Кіріспе
Евстафи класы - Ресейдің Императорлық әскери-теңіз флотының бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Қара теңіз флоты үшін салынған екі доредноутты линкоры. Олар ресейлік "Потьомкин" атты жауынгерлік кеменің шамалы кеңейтілген нұсқасы болды. 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысындағы тәжірибе нәтижесінде көптеген өзгерістер жасалды, бұл екі кеменің аяқталуын едәуір кешіктірді. Олар Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Қара теңіз флотының ең заманауи кемелері болды және жаңа дрэдноуттар қызметке кіріспес бұрын, соғыс басталған алғашқы жылы флоттың өзегін құрады. Олар 1914 жылдың соңында Ресей Осман империясына соғыс жариялағаннан кейін көп ұзамай Сарыч түбегіндегі шайқаста неміс крейсерін жұмыстан шығаруға мәжбүр етті. Екі кеме де 1915 жылдың басында Босфор бекіністерін бірнеше рет бомбалаудан өткізді, соның ішінде олардың біріне Гобен шабуыл жасады, бірақ олар оны қуып жіберуге қол жеткізді. Кейін Евстафи мен Иоанн Златоуст 1915 жылдың соңында алғашқы дреднаут қызметте болғаннан кейін екінші реттік рөлге ауыстырылды. Екі кеме де 1918 жылы мамыр айында қаланы немістер басып алған кезде тұтқындалып, 1918 жылы қарашада қарулы келісімнен кейін одақтастарға берілді. Олардың қозғалтқыштарын 1919 жылы ағылшындықтар Севастополдан кетіп, алға қарай келе жатқан большевиктердің ақ ресейліктерге қарсы пайдалануына жол бермеу үшін жойды. Олар 1920 жылы ақтар Қырымнан көшіп кеткенде тасталып, 1922-1923 жылдары жойылған.
The Evstafi class were a pair of pre dreadnought battleships of the Imperial Russian Navy built before World War I for the Black Sea Fleet. They were slightly enlarged versions of the Russian battleship Potemkin, with increased armour and more guns. Numerous alterations were made as a result of experience in the Russo Japanese War of 1904–5 that seriously delayed the completion of the two ships. They were the most modern ships in the Black Sea Fleet when World War I began and formed the core of the fleet for the first year of the war, before the newer dreadnoughts entered service. They forced the German battlecruiser to disengage during the Battle of Cape Sarych shortly after Russia declared war on the Ottoman Empire in late 1914. Both ships covered several bombardments of the Bosphorus fortifications in early 1915, including one where they were attacked by the Goeben, but they managed to drive her off. Later, Evstafi and Ioann Zlatoust were relegated to secondary roles after the first dreadnought entered service in late 1915, and were subsequently put into reserve in 1918 in Sevastopol. Both ships were captured when the Germans took the city in May 1918 and were turned over to the Allies after the Armistice in November 1918. Their engines were destroyed in 1919 by the British when they withdrew from Sevastopol to prevent the advancing Bolsheviks from using them against the White Russians. They were abandoned when the Whites evacuated the Crimea in 1920 and were scrapped in 1922–23.
Жалпы сипаттамалары
Евстафи класының екі кемесі су желісінде ұзындығы 379 фут (116 м), жалпы ұзындығы 385 фут (117 м) болды. Олардың ұзындығы 23 метр, су тереңдігі 9 метр болатын. Олар Евстафи класының жобаланған ығысуынан аздап артық, Потемкиннен сәл үлкен, 8 фут (2 м) ұзын, 1 фут (0 м) кең, бірақ аз ығысты. Кемелердің 18-ден 82-ге дейінгі аяқтары екі қабатты болды. Олар су өткізбейтін көлденең қалқалармен 10 негізгі бөлікке бөлінген. Сондай-ақ, олардың ортаңғы бойлық қалқаны болды, бұл машина бөлмелерін бөліп тұратын шығар.
Қозғалтқыш
Евстафи класы Николаев қаласындағы ОНЗИВ-де салынған екі үш цилиндрлі тік үш есе кеңейтілген бу қозғалтқыштарына ие болды. Теңіздегі сынақтарда электр станциясы жалпы жылдамдығы және ең жоғары жылдамдығы 400 кВт-тан астам болды. Олар толық жүктемеде көмірдің максимум мөлшерін жеткізді, бұл жылдамдықта диапазонын қамтамасыз етті.
Қару-жарақ
Негізгі қару-жарақ екі жұп 12 дюймдік 40 калибрлі 1895 үлгісіндегі гауһардан тұрады. Әр мұнараның оқ ату бұрышы 260 градус болатын. Қарудың атыс жылдамдығы 40 секундқа созылып, әр қаруға 75 оқ атылды. Бұл қарулардың ең жоғары биіктігі 35 градус болатын және 5 градусқа дейін төмендей алатын. Олар оқпен ең жоғары биіктіктен 100 м/с жылдамдықпен атуды жүзеге асырды. 50 калибрлі 1905 үлгісіндегі төрт пуля да броньды казематтарда суреттелген. Бұл қарудың оқ ату бұрышы 120 градус болатын. Олардың биіктігі 5 градустан +20 градусқа дейін. Қарулар жоғары жарылғыш снарядты атып жіберді, оның салмағы 19.5 градус жоғарыда 110-ға дейін жетеді. Кемелердің әрқайсысында 180 оқ бар еді. Евстафи класы екі торпеда түтігін артқа көтеріп алып жүретін. Бұл торпедаларда ТНТ-дан жасалған оқ-дәрі бар. Оның екі жылдамдық параметрлері бар , олар оған ең көп жылдамдықты береді .
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Евстафи, Қара теңіз флотының ең жаңа кемесі ретінде, Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылында вице-адмирал Андрей Эберхардтың флагманы болды. 1914 жылы 2 қарашада Ресейдің Осман империясына соғыс жариялағанынан екі апта өткен соң, Қара теңіз флоты 15 қарашада Трапезонды бомбалауға кірісті. Күштерінде Евстафи, Иоанн Златоуст, Пантелимон, Ростислав, Три Свиатители және үш крейсерлер болды. Олар 17 қараша күні таңертең бұл әрекетті сәтті орындап, кейін батысқа қарай Анадолы жағалауында түрік кемелерін іздеп, сол түстен кейін Севастополға бағыт алды. Келесі күні, жол жүріп бара жатқанда, кемелер неміс крейсері Гобен мен жеңіл крейсердің қолдарына түсіп, Сарих мысығы шайқасы деп аталды. Түскі сағатқа қарамастан, тұманды жағдай болды және бастапқыда бас кемелер бір-бірін байқамады. Қара теңіз флоты соғыстан бұрын "бас кеме" бақылауындағы бірнеше кемелерден отты шоғырландырумен тәжірибе жүргізді және Евстафи бас кемесі Иоанн Златоуст Гобенді көретінше өз оттарын ұстады. Ақыры, пулемет командалары Евстафидің өз бағасынан асып түсетін қашықтықты көрсетті, сондықтан Евстафи өзінің деректерін пайдаланып, Гобен бұрылып, оның кең жағын ашу үшін от ашты. Ол бірінші сальвамен соққы берді, 12 дюймдік снаряд Goebens қосалқы қаруларының бірін қорғайтын броньды казематына ішінара еніп кетті. Ол дайын оқ-дәрілерді жарытып, отты пайдаланып, казематты өртеп жіберді және оның экипажының көзін жойды. Көп ұзамай Гобен отқа жауап қайтарып, Евстафиді ортаңғы түтікке соқты. Шал түтікке өткеннен кейін жарылып, өртке қарсы радионың антеннасын жойды, яғни Евстафи Иоанн Златоусттың дәл емес қашықтық деректерін түзете алмады. Басқа кемелер Иоанн Златоусттың дұрыс емес деректерін қолданды немесе Гобенді ешқашан көрмеді және неміс кемесіне ешқандай соққы тіркемеді. Гёбен Евстафиге тағы төрт рет соққы берді, бірақ бір снаряд жарылмай қалды, содан кейін контр-адмирал Вильгельм Сухон он төрт минуттан кейін кері бұрылып, байланыс бұзды. Евстафи 34 адам өлтіріп, 24 адам жараланды, 12 және 16 12 дюймдік снарядтар, сондай-ақ 14 сегіз және 19 алты дюймдік снарядтар атып тасталды. Иоанн Златоуст негізгі қару-жарағынан тек алты оқ атқан. Евстафидің бірнеше бронь тақталары шайқастан кейін ауыстырылуы керек болды және олар ескі пре-дредноут орыс линкоры Двенадсат Апостоловтан алынып, жөндеу жұмыстары 29 қарашаға дейін аяқталды. 1915 жылы 9 қаңтарда "Бреслау" және Осман крейсері "Хамидие" Қара теңіздің шығыс бөлігіндегі бомбалаудан қайтып келе жатқанда Ресей флотына тап болды. Кішігірім ұрыс кезінде "Бреслау" "Евстафидің" алдыңғы мұнарасына соққы беріп, уақытша әрекетсіз қалдырды, содан кейін екі крейсер өздерінің жоғары жылдамдығын пайдаланып қашып кетті.
Жағалауды бомбалау
Евстафи мен Иоанн Златоуст 1915 жылдың 18 наурызы мен 9 мамыры аралығында Босфордың бірнеше бомбалау миссиясын қорғайтын күш ретінде қызмет етті. Алдыңғы екі бомбалау оқиғасыз өткен болса, 9 мамырдағы бомбалау Гобен орыс соғыс кемелерін османдық Nümune i Hamiyet жойғыш байқағаннан кейін ұстап алған кезде реакция тудырды. Екі күш текетіре бағыттағы бағытқа бұрылып, Евстафиге қарсы оқты. Адмирал Эберхардт өз кемелеріне тек Т-ға айналып жүруге бұйрық берді, ал Гобен Ресей кемелерінің Т-ға қиылысуына жол бермеді, өйткені олар үнемі бұрылысты. Бұл маневр Три Свиатители мен Пантелимонның Осман форттарын бомбалауды бастамас бұрын басқа екі кемеге қосыла алуына жеткілікті уақыт берді. Pantelimon кейін Goeben екі рет соқтығысты, ол кезде неміс кемесі 22 минуттан кейін байланыс үзді. Әскер флоты жиналған кезде адмирал Эберхардт неміс крейсерін қуып жетуге тырысты, бірақ сәтсіз болды. 1915 жылы екі кемеде де әуе кемелеріне қарсы қару орнатылды. Иоанн Златоустқа бастапқыда төрт 75 мм-лік пуля берілді, бірақ кейіннен бұл 75 мм-лік пулялар мен тағы бір қос пуляға өзгертілді. Евстафи алдымен үш 75 мм-лік пуля алды, бірақ олар кейіннен екі 63,5 мм-лік пулямен және бір қос пулямен ауыстырылды. 1915 жылы 1 тамызда ол және басқа да барлық пре-дредноуттар, ресейлік императорлық "Мария" дредноуты қызметке кіргеннен кейін 2-ші линкорд бригадасына ауыстырылды. 1 қазанда жаңа дредноут Иоанн Златоуст пен Пантелимон Зонгулдакты бомбалады, ал Евстафи жақын маңдағы Козлу қаласын бомбалады. Кейін Евстафи класының екі кемесі де 1916 жылы мамыр айында Варнаны екінші рет бомбалауға қатысты. Евстафи мен Иоанн Златоуст 1918 жылы наурыз айында Севастополде резервке түсті. Олар қозғалмай, мамыр айында немістер тұтқындап, келесі желтоқсанда одақтастарға тапсырылды. 1919 жылы 22-24 сәуір аралығында Крымнан кетіп бара жатқанда, ағылшындықтар олардан пайдаланып, ақ рустарға қарсы шабуыл жасаудың алдын алу үшін, олардың қозғалтқыштарын бұзған. Кейін олар Ресей Азамат соғысы кезінде екі жақтан да тұтқындалды, бірақ 1920 жылдың қарашасында Қырымнан көшіп шыққан ақ ресейліктер оларды тастап кетті. 1922-1923 жылдары кемелер бұзылды, бірақ олар 1925 жылы 21 қарашада әскери тізімнен шығарылды.