ақпанда орыс-жапон соғысының басында вице-адмирал Оскар Старктің флагманы болды. Порт-Артур шайқасында соғыстың екінші күні Полтава екі рет артқы корпусына, Петропавл үш рет алдыңғы жағына және Севастополь бір рет соққыға ұшырады. Олардың арасында екі ер адам қаза тауып, жеті адам жарақат алған, бірақ зақымдалулары көп болған жоқ. Олардың ешқайсысы жапон кемелеріне тиіспеді. Әскери-теңіз министрлігі Старкты босатты, оны 7 наурызда командалық міндетін қабылдаған вице-адмирал Степан Макаров алмастырды. 13 сәуірде Петропавловск пен Полтава жапондық қарсыластарына қарсы шабуыл жасаған ресейлік крейсерлер мен эсминстерді қолдауға шықты, бірақ олар негізгі жапондық соғыс флоты пайда болған кезде Тынық мұхит эскадрильясының қалған бөлігіне қосылу үшін Порт-Артурға қайтып кетті. Олар жаңадан салынған мина өрісіне тап болды және Петропавл кем дегенде бір минаға соқтығысып, екі минуттан аз уақыт ішінде суға батты. Қаза тапқандардың арасында адмирал Макаров пен оның қонағы, соғыс суретшісі Василий Верещагин, тағы 26 офицер мен 652 жауынгер бар. Тек 7 офицер мен 73 экипаж құтқарылды. Жаңа командир, контр-адмирал Вильгельм Витгефт 23 маусымда Тынық мұхит эскадрильясын Владивостокқа баруға тырысты, бірақ эскадрилья жапондықтармен анықталып, қуғындалған кезде, соғыс қимылынан бас тартты. Порт-Артурға қайтып келе жатқанда Севастополь минаға соқтығысып, кеме суға толы болды. Су тасқынынан кейін кеме кемеге жетіп, портқа жетіп қалды. 9 шілдеге дейін созылып жатқан жөндеу кезінде кемеде өрт шығып, екі экипаж мүшесі қаза тауып, тағы 28 адам жарақат алды. Осы уақыт ішінде төменгі корпустағы 47 және 37 миллиметрлік пулялардың барлығы Полтава мен Севастопольден алынып тасталды; кейбіреулері суперструктураға қайта орнатылды, ал басқалары Порт-Артурдың құрлық қорғанысын нығайту үшін пайдаланылды. Витгефт 10 тамызда патша Николай II-нің тікелей бұйрығына мойынсұнып, жапон блокадасын бұзып өту үшін тағы бір әрекет жасады. Эскадрилья салыстырмалы түрде тез байқалды, ал жапондық негізгі флоты орыстарды түстен кейін ұстады. Сары теңіз шайқасында Полтава мен Севастополь ресейлік колоннаның соңғы линкерлері болды. Алғашқылары қозғалтқыштағы қиындықтармен баяулап, жапондық линкерлер мен бронекрыжаулардың негізгі нысанасына айналды. Күн батқанға дейін сәтті соққыдан Витгефт қаза тауып, эскадрильяның басын қақты. Ресейлік екінші қолбасшы, контр-адмирал принц Павел Ухтомский, ақырында эскадрильяны басқарып, кемелердің көпшілігін Порт-Артурға қайтарып жіберді. Полтаваға 12-14 калибрлі ұсақ снарядтар соқты, 12 экипаж мүшесі қаза тауып, 43-і жараланды; Севастопольге бірнеше снаряд соқты, 1 адам қаза тауып, 62 экипаж мүшесі жараланды. 23 тамызда Севастополь жапон әскерлерін бомбалауға шықты және портқа қайтып келе жатып, алдыңғы журналдар жанында минаға соқты. Ол қатты зақымдалып, үш журналын су басты. Кеме Порт-Артурға сүйретіліп, 6 қарашаға дейін жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бұл арада жаңа эскадрилья командирі контр-адмирал Роберт Вирен Тынық мұхиты эскадрильясының адамдары мен қаруларын Порт-Артурдың қорғанысын нығайту үшін пайдалануға шешім қабылдады. Қыркүйекте Полтава 6 дюймдік, төрт 47 және жиырма алты 37 миллиметрлік қарудан айырылды, ал Севастополь 47 және жиырма алты 37 миллиметрлік қарудан айырылды. Екі кеме де қазан айында Жапон императорлық армиясының қоршаулық қарулары портқа соқыр түрде оқ атуды бастағанда снарядтардан зақымдалды. 5 желтоқсанда портқа қарап тұрған 203 төбені басып алу оларға ресейлік кемелерге тікелей оқ атуға мүмкіндік берді, ал Полтава сол күні жаяу суға ұшып кетті. 7 желтоқсанда Севастопольден басқа барлық ресейлік линкерлер батып, кеме капитаны Николай фон Эссен оны порт сыртындағы қалған жағалау қорғанысының оқ-дәрілеріне бекітті. Ол торпедалық торлар орнатып, кеме айналасына мина өрісін орналастырды, бұл 16 желтоқсанға дейін қайталанған шабуылдарды болдырмады, ол кезде торпеданың бірі соқырлық дауыл кезінде кемені соққыға ұшырады. Қ...