Frane Bulić

Кіріспе

Хорват тарихшысы (18461934) Фране Булич (4 қазан 1846 29 шілде 1934) - хорват діни қызметкері, археолог және тарихшы.

Өмірбаян

Булич Вранжицте (қазіргі Солиннің бөлігі) дүниеге келді, Задарда теологияны, содан кейін Венада классикалық филология мен археологияны оқыды. Ол Сплит археологиялық мұражайының кураторы болды және оған бүкіл Далмациядағы мәдени және тарихи көнеліктерді сақтау тапсырылды. Ол саяси тұрғыдан да белсенді болды. Ол Далмация парламентіне Сплит графлығының өкілі және Венадағы Императорлық кеңесте Далмация өкілі болып сайланды. 1929 жылы Александр Караджорджевич жариялаған қаңтар айының алтыншы диктатурасынан кейін Югославия Корольдігі кезінде саясаттан кетіп қалды. Оның археологиялық табылғандары Далмациядағы ерте христиандық және хорват тарихын түсінуге үлкен үлес қосты. Булич көптеген жерлерде, әсіресе Солинда археологиялық экспедицияларға жетекшілік етті. Ол жергілікті монастырда Рим императоры Диоклетианның заманындағы мартирдiк Дюгам мен Венанциелер жерленген базиликаны тапты. 1891 жылы ол алғашқы хорват билеушісі кнез Трпимирдің жазуы бар тасты тапты. 1898 жылы ол 976 жылға жататын Елена патшаның саркофагын тапты. Ол өзінің әріптестерімен бірге бүлінген жазуды біріктіріп, толық жазуды анықтауға қол жеткізді. Тарихшылар бұл құжатты орта ғасырлардағы хорват тарихының ең маңызды құжаттары деп санайды, өйткені ол хорват патшаларының шежіресі туралы ақпарат берді. Соллинге жақын жерде Булич Киелі Мария және Киелі Стефан шіркеуінің негіздерін тапты, онда хорваттардың билеуші үйлерінің мүшелері, соның ішінде король Михаил Крешимир II және оның әйелі Задарлық Елена шіркеулердің игілігімен бірге жерленген. 1894 жылы Булич Хорватияның ұлттық билеушілері дәуіріндегі тарихын сақтау үшін Бихач ұйымын құрды. Оның беделі Сплитке және Солинге 1894 жылы алғашқы Халықаралық христиандық археология конгресін өткізуге көмектесті. Сондай-ақ, ол көптеген жергілікті және халықаралық археологиялық ұйымдардың мүшесі болды. Булич көптеген мақалалар мен кітаптар жариялады, олардың ішіндегі ең танымалдары: Hrvatski spomenici u kninskoj okolici uz ostale suvremene dalmatinske iz doba narodne hrvatske dinastije (Книн аймағы мен Далмациядағы хорваттық ескерткіштер хорваттық ұлттық әулеттер дәуірінен), Palača cara Dioklecijana u Splitu (Император Диоклетианның Сплиттегі сарайы), Stopama hrvatskih narodnih vladara (Хорват ұлттық билеушілерінің қадамдары). Булич 1934 жылы Загребте қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімін епископтар Квирин Клемент Бонефачич пен Алойсиус Степинац жүргізді.

Bulić was born in Vranjic (now part of Solin), and studied theology in Zadar and then classical philology and archeology in Vienna. He became the curator of the Split Archaeological Museum, and was entrusted with the conservation of cultural and historical antiquities over all of Dalmatia. He was also active politically. He was elected the representative of the county of Split in the Dalmatian parliament and as representative of Dalmatia in the Imperial Council in Vienna. He withdrew from politics during the time of the Kingdom of Yugoslavia, after the Sixth of January dictatorship proclaimed by Aleksandar Karađorđević in 1929. His archeological discoveries provided great contributions to the understanding of early Christian and Croatian history in Dalmatia. Bulić led archaeological expeditions in many locations, but especially in Solin. He discovered a basilica within the local monastery which contained the buried martyrs Dujam and Venancije from the time of the Roman Emperor Diocletian. In 1891, he discovered a piece of stone which contained an inscription of the early Croatian ruler, knez Trpimir. In 1898 he found the sarcophagus of queen Jelena dating back to 976. Together with his associates, he succeeded in putting the writing on the damaged piece together to figure out the complete inscription. Historians consider this one of the most important documents of Croatian history in the Middle Ages because it provided information about the genealogy of Croatian kings. Also near Solin, Bulić discovered the foundations of the Church of Saint Mary and the Church of Saint Stephen, in which members of the Croatian ruling houses were buried, including king Mihajlo Krešimir II and his wife Jelena of Zadar who was a benefactress of the churches. In 1894 Bulić founded the Bihać organization for the preservation of history from the age of Croatian national rulers. His reputation helped Split and Solin host the first International Congress of Christian Archaeology in 1894. He was also a member of many local and international archeological organizations. Bulić published many articles and books, the most notable of which are: Hrvatski spomenici u kninskoj okolici uz ostale suvremene dalmatinske iz doba narodne hrvatske dinastije (Croatian monuments in the Knin area and Dalmatia from the age of Croatian national dynasties), Palača cara Dioklecijana u Splitu (Palace of Emperor Diocletian in Split), Stopama hrvatskih narodnih vladara (The steps of the Croatian national rulers). Bulić died in 1934 in Zagreb. His funeral was conducted by bishops Kvirin Klement Bonefačić and Aloysius Stepinac.

Құрметтер

Булич Папаның палата қызметкері болды және оған бірнеше ордендер мен марапаттар берілді, соның ішінде Корольдік саксон Альбрехт орденінің 2-сыныптағы командирі 23.03.1908